O przywróceniu terminu złożenia wniosku orzeka sąd administracyjny

Na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie zasadności aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, jako postanowienie kończące postępowanie w rozumieniu art. 3 par. 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, służy skarga do sądu administracyjnego.

Samorządowe kolegium odwoławcze odmówiło dwóm wspólnikom spółki cywilnej - użytkownikom wieczystym nieruchomości, przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, że podwyższenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadnione, i zwróciło wniosek jako złożony po upływie terminu ustawowego. Zdaniem SKO wypowiedzenie dotychczasowej opłaty rocznej za grunt oddany w użytkowanie wieczyste doręczono im skutecznie na adresy zamieszkania widniejące w wypisie z rejestru gruntów. Użytkownicy wieczyści nie poinformowali bowiem organu o zmianie adresu siedziby prowadzonej działalności gospodarczej i zmianie adresów zamieszkania, naruszając tym samym przepis art. 22 ust. 2 ustawy z 17 maja 1989 r. o geodezji i kartografii. Zgodnie z nim właściciele i użytkownicy wieczyści są zobowiązani zgłaszać właściwemu staroście wszelkie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków w terminie 30 dni, licząc od dnia ich powstania. Kolejnym postanowieniem SKO odmówiło uzupełnienia postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu o pouczenie dotyczące prawa do wniesienia zażalenia bądź wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, bądź o prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, bądź o prawo do wniesienia sprzeciwu. Wspólnicy spółki wnieśli skargę do WSA. Sąd I instancji uznał tę skargę za zasadną i uchylił zaskarżone postanowienie. Skargę kasacyjną od wyroku wywiodło SKO, podnosząc, że spór dotyczący opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nie jest postępowaniem administracyjnym, zaś samorządowe kolegium odwoławcze nie jest organem administracji w tym przypadku, tylko organem uprawnionym do rozstrzygania sporów cywilnych. Zatem postanowienia wydane w tym postępowaniu nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi kasacyjnej organu. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że spór co do podwyższenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest sprawą o charakterze cywilnoprawnym. Jednak zasady postępowania dotyczące aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości regulują m.in. przepisy art. 78 - 82 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 79 ust. 7 tej ustawy postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. o wyłączeniu pracownika oraz organu o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń.

NSA podał, że sprzeciw do sądu powszechnego o którym mowa w art. 80 ustawy, przysługuje od merytorycznego orzeczenia samorządowego kolegium odwoławczego. Jednak w trakcie tego postępowania, kończącego się wydaniem merytorycznego orzeczenia, od którego służy sprzeciw do sądu powszechnego, może dojść do różnych innych rodzajowo postępowań ubocznych, incydentalnych. Taka właśnie sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Ponieważ zaś na podstawie art. 79 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami do postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym m.in. przepisy o terminach, uznać należy, że stosuje się również przepisy tego kodeksu dotyczące przywrócenia terminu. Oznacza to, że odpowiednie stosowanie tylko niektórych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń, nie oznacza, aby inne orzeczenia kolegium niż te, o których mowa w art. 79 ust. 3 powołanej ustawy, podlegały kognicji sądu powszechnego czy też nie podlegały zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

asystent sędziego NSA

Postępowanie w sprawie wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, ma charakter cywilnoprawny. Specyfika tego postępowania polega na tym, że na mocy ustawy o gospodarce nieruchomościami przed etapem sądowym zainteresowana osoba powinna złożyć stosowny wniosek do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Zgodnie z art. 79 ustawy do postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń. Zatem nie można wykluczyć możliwości zaskarżenia niektórych postanowień wydanych w ramach takiego postępowania do sądu administracyjnego. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do sytuacji, że rozstrzygnięcia SKO inne niż merytoryczne (od których przysługuje sprzeciw do sądu powszechnego) nie podlegałyby kontroli żadnego sądu. Pogląd wyrażony w omówionym wyroku jest ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych.