Karę pieniężną można nałożyć na władającego przyczepą

W sytuacji gdy reklama zamieszczona jest na przyczepie, karę pieniężną nakłada się - co do zasady - na właściciela przyczepy. Nie jest jednak wykluczona sytuacja, w której przyczepa zajmująca pas drogowy pozostaje we władaniu innej niż jej właściciel osoby, na podstawie określonego stosunku prawnego (np. umowy cywilnoprawnej). Nie można wówczas wykluczyć, że podmiotem zobowiązanym do zapłaty kary pieniężnej powinna być osoba władająca przyczepą, a nie jej właściciel. Rozstrzygnięcie w tej mierze wymaga jednak analizy okoliczności konkretnej sprawy, a w szczególności treści stosunku prawnego łączącego właściciela przyczepy z osobą, w której posiadaniu przyczepa się znajduje.

Prezydent miasta wydał decyzję nakładającą na przedsiębiorcę karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy przez zaparkowanie w granicach pasa drogowego przyczepy wyposażonej w czterostronną reklamę zamocowaną do przyczepy.

W odwołaniu od tej decyzji przedsiębiorca podnosił błędnie przyjęcie przez organ, że krótkotrwałe zaparkowanie w pobliżu drogi sprawnej technicznie i zarejestrowanej przyczepy samochodowej, przewożącej ładunek w postaci tablic zawierających zdjęcia i napisy, niepowodujący jakiegokolwiek zagrożenia dla ruchu drogowego, stanowi świadome i samowolne zajęcie pasa drogowego. Dodatkowo przedsiębiorca wskazywał, że jest właścicielem przyczepy, lecz na podstawie umowy dzierżawy powierzchni reklamowej, której odpis dołączył, wynajął ją innej osobie. Samorządowe kolegium odwoławcze utrzymało decyzję prezydenta w mocy.

Wojewódzki sąd administracyjny, oddalając skargę, stwierdził, że ustalenia dokonane przez organy nie wskazywały na to, by przyczepa znalazła się w pasie drogowym wskutek okoliczności, za które właściciel przyczepy nie ponosi odpowiedzialności (np. gdyby została porzucona przez sprawcę kradzieży lub z innych przyczyn umieszczona przez osobę trzecią wbrew woli właściciela). Sąd I instancji dodał również, że przedłożona kopia umowy dzierżawy powierzchni reklamowej nie dowodzi, że właściciel przyczep wydzierżawił te przyczepy osobie trzeciej, przekazując jej prawo do dysponowania nimi oraz do samodzielnego ich usytuowania w wybranych przez dzierżawcę lokalizacjach. Sąd zauważył, że przedmiotem tej umowy nie była dzierżawa przyczep samochodowych, lecz dzierżawa nośników reklamowych usytuowanych na tych przyczepach. Z umowy nie wynikało zatem, że to dzierżawca był uprawniony do dysponowania przyczepą, decydowania gdzie zostanie ona usytuowana i do faktycznego jej ustawienia. Stanowisko to zostało zakwestionowane w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Wskazał, że stroną postępowania w przedmiocie umieszczenia reklamy w pasie drogowym, a zatem obowiązanym do uzyskania stosownej decyzji zarządcy drogi jest właściciel danej reklamy. Dodał, że kwestii legitymacji do bycia stroną postępowania o nałożenie sankcji o charakterze publicznoprawnym, wynikającej z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, nie jest władna zmienić umowa. Umowa jako instrument prawa cywilnego - co do zasady - wiąże tylko strony, które ją zawarły, nie zaś niebędący jej stroną organ administracji publicznej.

Sąd kasacyjny wskazał, że takie stanowisko nie wyklucza jednak, że w konkretnym stanie faktycznym może okazać się, iż to nie właściciel obiektu powinien być podmiotem kary pieniężnej wymierzonej za samowolne zajęcie pasa drogowego. Chodzi w szczególności o sytuację, gdy zostanie wykazane, że osobą, która faktycznie dokonała zajęcia pasa drogowego przez umieszczenie określonego obiektu, jest osoba inna niż właściciel tego obiektu, a okoliczności sprawy nie pozwalają na obciążenie właściciela odpowiedzialnością za działalność takiej osoby. Wówczas organ administracji powinien - po dokładnym zebraniu materiału dowodowego - ustalić, kto rzeczywiście dokonał zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia.

NSA uznał, że w niniejszej sprawie z przedstawionej przez przedsiębiorcę umowy dzierżawy wynika, że przedmiotem tego stosunku prawnego były wyłącznie nośniki reklamowe usytuowane na przyczepach samochodowych. Dodał, że z treści umowy dzierżawy wynika, że wydzierżawiający jest właścicielem przyczep samochodowych oraz nośników reklamowych umieszczonych na tych przyczepach. Przedmiotem umowy dzierżawy było oddanie do używania dzierżawcy nośników reklamowych w celu zamieszczenia reklamy, co oznacza, że przedmiotem dzierżawy jest powierzchnia reklamowa, a nie przyczepa samochodowa.

W konsekwencji nie jest tak, że na skutek zawarcia umowy dzierżawy przedsiębiorca był zobowiązany do wydania drugiej stronie umowy przyczep samochodowych. Jeżeli do wydania takiego doszło, to przedsiębiorca dokonał tego na własne ryzyko. Nie można przyjąć, że skutkiem wydania przyczep samochodowych było przeniesienie na inną osobę odpowiedzialności za ewentualne powinności administracyjnoprawne oraz sankcje związane z ich niedopełnieniem. Skarżący, dobrowolnie przenosząc na inną osobę posiadanie przyczep samochodowych będących jego własnością, wraz z wydzierżawionymi przez niego nośnikami reklamowym, i powinien spodziewać się, że przedmioty te - ze względu na ich przeznaczenie - mogą być umiejscowione w pasie drogowym, co z kolei wymaga uzyskania stosownego zezwolenia.

Wyrok NSA z 29 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 691/10.

Przedsiębiorca chcący umieścić w pasie drogowym reklamę powinien uzyskać od zarządcy drogi stosowne zezwolenie oraz uiścić opłatę, której wysokość zależy od powierzchni zajmowanego pasa drogowego oraz liczby dni zajmowania tego pasa. W świetle art. 40 ust. 12 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi lub o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu zarządcy drogi organ wymierza w drodze decyzji administracyjnej karę pieniężną. Orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące kar za reklamy umieszczone na przyczepach zaparkowanych w pasie drogowym przyjmuje jako regułę nakładanie kar na właścicieli przyczep. Właściciel może jednak w pewnych sytuacjach uwolnić się od tego rodzaju odpowiedzialności kształtując odpowiednio umowę cywilnoprawną z osobą trzecią, której przekazuje na jej podstawie władztwo nad całą rzeczą, nie zaś jedynie nad powierzchnią reklamową.