Osoby bez pracy mogą wspólnie założyć działalność gospodarczą w formie spółdzielni socjalnej

Spółdzielnia socjalna jest połączeniem podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą oraz spełniającego funkcję organizacji pozarządowej. Ma ona na celu przede wszystkim umożliwienie jej członkom reintegracji społecznej i zawodowej. Instytucja ta jako specyficzna odmiana spółdzielni pracy opiera się na zasadzie osobistego świadczenia pracy jej członków. Mogą ją zakładać między innymi bezrobotni. Urząd pracy na ten cel może przekazać im maksymalnie odpowiednio cztery (obecnie 13 464,44 zł) lub trzy średnie płace (obecnie 10 098,33 zł).

Od 12 października bieżącego roku zainteresowani, którzy chcą założyć spółdzielnię socjalną, muszą spełnić więcej formalności. Od tego dnia obowiązują nowe rozwiązania dla osób zarejestrowanych w powiatowych urzędach pracy. Są one zawarte w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej z 5 października 2011 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie przyznawania bezrobotnemu środków na podjęcie działalności na zasadach określonych dla spółdzielni socjalnych.

Osoba bez pracy do wniosku na utworzenie lub przystąpienie do spółdzielni dołącza uchwałę o jej założeniu i wyborze organów, a także uchwałę o przyjęciu jej na członka. Wcześniej nie było takiego obowiązku. W nowelizacji rozporządzenia znalazły się także zupełnie nowe regulacje dotyczące rozliczenia i wydatkowania środków na spółdzielnię. Podmiot ten lub bezrobotny muszą przedstawić w urzędzie pracy faktury za zakupione urządzenia, maszyny, materiały reklamowe, wynajem lokalu, za usługi prawnika, konsultantów i doradców. Ułatwienie ma polegać na tym, że urząd będzie mógł uwzględnić w rozliczeniu również poniesione wydatki nieujęte w specyfikacji. Będzie to możliwe, gdy jego dyrektor uzna ich zasadność. Jeśli nie, osoba bezrobotna musi oddać do urzędu pieniądze, które przeznaczyła na zakup rzeczy zakwestionowanych przez dyrektora.

Środki otrzymane, a niewydatkowane przez bezrobotnego lub spółdzielnię socjalną podlegają zwrotowi.

Wskazana wyżej nowelizacja przepisów wprowadziła także nowe rozwiązanie prawne upoważniające urząd pracy do dokonywania kontroli w siedzibie spółdzielni socjalnej. Dotychczas takiego uprawnienia instytucja ta nie miała.

Urząd pracy ma monitorować sposób realizacji umowy o przyznanie pieniędzy na założenie spółdzielni socjalnej. W razie gdy bezrobotny ma problem z prowadzeniem firmy lub nie wypełnia umowy, może być zmuszony do zwrotu otrzymanego wcześniej wsparcia finansowego. W pierwszej kolejności są sprawdzane osoby, które miały kłopoty z rozliczeniem się z otrzymanych pieniędzy, bo np. za późno złożyły faktury albo zmieniły przedmiot zakupu i zapomniały poinformować o tym urząd pracy.

Osoba kontrolowana jest informowana o wizycie urzędnika. Pracownik umawia się telefonicznie z prowadzącym firmę na konkretny dzień i godzinę. Jeżeli telefoniczne uprzedzenie nie jest możliwe, wysyłana jest informacja o wizycie listem poleconym za potwierdzeniem odbioru.

Urzędnik przede wszystkim weryfikuje dokumenty rozliczeniowe ze stanem faktycznym oraz stwierdza, czy deklarowana działalność jest prowadzona. W trakcie wizyty sprawdza też, czy zakupione materiały, maszyny, urządzenia, inne wyposażenie lub wydatki adaptacyjne są zgodne z dokumentami przedstawionymi do rozliczenia w urzędzie nie tylko pod względem ilościowym, lecz także jakościowym (numer fabryczny, specyfikacja, znak szczególny).

Przedsiębiorca jest zobowiązany do zwrotu kwoty wsparcia wykorzystanego nieprawidłowo lub gdy poniósł wydatki po terminie wskazanym w umowie o przyznanie wsparcia finansowego na spółdzielnię socjalną. Przedsiębiorca zwróci pieniądze, jeśli działalność będzie zlikwidowana w ciągu pierwszego roku od jej podjęcia lub nie zostaną przedłożone dokumenty potwierdzające jej prowadzenie przez 12 miesięcy od przyznania wsparcia finansowego. Są to: zaświadczenie z ZUS o obowiązku opłacania składek ubezpieczeniowych płaconych z tytułu prowadzenia działalności i zaświadczenie z urzędu skarbowego o tym, że figuruje w ewidencji podatników prowadzących działalność gospodarczą. Umowa zostanie też rozwiązana, jeśli bezrobotny złoży niezgodne z prawdą oświadczenie o spełnieniu warunków do otrzymania dotacji.

Pieniądze z urzędu pracy na założenie spółdzielni socjalnej mogą być przeznaczone na zakup sprzętu, maszyn, materiałów biurowych, towaru, natomiast nie przysługują np. na wynagrodzenia członków spółdzielni, zakup ziemi czy kupno i remont lokalu, w którym mieści się spółdzielnia. Członkowie spółdzielni muszą w urzędzie pracy przedstawić faktury zakupu

● zapewnienie miejsca pracy bezrobotnemu,

● możliwość zgromadzenia kapitału początkowego przez członków założycieli ze środków Funduszu Pracy,

● aktywizacja ludzi, którzy sami mieliby trudności z utworzeniem i prowadzeniem działalności gospodarczej - spółdzielnię socjalną może powołać co najmniej 5 osób,

● w spółdzielniach socjalnych, w których liczba członków nie przekracza 15, nie powołuje się rady nadzorczej, jej zadania wykonuje walne zgromadzenie, a prawo kontroli działalności spółdzielni przysługuje każdemu członkowi,

● zwolnienie z opłat sądowych przy wniosku o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego,

● ulgi w zakresie opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe (przez dwa lata),

● możliwość uczestniczenia w otwartym konkursie ofert na realizację zadań na rzecz administracji publicznej.

Paweł Jakubczak

pawel.jakubczak@infor.pl

Par. 1 pkt 1, 2 i 5 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 5 października 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie przyznawania bezrobotnemu środków na podjęcie działalności na zasadach określonych dla spółdzielni socjalnych (Dz.U. nr 217, poz. 1288).