Cudzoziemiec spoza UE w służbie cywilnej

Opinia Prawna z 30 marca 2010 r., znak: DP.171-30(4)/10/MG

W odpowiedzi na pismo Pana X w sprawie możliwości zatrudnienia w służbie cywilnej, w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz. U. Nr 227, poz. 1505, z późn. zm.), obywatela Ukrainy posiadającego zezwolenie na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, dalej: RP, Departament Prawny Kancelarii Prezesa Rady Ministrów uprzejmie informuje, co następuje.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej, o niektóre stanowiska, poza obywatelami polskimi, mogą ubiegać się obywatele Unii Europejskiej oraz obywatele innych państw, którym na podstawie umów międzynarodowych lub przepisów prawa wspólnotowego (obecnie prawa unijnego) przysługuje prawo podjęcia zatrudnienia na terytorium RP.

W oparciu o ust. 2 tego samego artykułu, osoba nieposiadająca obywatelstwa polskiego może zostać zatrudniona na stanowisku pracy, na którym wykonywana praca nie polega na bezpośrednim lub pośrednim udziale m.in. w wykonywaniu władzy publicznej.

Stosownie do art. 64 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573, z późn. zm.), zezwolenia na osiedlenie się udziela się cudzoziemcowi, który:

1) jest małoletnim dzieckiem cudzoziemca, posiadającego zezwolenie na osiedlenie się, urodzonym na terytorium RP;

2) pozostaje w związku małżeńskim, zawartym z obywatelem polskim co najmniej 3 lata przed złożeniem wniosku i bezpośrednio przed złożeniem wniosku przebywał nieprzerwanie na terytorium RP co najmniej przez 2 lata na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony;

3) bezpośrednio przed złożeniem wniosku przebywał nieprzerwanie na terytorium RP przez okres nie krótszy niż 10 lat na podstawie zgody na pobyt tolerowany udzielonej na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1a lub ust. 2 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP lub przez okres 5 lat w związku z uzyskaniem statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej;

4) jest dzieckiem obywatela polskiego i pozostaje pod jego władzą rodzicielską.

W oparciu o powyższe, nie budzi wątpliwości, że możliwość zatrudnienia w służbie cywilnej na stanowisku pracy nie związanym z wykonywaniem władzy publicznej nie została przyznana wszystkim cudzoziemcom. Możliwość taką mają jedynie ci cudzoziemcy nieposiadający obywatelstwa Unii Europejskiej, których prawo do podjęcia zatrudnienia na terytorium RP wynika z postanowień umów międzynarodowych lub przepisów prawa wspólnotowego (obecnie prawa unijnego).

Kwestią do rozstrzygnięcia pozostaje natomiast wzajemna relacja art. 5 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej oraz art. 64 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, tj. czy art. 5 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej obejmuje swym zakresem podmiotowym cudzoziemców, o których mowa w art. 64 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach.

Warunkiem zatrudnienia w służbie cywilnej na stanowisku pracy niezwiązanym z wykonywaniem władzy publicznej cudzoziemca nieposiadającego obywatelstwa Unii Europejskiej, w tym przypadku obywatela Ukrainy posiadającego zezwolenie na osiedlenie się na terytorium RP, jest wykazanie związku jednej z przesłanek z art. 64 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach z umowami międzynarodowymi lub przepisami prawa wspólnotowego (obecnie prawa unijnego).

Związek z przepisami prawa wspólnotowego (obecnie prawa unijnego) wykazuje jedynie przesłanka trzecia, ale tylko w części, w której dotyczy osób przebywających nieprzerwanie na terytorium RP przez okres 5 lat w związku z uzyskaniem statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej. W tym miejscu należy podkreślić, że prawo podjęcia zatrudnienia na terytorium RP przysługuje osobom, które uzyskały status uchodźcy lub ochrony uzupełniającej w związku z wdrożeniem dyrektywy Rady 2004/83/WE z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych norm dla kwalifikacji i statusu obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako uchodźców lub jako osoby, które z innych względów potrzebują międzynarodowej ochrony oraz zawartości przyznawanej ochrony. Zatem, jedynie w stosunku do cudzoziemca, któremu udzielono zezwolenia na osiedlenie się na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach można przyjąć istnienie związku jego prawa do podjęcia zatrudnienia na terytorium RP z przepisami prawa wspólnotowego (obecnie prawa unijnego). Oznacza to, że obywatel Ukrainy posiadający zezwolenie na osiedlenie się na terytorium RP mógłby zostać zatrudniony w służbie cywilnej na stanowisku pracy niezwiązanym z wykonywaniem władzy publicznej, gdyby wcześniej uzyskał status uchodźcy lub ochrony uzupełniającej.

Należy mieć świadomość, że przepisy prawa wspólnotowego (obecnie prawa unijnego) odnośnie statusu obywateli państw trzecich są fragmentaryczne, tym samym przestrzeganie przepisów wymagających istnienia związku prawa do podjęcia zatrudnienia na terytorium RP z umowami międzynarodowymi lub przepisami prawa wspólnotowego (obecnie prawa unijnego) może powodować pewne trudności, zwłaszcza w przypadku utraty tego związku przy jednoczesnym utrzymaniu prawa pobytu cudzoziemca na terytorium RP. W związku z tym, zdaniem Departamentu Prawnego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, każdy tego typu przypadek wymaga indywidualnej i jednocześnie wnikliwej analizy.

Dobrosław Dowiat-Urbański,

Zastępca Dyrektora Departamentu Prawnego w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

Michał Graczyk,

Radca Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

@RY1@i02/2012/202/i02.2012.202.08800040b.802.jpg@RY2@