Od zawiadomienia prezesa UOKiK nie przysługuje odwołanie

Informacja prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów o braku podstaw do wszczęcia postępowania antymonopolowego nie może być traktowana jako decyzja o odmowie wszczęcia postępowania. Zawiadomienie jest jedynie środkiem o charakterze sygnalizacyjnym i nie można go zakwalifikować również jako aktu lub czynności w rozumieniu art. 3 par. 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Spółka będąca operatorem telewizji kablowej wniosła do prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zawiadomienie o naruszeniu przez jedną ze spółdzielni mieszkaniowych przepisów ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes UOKiK pismem poinformował spółkę o zakończeniu postępowania wyjaśniającego. Nie potwierdziło ono podejrzenia naruszenia przez spółdzielnię przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a w szczególności art. 9 ust. 2 pkt 5 i 6 ustawy. Na to pismo spółka złożyła skargę, którą wojewódzki sąd administracyjny odrzucił jako niedopuszczalną.

Sąd I instancji wskazał, że rozstrzygnięcie będące przedmiotem skargi nie mieści się w kognicji sądu administracyjnego. Nie jest bowiem decyzją ani postanowieniem w rozumieniu art. 3 par. 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a). W ocenie sądu I instancji pismo prezesa UOKiK nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, ponieważ ma charakter zwykłego pisma informującego o sposobie załatwienia sprawy. Ponadto przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie przewidują ingerencji sądów administracyjnych w zakres orzeczniczy prezesa UOKiK i wskazują Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie jako wyłącznie właściwy do rozpoznania odwołań od decyzji i zażaleń na postanowienia prezesa. Powyższe postanowienie spółka zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego, żądając jego uchylenia.

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki. Uznał, że istota problemu na gruncie rozpoznawanej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zaskarżone w niniejszej sprawie pismo prezesa UOKiK, informujące o tym, że przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło podejrzenia naruszenia przez spółdzielnię przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, który podlegałby kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie art. 3 par. 2 pkt 4 p.p.s.a. Nawiązując do tego przepisu, NSA podał, że akt dotyczy obowiązków lub uprawnień wynikających z przepisów prawa, jeżeli ustala (odmawia ustalenia), stwierdza (odmawia stwierdzenia), potwierdza (odmawia potwierdzenia) określone uprawnienia lub obowiązki ustalone przepisami prawa administracyjnego. Musi więc istnieć silny związek między ustaleniem, stwierdzeniem lub potwierdzeniem (oraz ich odmowami), a możliwością realizacji uprawnienia (lub obowiązku) wynikającego z przepisu prawa. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, sąd kasacyjny wskazał na treść art. 86 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zgodnie z którym każdy może zgłosić prezesowi Urzędu na piśmie zawiadomienie dotyczące podejrzenia stosowania praktyk ograniczających konkurencję. Stosownie zaś do treści art. 86 ust. 4 prezes Urzędu przekazuje zgłaszającemu zawiadomienie, w terminie określonym w art. 35-37 k.p.a., informację na piśmie o sposobie rozpatrzenia zawiadomienia wraz z uzasadnieniem. Rozpatrzenie zawiadomienia należy rozumieć przede wszystkim jako dokonanie przez prezesa urzędu oceny wskazanego w zawiadomieniu zachowania przedsiębiorcy pod kątem zasadności wszczęcia postępowania antymonopolowego. NSA stwierdził, że informacja o braku podstaw do wszczęcia postępowania antymonopolowego nie może być traktowana jako decyzja o odmowie wszczęcia postępowania. Zawiadomienie jest jedynie środkiem o charakterze sygnalizacyjnym, niewiążącym prezesa Urzędu, który dysponuje pełną uznaniowością w zakresie wszczynania postępowań.

Brak związania prezesa UOKiK zawiadomieniem składanym na podstawie art. 86 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przejawia się w braku konieczności wszczynania przez prezesa UOKiK postępowania antymonopolowego na podstawie informacji zawartych w zawiadomieniu. Pismo prezesa UOKiK, o którym mowa w art. 86 ust. 4, opiniuje jedynie propozycje wszczęcia postępowania. Konkludując, NSA uznał, że informacja prezesa UOKiK nie dotyczy obowiązków lub uprawnień wynikających z przepisów prawa. W związku z tym prawidłowe było orzeczenie sądu I instancji stwierdzające, że zaskarżonego pisma nie można było zakwalifikować jako aktu lub czynności w rozumieniu art. 3 par. 2 pkt 4 p.p.s.a.

asystent sędziego NSA

Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowym pojawiają się spory związane z charakterem postępowania przed prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Problemy wynikają ze szczególnego uregulowania postępowania przed prezesem UOKiK, a także trybu zaskarżania decyzji tego organu określonego w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Powyższa ustawa z jednej strony w kwestiach nieuregulowanych odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie w art. 81 ust. 1 ustawy stwierdza się, że od decyzji prezesa urzędu przysługuje odwołanie do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Postępowanie sądowe toczy się na podstawie kodeksu postępowania cywilnego. Zatem kognicja sądów administracyjnych w tym zakresie została wyłączona. Pismo, o którym mowa w omówionym orzeczeniu, nie jest ani decyzją, ani postanowieniem. Z uwagi na to, że postępowanie antymonopolowe w sprawach praktyk ograniczających konkurencję, postępowanie w sprawach praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz w sprawach nakładania kar pieniężnych wszczynane jest w urzędu, to zawiadomienie przedsiębiorcy o podejrzeniu stosowania takich praktyk może być dla organu jedynie sygnałem do podjęcia stosownych działań, nie obliguje go natomiast do wszczęcia postępowania i wydania określonego aktu.