Ułatwienia przy wywozie zabytków za granicę

Nowe rozporządzenie ministra kultury i dziedzictwa narodowego ustalające dokumenty dotyczące zabytków weszło w życie 23 marca 2011 r. Informacje, które trzeba zawrzeć w tych dokumentach, mają znacznie przy rozstrzyganiu kwestii czy do wywozu konkretnego przedmiotu zabytkowego wymagane jest jednorazowe pozwolenie ministra kultury.

Dotychczas taką rolę pełniły zaświadczenia wydawane przez wojewódzkich konserwatorów zabytków. Zaświadczenia te w sposób urzędowy potwierdzały fakt, że wywóz określonego zabytku za granicę nie wymaga uzyskania pozwolenia ministra kultury.

Jednak po nowelizacji ustawy o ochronie zabytków oraz złagodzeniu rygorów prawnych związanych z wywozem przedmiotów zabytkowych za granicę, stosowanie wspomnianych urzędowych dokumentów stało się zbędne.

Zrezygnowanie z wymogu posiadania zaświadczeń wydawanych przez wojewódzkich konserwatorów zabytków umożliwiło wdrożenie nowych rozwiązań związanych z wywozem zabytkówza granicę.

Jak podkreślono w uzasadnieniu do nowego rozporządzenia, wprowadzenie standardowych dokumentów powinno m.in. ułatwić obywatelom przemieszczanie zabytków poza terytorium kraju. Chodzi m.in. o dokumenty dotyczące oceny wskazującej czas powstania zabytku oraz jego wyceny. Zawierają one m.in. informacje o technice wykonania przedmiotu zabytkowego oraz o jego autorze. Ponadto zawierają opis stanu, w jakim znajduje się zabytek i jego wartość rynkową. W dokumencie trzeba również zamieścić dane opiniującego. Natomiast w przypadku gdy dokument wystawia jednostka organizacyjna, np. muzeum lub spółka prawa handlowego, należy również zamieścić jej dane. Potrzebne są także informacje o osobie zatrudnionej w tej jednostce, która zbadała zabytek i oszacowała odpowiednio jego wartość i wiek.

Nowe rozporządzenie określa również wzór potwierdzenia wwozu zabytku na terytorium Polski. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu do rozporządzenia, potwierdzenie wwozu jest dokumentem urzędowym wystawianym przez organy celne albo Straż Graniczną. Dokument ten sporządza się na żądanie posiadacza zabytku. Zgodnie bowiem z przepisami ustawy o ochronie zabytków i ochronie nad zabytkami - przy wywozie zabytków, które posiadają potwierdzenie wwozu wystawione przez organ celny albo Straż Graniczną, nie wymaga się pozwolenia ministra kultury i dziedzictwa narodowego. Dokument potwierdzenia wwozu na terytorium Polski zawiera oznaczenie organu, który go wystawił. Powinien się z nim również znaleźć m.in. wyczerpujący opis zabytku pozwalający w sposób pewny powiązać ten dokument z przedmiotem, którego dotyczy. Opis zawiera m.in. nazwę przedmiotu, jego cechy charakterystyczne i wymiary, a także dane dotyczące twórcy albo wytwórni, miejsca, czasu powstania i historii zabytku.

Dokumenty, których wzory określa rozporządzenie, nie są związane z konkretną osobą. Zatem dane osobowe inne niż dotyczące wystawcy nie są uwidocznione na dokumencie. Wobec tego każdy posiadacz dokumentu może się nim posłużyć, zgodnie z przeznaczeniem - podkreślono w uzasadnieniu do nowego rozporządzenia.

Podczas wywozu zabytków, które posiadają potwierdzenie wwozu wystawione przez organ celny albo Straż Graniczną, nie wymaga się pozwolenia ministra kultury i dziedzictwa narodowego

Nowe rozporządzenie ministra kultury i dziedzictwa narodowego określa wzory następujących dokumentów:

● oceny wskazującej czas powstania zabytku (załącznik nr 1 do rozporządzenia),

● wyceny zabytku (załącznik nr 2),

● potwierdzenia wwozu zabytku na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (załącznik nr 3).

Nowe rozporządzenie ministra kultury i dziedzictwa narodowego jest zgodne m.in. z postanowieniami unijnego rozporządzenia Rady nr 116 z 18 grudnia 2008 r. w sprawie wywozu dóbr kultury (wersja skodyfikowana). Ponadto przepisy nowego rozporządzenia ministra kultury są zgodne z unijnym rozporządzeniem Komisji nr 752/93 z 30 marca 1993 r. Wspomniane akty prawne zawierają przepisy stosowane do wywozu zabytków.

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl

Art. 59 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. nr 162, poz. 1568 z późn. zm.).

Par. 1 rozporządzenia ministra kultury i dziedzictwa narodowego z 18 lutego 2011 r. w sprawie wzorów dokumentów oceny wskazującej czas powstania zabytku, wyceny zabytku oraz potwierdzenia wwozu zabytku na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 50, poz. 256).

Rozporządzenia Rady nr 116 z 18 grudnia 2008 r. w sprawie wywozu dóbr kultury (wersja skodyfikowana) (Dz.Urz. UE L 39 z 10 lutego 2009 r., str. 1 - 7).

Rozporządzenie Komisji nr 752/93 z 30 marca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady nr 3911/92 (Dz.Urz. WE L 74 z 27 marca 1993 r., str. 74 - 79, PLES rozdz. 02, t. 04).