Odwołanie dyrektora szkoły trzeba szczegółowo uzasadnić

Organ prowadzący szkołę, m.in. burmistrz, może, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Takie uprawnienie wynika z art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.

Nie zawsze uzasadniony przypadek

W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że w pojęciu szczególnie uzasadnionych przypadków nie mieści się każde naruszenie prawa przez dyrektora szkoły (zob. m.in. wyrok NSA z 9 maja 2001 r., II SA 3293/00, Pr.Pracy 2001/9/41). Pojęcie to powinno być rozumiane wąsko i oznaczać takie sytuacje, w których nie jest możliwe spełnianie przez nauczyciela funkcji kierowniczej i zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego. Naruszenie prawa stanowiące uzasadnioną podstawę odwołania musi być zatem na tyle istotne, że nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę, a stwierdzone uchybienia w pracy dyrektora mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły, tj. uniemożliwienia realizacji jej zadań w zakresie nauczania i wychowania (wyrok NSA z 18 kwietnia 2008 r., I OSK 86/08, LEX nr 470925).

W orzecznictwie podkreśla się, że "szczególnie uzasadniony przypadek" nie może być utożsamiany ze zwykłą negatywną oceną pracy wykonywanych zadań, gdyż te okoliczności normuje odrębny przepis - art. 38 ust. 1 pkt 1b ustawy o systemie oświaty. Tylko kwalifikowane naruszenia prawa, oceniane m.in. z punktu widzenia treści art. 52 k.p. mogą stanowić podstawę do odwołania nauczyciela ze stanowiska dyrektora szkoły (z uzasadnienia wyroku NSA z 12 sierpnia 2010 r., I OSK 817/10, LEX nr 737512).

Wykluczenia z katalogu

W orzecznictwie sądowym wykluczono z katalogu szczególnie uzasadnionych przypadków m.in. zaniedbania w zakresie gospodarki finansowej i w dziedzinie rachunkowości, osiąganie przez uczniów niskich wyników nauczania. Także wotum nieufności rady pedagogicznej wobec dyrektora szkoły nie uzasadnia odwołania go ze stanowiska w trybie natychmiastowym w trakcie roku szkolnego (por. wyroki NSA z: 21 grudnia 2001 r., I SA 446/01 LEX nr 81762; 19 września 2001 r., II SA 1657/01, Pr.Pracy 2002/2/39; 6 października 2006 r., I OSK 1076/06, LEX nr 281273).

Odwołanie w omawianym trybie nie uzasadnia także podjęcia przez dyrektora dodatkowego zatrudnienia, które nie destabilizuje funkcjonowania szkoły (wyrok WSA we Wrocławiu z 5 lipca 2011 r., IV SA/Wr 150/11, LEX nr 950790).

Niezbędna procedura

Odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w szkole, dla której organem prowadzącym jest gmina, następuje w formie zarządzenia m.in. burmistrza. Przed wydaniem zarządzenia w sytuacji gdy powodem odwołania dyrektora szkoły są szczególnie uzasadnione przypadki, organ prowadzący szkołę musi się zwrócić o opinię do kuratora oświaty. Opinia ta musi być wydana w terminie 5 dni roboczych od wystąpienia. Jej niewydanie w tym terminie jest równoznaczne z wydaniem opinii pozytywnej. Uchylanie się kuratora oświaty od zajęcia stanowiska w sprawie nie może być jednak interpretowane przez organ prowadzący szkołę na niekorzyść osoby zwalnianej z pracy (wyrok WSA w Białymstoku z 5 lutego 2008 r., II SA/Bk 789/07, LEX nr 494377).

Bydgoski sąd administracyjny w wyroku z 27 stycznia 2010 r. (II SA/Bd 12/10, LEX nr 601168) zauważył, że opinia może być wykorzystana tylko w postępowaniu, w którym została ona uzyskana. Nie jest np. dopuszczalna sytuacja, że jedna i ta sama opinia będzie służyła jako podstawa do odwołania dyrektora szkoły kilkakrotnie w kolejnych postępowaniach.

Konieczne wyjaśnienia

W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że zarówno ocena, jak i uznanie organu, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze, a następnie odwołuje go z tego stanowiska, nie mogą mieć charakteru dowolnego lub arbitralnego, lecz powinny być dokładnie i szczegółowo wywiedzione i uargumentowane w uzasadnieniu zarządzenia (wyrok SN z 19 lutego 1997 r., III RN 3/97, OSNP 1997/19/369).

Uzasadnienie zarządzenia nie musi być sporządzone w tym samym dniu co samo zarządzenie. Z treści jednak obydwu dokumentów musi wynikać ich bezpośredni związek. Ponadto zarządzenie nie może wejść w życie i wywoływać skutków prawnych przed sporządzeniem jego uzasadnienia (wyrok WSA w Łodzi z 28 stycznia 2010 r., III SA/Łd 552/09, LEX nr 600314). Powinno być ono doręczone odwołanemu dyrektorowi szkoły. Nie można go zastąpić innym pismem procesowym. Niedopuszczalne jest bowiem mieszanie trybów i rozstrzygnięć należących do innych gałęzi prawa (wyrok NSA z 25 lutego 2011 r., I OSK 2032/10, LEX nr 1070825).

@RY1@i02/2012/198/i02.2012.198.21700040c.802.jpg@RY2@

Leszek Jaworski, kspert z zakresu prawa pracy

Leszek Jaworski

ekspert z zakresu prawa pracy

Podstawa prawna

Art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. 2004 r. nr 256, poz. 2572 z późn. zm.).