Inwestując w strefie, należy dbać o poziom zatrudnienia

Teza W świetle ustawy z 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (Dz.U. z 2007 r., nr 42, poz. 274 ze zm.) zmiana zezwolenia dotyczącego prowadzenia działalności gospodarczej na terenie takiej strefy poprzez ograniczenie zatrudnienia do 4 sierpnia 2008 r. nie była dopuszczalna. Natomiast po tej dacie zmiana nie mogła przekroczyć 20 proc. poziomu zatrudnienia określonego w zezwoleniu.

Stan faktyczny Przedsiębiorca wystąpił z wnioskiem o zmianę zezwolenia z 2007 r. na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie jednej ze specjalnych stref ekonomicznych. Chodziło o obniżenie zatrudnienia z 500 do 100 pracowników, a więc o 80 proc. Zarządzający strefą negatywnie zaopiniował wniosek przedsiębiorcy, zaś minister gospodarki odmówił zmiany. Wskazał, że na podstawie art. 19 ust. 4 ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych obniżenie poziomu zatrudnienia, nawet w przypadku wskazania zaistnienia okoliczności niezależnych od przedsiębiorcy, jest niedopuszczalne. Po ponownym rozpoznaniu sprawy minister stwierdził, że przepis tej treści obowiązuje od 2001 r. i ma zastosowanie do zezwoleń udzielonych przed dniem 4 sierpnia 2008 r., a więc także w stosunku do przedsiębiorcy będącego wnioskodawcą w tej sprawie.

Wojewódzki sąd administracyjny oddalając skargę wskazał, że specjalne strefy ekonomiczne służą osiągnięciu określonych celów społeczno-gospodarczych. Między innymi mają one dostarczyć nowych miejsc pracy. Dla realizacji tych celów przewidziane są w ramach pomocy publicznej określone środki prawne. Do udzielonego przedsiębiorcy zezwolenia mają zastosowanie przepisy ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych w jej dotychczasowym brzmieniu zakazującym dokonywania zmiany zezwolenia w zakresie dotyczącym poziomu zatrudnienia.

Przedsiębiorca zaskarżył wyrok do NSA. Sąd ten oddalił jednak skargę kasacyjną.

Uzasadnienie NSA wyjaśnił, że podjęcie działalności gospodarczej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej i korzystanie z pomocy publicznej przewidzianej rozporządzeniem Rady Ministrów ustanawiającym strefę następuje na podstawie udzielonego zezwolenia. Wymaga się w nim zatrudnienia określonej liczby pracowników oraz dokonania przez przedsiębiorcę inwestycji określonej wartości. Wynikający z zezwolenia obowiązek zatrudnienia jest wypełnieniem ustawowego celu ustanowienia specjalnej strefy ekonomicznej. Z tego też względu zmiana zezwolenia w tej części poprzez ograniczenie zatrudnienia nie była do 4 sierpnia 2008 r. w ogóle dopuszczalna, a od tej daty możliwość zmiany nie mogła przekroczyć 20 proc. poziomu zatrudnienia określonego w zezwoleniu.

W ocenie NSA nie ulega wątpliwości, że w odniesieniu do wniosku przedsiębiorcy, zastosowanie miał art. 19 ust. 4 ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych w brzmieniu sprzed zmiany, jaka dokonała się nowelizacją z 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych (Dz.U. z 2008 r. nr 118, poz. 746). Zgodnie z art. 4a ust. 1 nowelizacji zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie stref wydane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zachowują moc. Z kolei stosownie do ust. 2 tego artykułu do zezwoleń, o których mowa w ust. 1 stosuje się art. 19 ust. 4 ustawy w brzmieniu dotychczasowym.

NSA podkreślił, że ustawodawca, przewidując możliwość tworzenia specjalnych stref ekonomicznych, określił priorytetowe założenia dla każdej działalności gospodarczej prowadzonej w takich strefach służące nadrzędnemu celowi ustawy, jakim jest przyspieszenie rozwoju gospodarczego części terytorium kraju. Przyjęcie jako jednego z podstawowych założeń działania mającego na celu tworzenie nowych miejsc pracy przekłada się na podstawowy warunek zatrudnienia przez przedsiębiorcę określonej liczby osób przez określony czas. Ściśle współgra to z art. 19 ust. 4 cyt. ustawy i ustanowionym zakazem zmiany zezwolenia przez obniżenie przyjętego poziomu zatrudnienia.

Sąd kasacyjny stwierdził, że norma ta jest jasna, celowa i zrozumiała, jeśli uwzględnić zachęty ekonomiczne, jakie ustawodawca przewiduje dla podejmujących działalność w specjalnych strefach ekonomicznych. Tworzenie nowych miejsc pracy stanowi jeden z dwóch tytułów do udzielenia przedsiębiorcy pomocy regionalnej w formie zwolnień podatkowych. Oczywista jest zatem konieczność zachowania przez przedsiębiorcę stabilności poziomu zatrudnienia, tym bardziej że warunek ten, w przeliczeniu na pełne etaty, stanowi wyraz określonego oszacowania potrzeb i nie został przedsiębiorcy narzucony. Zabezpieczeniem przestrzegania warunku utrzymania przyjętego poziomu zatrudnienia jest ustanowiony - w art. 19 ust. 4 zdanie drugie ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych w brzmieniu sprzed zmiany w 2008 r. - zakaz zmiany zezwolenia w tej części.

z 22 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 873/11.

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/176/i02.2012.176.215000800.802.jpg@RY2@

dr Michał Kowalski, asystent sędziego NSA

Celem tworzenia specjalnych stref ekonomicznych jest przede wszystkim aktywizacja rozwoju gospodarczego w określonej części kraju. Chodzi o rozwój technologiczny, zwiększenie eksportu i konkurencyjności, ale i o tworzenie nowych miejsc pracy. W zezwoleniu na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie strefy określa się m.in. rodzaj działalności, a także wymaga zatrudnienia przez pewien czas konkretnej liczby pracowników oraz dokonanie na terenie strefy inwestycji o ustalonej wartości. Ustawa przewiduje możliwość zmiany zezwolenia w formie decyji administracyjnej. Zmiana ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych, która weszła w życie 4 sierpnia 2008 r., wprowadziła dwie możliwości zmiany zasad prowadzenia działalności w tych strefach. W przypadku zezwoleń wydanych przed 4 sierpnia 2008 r. ministrowi gospodarki wolno, na wniosek przedsiębiorcy, po zasięgnięciu opinii zarządzającego strefą, zmienić zezwolenie. Tyle że ustalenie dla przedsiębiorcy korzystniejszych niż dotychczasowe warunków prowadzenia działalności gospodarczej może nastąpić, jeżeli niemożność ich dotrzymania jest spowodowana wykazanymi przez niego niezależnymi okolicznościami. Rozszerzenie zaś przedmiotu działalności określonej w zezwoleniu może nastąpić tylko z zachowaniem warunków określonych w art. 16 ust. 3 ustawy. Ich zmiana nie powinna polegać na obniżeniu określonego w zezwoleniu poziomu zatrudnienia.

Przedsiębiorcy posiadający zezwolenia wydane po 4 sierpnia 2008 r. mają możliwość zmiany zezwolenia, o ile nie dotyczyć ona obniżenia poziomu zatrudnienia określonego w zezwoleniu w dniu jego udzielenia o więcej niż 20 proc., nie skutkuje zwiększeniem pomocy publicznej ani nie odnosi się do spełnienia wymagań inwestycji realizowanej na gruntach stanowiących własność lub użytkowanie wieczyste danego inwestora.