Zakłady pracy chronionej tracą dotychczasowe ulgi

Od nowego roku w istotny sposób zmieniły się uprawnienia, jakie przysługują zakładom pracy chronionej (ZPChr). Zaostrzone zostały warunki, jakie muszą spełniać takie firmy, aby korzystać ze zwolnień m.in. z podatku od nieruchomości. Mniej środków trafi też na zakładowe fundusze rehabilitacji osób niepełnosprawnych (ZFRON). Tak wynika z ustawy z 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Jej przepisy będą wchodzić w życie stopniowo, począwszy od 1 stycznia 2011 r. Od tego dnia obowiązują już m.in. te przepisy, które ograniczają przywileje ZPChr.

Od nowego roku zwolnienie z podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego oraz od czynności cywilnoprawnych, a także opłat (z wyjątkiem opłaty skarbowej i opłat o charakterze sankcyjnym) przysługuje tylko tym ZPChr, w których co najmniej 30 proc. pracowników stanowią osoby niewidome lub psychicznie chore albo upośledzone umysłowo, zaliczone do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Dotychczas zwolnienia takie przysługiwały wszystkim firmom posiadającym status zakładu pracy chronionej. Można było go uzyskać, jeśli 40 proc. pracowników firmy stanowią osoby niepełnosprawne (w tym co najmniej 10 proc. osoby ze znacznym i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności).

Od 1 stycznia 2011 r. prawo do zwolnień zachowają zatem tylko te ZPChr, które zatrudniają już odpowiednią liczbę osób ze schorzeniami szczególnymi, albo przyjmą takie osoby do pracy. Ulgi będą też przysługiwać nadal (na dotychczasowych zasadach) zakładom aktywności zawodowej.

Zmieniły się też przepisy dotyczące obniżania wpłat do PFRON (z tytułu niezatrudniania osób niepełnosprawnych) dla kontrahentów firm, które przyjmują ich do pracy. W ten sposób firmy są zachęcane do nabywania usług lub produktów od zakładów pracy chronionej. Po zmianach prawo do obniżenia wpłat na PFRON zachowają tylko kontrahenci firm, które zatrudniają co najmniej 25 pracowników, z czego co najmniej 30 proc. załogi stanowią osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności lub osoby niewidome, psychicznie chore, upośledzone umysłowo, z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi lub epilepsją mające umiarkowany stopień niepełnosprawności.

W przypadku tych regulacji będą jednak obowiązywać przepisy przejściowe. Firma, która nabyła prawo do obniżenia wpłat na PFRON jeszcze przed wejściem w życie ustawy (1 stycznia 2011 r.), będzie mogła z niego skorzystać na dotychczasowych zasadach. Stanie się tak, jeżeli do końca grudnia 2010 zakupiła towar lub usługę, zapłaciła za nie i otrzymała informację o kwocie obniżenia od sprzedającego (przekazuje ją nabywcy niezwłocznie po uregulowaniu należności w terminie określonym na fakturze).

Podobnie pracodawca, który jeszcze przed wejściem w życie noweli nabył usługi lub produkty od firmy zatrudniającej osoby niepełnosprawne, już po 1 stycznia 2011 r. może obniżyć swoje wpłaty na PFRON (nawet jeśli do końca grudnia 2010 r. nie uzyskał od sprzedającego informacji o kwocie obniżenia wpłat).

Na mocy przepisów przejściowych pracodawca może wykorzystać uzyskaną ulgę w ciągu 12 miesięcy, licząc od dnia otrzymania wspomnianej informacji (mimo że wejdą już w życie przepisy zmieniające zasady obniżania wpłat na PFRON).

Nowelizacja ustawy o rehabilitacji w istotny sposób wpłynie na zasady tworzenia i wydatkowania środków z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (muszą je prowadzić ZPChr).

Od 1 stycznia na ZFRON trzeba będzie przekazać 60 proc. kwoty odpisów z PIT, a 40 proc. - na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Dotychczas 10 proc. tej sumy trafiało do PFRON, a 90 proc. na zakładowy fundusz. Nowe przepisy trzeba stosować do zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, naliczonych od wynagrodzeń i innych dochodów należnych za okresy przypadające po 1 stycznia 2011 r.

Zmiana zasad przekazywania odpisów z PIT oznacza, że zakłady pracy chronionej będą mieć mniej środków na programy rehabilitacyjne dla swoich niepełnosprawnych pracowników.

Nowe przepisy przewidują też, że uzyskane w danym roku kalendarzowym środki ZFRON, które nie zostały wykorzystane do końca następnego roku, trzeba będzie wpłacić do PFRON. Obecnie firmy muszą zwracać część środków zgromadzonych na ZFRON tylko jeśli wydatkowały takie pieniądze niezgodnie z przepisami.

Od 1 stycznia każdy ZPChr musi też prowadzić rozliczeniowy rachunek bankowy środków ZFRON. Środki te będzie można jednak wypłacać z rachunku bankowego ZFRON do kasy zakładowego funduszu rehabilitacji, aby dokonywać wypłat osobom niepełnosprawnym oraz osobom uprawnionym do pomocy indywidualnej, finansowanej z ZFRON).

Firma, która nabyła prawo do obniżenia wpłat na PFRON jeszcze przed wejściem w życie ustawy (1 stycznia 2011 r.), będzie mogła z niego skorzystać na dotychczasowych zasadach

● zwolnienia podatkowe przysługiwały wszystkim zakładom pracy chronionej

● 90 proc. kwoty odpisów z PIT trzeba przekazać na zakładowy fundusz rehabilitacji (ZFRON), a 10 proc. - na PFRON

● środki zgromadzone na ZFRON trzeba zwracać, jeśli firma wyda je nieprawidłowo

● zwolnienia podatkowe przysługują tylko tym zakładom pracy chronionej, które zatrudniają odpowiednią liczbę osób ze schorzeniami szczególnymi

● 60 proc. kwoty odpisów z PIT trzeba przekazać na zakładowy fundusz rehabilitacji, a 40 proc. - na PFRON

● środki zgromadzone na ZFRON trzeba będzie zwrócić też wtedy, gdy się ich nie wykorzysta

Łukasz Guza

lukasz.guza@infor.pl

Art. 1, 8 i 14 z 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 226, poz. 1475).