W jaki sposób można podważyć niezdany egzamin na prawo jazdy

z przyznaniem uprawnień do kierowania pojazdami. Kandydat, który wygrał spór, jest jedynie zwolniony z opłat przy kolejnym podejściu do egzaminu na prawo jazdy

Zdanie egzaminu na prawo jazdy za pierwszym podejściem to marzenie każdego kursanta uczęszczającego do ośrodka szkolenia kierowców. W praktyce bywa jednak różnie i większość świeżo upieczonych kandydatów popełnia w trakcie praktycznej części egzaminu dyskwalifikujące ich błędy. Ci, którzy jednak są przekonani o bezbłędnym przebiegu feralnego egzaminu, mogą go zaskarżyć i mają szanse na unieważnienie negatywnej decyzji egzaminatora. Co roku kontrolerzy z urzędów marszałkowskich przyznają rację przynajmniej kilku odwołującym się egzaminowanym w każdym z ośrodków.

Egzaminator w czasie wykonywania obowiązków zawodowych podlega ochronie przysługującej funkcjonariuszowi publicznemu. Oznacza to, że każdy, kto udziela lub obiecuje udzielić mu korzyści majątkowej po to, by skłonić go do naruszenia obowiązującej go procedury egzaminowania, odpowie za łapownictwo. Czyn ten jest zagrożony karą pozbawienia wolności od roku do 10 lat. Jak uznał WSA w Poznaniu w wyroku z 24 listopada 2010 r. (sygn. akt II SA/Po 594/2010), zasady egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami wskazują, że na egzaminatorze spoczywa obowiązek rzetelnego i bezstronnego wykonywania powierzonych mu zadań. Wynika z tego, że w razie gdy osoba zgłaszająca się na egzamin zaproponowałaby egzaminatorowi przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu, egzaminator ten jest zobowiązany odmówić przeprowadzenia egzaminu albo go przerwać.

Każdy egzamin na prawo jazdy składa się z części teoretycznej i praktycznej. Sprawdzian teoretyczny przeprowadzany jest w formie testu. W przypadku kategorii B kandydaci na kierowców muszą odpowiedzieć na 18 pytań. Maksymalnie można popełnić dwa błędy, a na udzielenie wszystkich odpowiedzi kandydaci mają 25 minut.

Po zdanym egzaminie teoretycznym kandydat na kierowcę może przystąpić do egzaminu praktycznego. Obejmuje on sprawdzenie umiejętności w zakresie przygotowania pojazdu do jazdy, umiejętności sprawdzenia stanu technicznego podstawowych elementów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo jazdy oraz bezpiecznego panowania nad pojazdem, które wykonywane jest na placu manewrowym ośrodka egzaminowania.

Zaliczenie jazdy na placu manewrowym pozwala na kontynuowanie egzaminu praktycznego na ostatnim etapie, tzw. jazdy po mieście. Egzamin praktyczny przerywany jest z negatywnym wynikiem po drugim błędzie. Są jednak sytuacje, które powodują natychmiastowe niezdanie egzaminu. Tak jest na przykład z wjazdem na tzw. wysepkę, czyli powierzchnię wyłączoną z ruchu. Także gdy kandydat na kierowcę nie zastosuje się do znaków zakazujących wjazdu lub ruchu w obu kierunkach oraz zakazu skrętu. Tak samo jest w sytuacji, gdy osoba kierująca nie zastosuje się do znaku STOP lub przejedzie na czerwonym świetle.

Osoba, która przystąpiła do egzaminu na prawo jazdy, może zgłosić zastrzeżenia co do jego przebiegu i oceny. Pismo należy skierować do marszałka województwa i złożyć do dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego. Warto przygotować je w trzech jednobrzmiących egzemplarzach. Dwa należy zostawić w WORD, a jedno (którego wpływ został potwierdzony w sekretariacie) powinniśmy zachować jako dowód złożenia skargi.

Dyrektor WORD jest zobowiązany do przekazania skargi do właściwego organu nadzoru nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych. Na mocy przyznanych marszałkowi kompetencji może on w szczególności kontrolować dokumentację i działalność związaną z egzaminowaniem, a także przerwać lub unieważnić egzamin państwowy prowadzony niezgodnie z przepisami. Dlatego pracownicy urzędu po zapoznaniu się z dokumentacją egzaminacyjną skarżącego nadesłaną przez dyrektora WORD i zapisem kamer z samochodu zadecydują, czy utrzymać, czy unieważnić egzamin. Po rozpatrzeniu sprawy urząd marszałkowski prześle do dyrektora ośrodka informację o sposobie załatwienia skargi lub zastrzeżenia. Jeśli egzamin został przeprowadzony błędnie, za powtórkowy egzamin płaci WORD.

Podstawowymi obowiązkami egzaminatora jest rzetelne i bezstronne wykonywania powierzonych zadań, rozwijanie wiedzy zawodowej i podnoszenia kwalifikacji, a także godne zachowanie w czasie wykonywania obowiązków. Egzaminator zatrudniony w wojewódzkim ośrodku ruchu drogowego nie może jednocześnie prowadzić szkoleń dla kandydatów na kierowców, szkoły nauki jazdy ani być jej właścicielem lub współwłaścicielem. Łamanie zasad egzaminowania może być podstawą do skreślenia egzaminatora z ewidencji egzaminatorów. W przypadku skreślenia z tej przyczyny ponowny wpis do ewidencji nie może być dokonany wcześniej niż po upływie 2 lat od dnia, w którym decyzja o skreśleniu stała się ostateczna.

