TK: Pozwolenia na budowę są konieczne

Do budowy domu podstawowym dokumentem nadal będzie pozwolenie na budowę. Nie będzie też legalizacji samowoli budowlanej z mocy prawa. Legalizacja samowoli będzie możliwa jedynie po spełnieniu przesłanek ustawowych.

Nowelizacja prawa budowlanego z 2009 roku narusza nie tylko interesy indywidualne, ale także interes publiczny oraz zasadę zaufania obywatela do państwa - podkreśliła sędzia sprawozdawca Teresa Liszcz, uzasadniając wyrok o niekonstytucyjności przepisów znoszących obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę.

Podkreśliła, że negatywną konsekwencją wejścia w życie tych regulacji byłoby ograniczenie, a nawet eliminacja praw osób trzecich. Teraz mogą uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony. Nowela pozbawiłaby ich tych uprawnień. O tym, że obiekt powstaje, mogłyby się dowiedzieć dopiero po rozpoczęciu budowy, a o tym, że narusza ona ich prawa jeszcze później - podkreśliła sędzia sprawozdawca.

Trybunał podkreślił ponadto, że zakwestionowane przepisy są nierozerwalnie związane z całą nowelizacją ustawy - Prawo budowlane. W świetle art. 122 konstytucji oznacza to, że prezydent nie może podpisać ustaw nawet w odniesieniu do niezakwestionowanych przez sędziów TK przepisów.

Orzeczenie zapadło na skutek wniosku złożonego przez byłego prezydenta Lecha Kaczyńskiego przed podpisaniem nowelizacji prawa budowlanego. Chodziło o art. 1 pkt 11, który znosił obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę i zastępował go zgłoszeniem budowy do rejestru.

- Przepisy te są niekonstytucyjne, bo pomijają obywatela przy podejmowaniu decyzji w sprawach budowlanych. Cała procedura będzie odbywać się w tajemnicy i obywatel nie będzie wiedział, kto obok niego buduje dom. Pełną wiedzę będzie miał tylko organ administracyjny - tłumaczył mecenas Roman Nowosielski, przedstawiciel prezydenta.

Jego zdaniem obecny system rozwiązań w prawie budowlanym jest znacznie bezpieczniejszy dla obywateli.

Obowiązek ochrony własności obejmuje również konieczność zagwarantowania właścicielowi prawa do informacji oraz kontroli tak, aby w otoczeniu nieruchomości zachowane zostały określony porządek oraz ład urbanistyczny i architektoniczny. Zdaniem wnioskodawcy jedynie postępowanie administracyjne z udziałem zainteresowanych stron stanowić może gwarancję poszanowania praw właścicieli sąsiednich nieruchomości.

Sygn. akt Kp 7/09

Ewelina Stępień

ewelina.stepien@infor.pl