Na etapie egzaminowania w procesie uzyskiwania przez kandydata uprawnień do kierowania pojazdami nie mamy w ogóle do czynienia ze sprawą administracyjną. Procedura skargowa wszczęta przed marszałkiem jest realizowana w trybie działu VIII kodeksu postępowania administracyjnego i nie wszczyna także postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania prawa jazdy. Stanowisko marszałka realizowane jest w ramach nadzoru nad czynnościami WORD. Jest to zawiadomienie o załatwieniu skargi (postanowienie WSA w Białymstoku z 29 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 22/2008).

Od 10 kwietnia 2006 r. egzamin na prawo jazdy kategorii B jest obowiązkowo nagrywany przez kamery umieszczone wewnątrz samochodów egzaminacyjnych. Kamery muszą rejestrować co najmniej obraz widoczny do przodu przez przednią szybę pojazdu egzaminacyjnego i dźwięk w pojeździe równolegle z rejestracją obrazu. Ośrodki egzaminowania mają obowiązek przechowywać zarejestrowany obraz i dźwięk na odpowiednich nośnikach danych, w pomieszczeniu zabezpieczonym przed dostępem osób nieupoważnionych, przez okres co najmniej 14 dni od daty przeprowadzenia egzaminu. Zainstalowanie kamer ma przede wszystkim na celu przeciwdziałanie nadużyciom ze strony egzaminatorów, a ponadto ma dawać możliwość skutecznego odwołania się od negatywnego wyniku egzaminu na prawo jazdy.

Kandydaci na kierowców muszą wiedzieć o tym, że w przypadku złożenia skargi na sposób przeprowadzenia egzaminu mają zagwarantowane prawo wglądu do zapisanego materiału. Prawo to ma nie tylko osoba prowadząca nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów na prawo jazdy, ale także osoba egzaminowana lub jej pełnomocnik.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że nieudostępnienie dowodu w postaci nagrania przebiegu egzaminu na prawo jazdy w siedzibie delegatury organu w miejscowości, w której mieści się siedziba strony, stanowi bezczynność organu w sprawie (wyrok z 18 kwietnia 2007 r., II SAB/Sz 33/2006). Jeżeli została złożona skarga na przebieg egzaminu lub wszczęte zostało postępowanie wyjaśniające w stosunku do egzaminatora przeprowadzającego egzamin, nagranie przedstawiające przebieg egzaminu musi być przechowywane do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy.

Nie jest to możliwe z uwagi na to, że egzaminator nie może zostać uznany za stronę w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności egzaminu państwowego. Podobnie jest w nawet w przypadku, gdy jedną z przyczyn (być może nawet podstawową) są wyniki tego postępowania, uzasadniające skreślenie z ewidencji egzaminatorów. Jak podkreślił WSA w Warszawie z 5 sierpnia 2005 r. (sygn. akt VI SA/Wa 306/2005), związek między tymi rozstrzygnięciami ma wyłącznie charakter faktyczny, tak samo jak interes egzaminatora w postępowaniu unieważniającym wyniki egzaminu państwowego na prawo jazdy. Egzaminator ma przeprowadzić ten egzamin w sposób ściśle określony przepisami, a jego werdykt stanowi jedną z przesłanek uzyskania (lub odmowy) uprawnienia do kierowania pojazdami przez egzaminowanego. W tej sytuacji interes prawny ma niewątpliwie egzaminowany, dążący do zdobycia określonego uprawnienia, a nie egzaminator, który jedynie sprawdza kwalifikacje egzaminowanego.

● rejestrować co najmniej obraz widoczny do przodu przez przednią szybę pojazdu egzaminacyjnego (kamera o kącie widzenia 45 stopni lub więcej)

● zapewniać egzaminatorowi podgląd obrazu rejestrowanego na nośniku, tak aby w trakcie egzaminu miał możliwość sprawdzenia, czy nie nastąpiła awaria urządzenia powodująca brak możliwości nagrywania przebiegu egzaminu

● rejestrować dźwięk w pojeździe równolegle z rejestracją obrazu

● uniemożliwiać ingerencję osób nieuprawnionych w zapis na nośniku danych

● być uruchamiane i zatrzymywane bez konieczności ingerencji egzaminatora w proces rejestracji

● dyrektor ośrodka egzaminowania lub osoba przez niego upoważniona

● egzaminator nadzorujący

● osoba prowadząca nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów na prawo jazdy w imieniu właściwego organu prowadzącego nadzór

● osoba egzaminowana lub jej pełnomocnik oraz egzaminator, który prowadził egzamin - w przypadku złożenia skargi na sposób przeprowadzenia egzaminu

● egzaminator, w stosunku do którego wszczęto postępowanie wyjaśniające

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl

Ustawa z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2005 r. nr 108, poz. 908 z późn. zm.)

Rozporządzenie ministra infrastruktury z 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz.U. z 2005 r. nr 217, poz. 1834 z późn. zm.).