Jak firma może się bronić przed egzekucją za niezapłacony abonament radiowo-telewizyjny

może być wykonywana? Jak liczyć termin przedawnienia należności, które mogą zostać wyegzekwowane? Jak udowodnić przed organem egzekucyjnym, że w sprawie zostały popełnione błędy i niewłaściwie zostało zbadane, do kogo należą odbiorniki? Czy jeśli pracownicy przedstawiliby rachunki za opłacanie abonamentu, to organ egzekucyjny powinien odstąpić od egzekucji?

@RY1@i02/2012/175/i02.2012.175.07100110f.803.jpg@RY2@

Małgorzata Brzoza rzecznik prasowy Ministerstwa Finansów

Egzekucja opłat abonamentowych oraz opłat za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego jest wykonywana w trybie przepisów ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.). Podstawę stosowania wskazanego trybu stanowi art. 7 ust. 3 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. nr 85, poz. 728 z późn. zm.), zgodnie z którym do wyżej wymienionych należności stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym.

Organy egzekucyjne (naczelnicy urzędów skarbowych) celem wyegzekwowania przedmiotowych należności uprawnione są do stosowania środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. egzekucji z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także renty socjalnej, z rachunków bankowych, z innych wierzytelności pieniężnych, z praw z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego służącego do obsługi takich rachunków, z papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów wartościowych, z weksla, z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz z praw własności przemysłowej, z udziału w spółce z o.o., z pozostałych praw majątkowych, z ruchomości i z nieruchomości.

Organy egzekucyjne wszczynają egzekucję na wniosek wierzyciela i na podstawie tytułu wykonawczego przez niego wystawionego. Wierzycielem należności z tytułu opłat abonamentowych jest kierownik Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej SA. Współpraca organów egzekucyjnych z ww. wierzycielem będzie analogiczna do współpracy z innymi wierzycielami, którzy przekazują do realizacji administracyjne tytuły wykonawcze, m.in. przewiduje się uruchomienie elektronicznego przekazywania informacji (w tym tytułów wykonawczych) między organami egzekucyjnymi a Pocztą Polską SA.

Na gruncie administracyjnego postępowania egzekucyjnego mogą być dochodzone wyłącznie należności nieprzedawnione. W odniesieniu do opłat abonamentowych oraz opłat z tytułu używania niezarejestrowanego odbiornika mają zastosowanie przepisy działu III ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.), które regulują m.in. kwestie przedawnienia zobowiązań podatkowych. Termin przedawnienia wyżej wymienionych należności będzie liczony na zasadach ogólnych zgodnie z art. 70 ustawy - Ordynacja podatkowa.

@RY1@i02/2012/175/i02.2012.175.07100110f.804.jpg@RY2@

Aneta Nowak, konsultant w dziale podatkowym Kancelarii Brzezińska Narolski Mariański

Firmy nie mają obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych za odbiorniki, które nie stanowią jej wyposażenia. W przypadku gdy pracownik w miejscu pracy używa prywatnego odbiornika, obowiązek uiszczania opłat abonamentowych spoczywa na nim. W toku kontroli mogą jednak w tym zakresie powstawać pewne wątpliwości. Zgodnie z ustawą z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. nr 85, poz. 728 z późn. zm.) domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Kontrolerzy wykorzystując ten przepis, starają się przerzucić obowiązek płacenia abonamentu na firmy. W praktyce trudno jest bowiem wykazać, iż odbiornik stanowi własność pracownika. Problem funkcjonowania prywatnych odbiorników w firmie - by działać w zgodzie z przepisami prawa - można rozwiązać na dwa sposoby. Pracodawca powinien zobowiązać pracowników do zarejestrowania odbiornika oraz przetrzymywania dowodu rejestracji w miejscu pracy (zgodnie z informacją zamieszczoną przez KRRiT odbiorniki należy zarejestrować na imię i nazwisko pracownika oraz adres firmy). W przypadku niewywiązania się z obowiązku rejestracji pracodawca powinien zakazać używania prywatnych odbiorników w firmie.

W razie uznania, że obowiązek opłaty abonamentowej spoczywa na firmie, mogą zostać podjęte następujące działania. Po pierwsze, może zostać wydana decyzja ustalająca opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika (opłata stanowi trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej). Decyzję tę należy zaskarżyć do ministra właściwego do spraw łączności, wskazując, że odbiorniki są własnością pracowników, oraz załączając dowody zarejestrowania tych odbiorników. Po drugie, przedsiębiorca może zostać zobowiązany do uiszczenia zaległych opłat. W tym przypadku nie jest wydawana decyzja. Właściwy organ - tj. Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej - może wysłać upomnienie (choć zgodnie z przepisami nie ma takiego obowiązku) lub od razu skierować sprawę na drogę egzekucji. W tym przypadku na pierwszy rzut oka można zauważyć, że przedsiębiorca zostaje pozbawiony możliwości ochrony swoich praw w toku zwykłego postępowania administracyjnego. Niemniej jednak w takiej sytuacji przedsiębiorca może złożyć skargę do WSA na podstawie art. 3 par. 2 pkt 4 w związku z art. 52 par. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) jako na inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej. W tym przypadku należy w terminie 14 dni od dnia, kiedy dowiedziano się lub można było się dowiedzieć o czynności organu (czyli od dnia doręczenia upomnienia lub - w przypadku niewysłania upomnienia - od dnia doręczenia tytułu wykonawczego) wezwać Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej do usunięcia naruszenia prawa. Należy wówczas wskazać i przedstawić dowody na to, że odbiorniki nie stanowią wyposażenia przedsiębiorcy.

Na etapie postępowania egzekucyjnego istnieją prawne przeszkody do kwestionowania błędów w zakresie przeprowadzonej kontroli. Zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Można jednak próbować wnieść zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji, powołując się na nieistnienie egzekwowanego obowiązku. W orzecznictwie bardzo restrykcyjnie podchodzi się do możliwości skorzystania z tego zarzutu. Niemniej jednak w tym przypadku wydaje się zasadne odwołanie do tej przesłanki podważenia egzekucji, mając na uwadze, że przedsiębiorca na wcześniejszych etapach nie miał możliwości obrony swoich praw. W takim przypadku można okazać organowi egzekucyjnemu dowody zarejestrowania odbiorników przez pracowników - wówczas istnieje prawdopodobieństwo odstąpienia od egzekucji.

Należy zauważyć, że organy kontrolne, czuwające nad obowiązkiem wnoszenia opłat abonamentowych, obowiązane są do przestrzegania ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 220, poz. 1447 z późn. zm.). Oznacza to, że jeśli przeprowadzają kontrolę w firmach, mają obowiązek zawiadomić przedsiębiorcę o zamiarze przeprowadzenia kontroli. W praktyce do firm nie wysyła się takich zawiadomień. Ma to doniosłe skutki prawne - dowody przeprowadzone w toku kontroli przez organ kontroli nie mogą stanowić dowodu w postępowaniu (np. wyrok WSA w Warszawie z 14 lipca 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1042/11, nieprawomocny). W konsekwencji przedsiębiorca może w toku podważania czynności organu powołać się na to, iż obowiązek został określony z rażącym naruszeniem prawa, tj. na podstawie dowodów sprzecznych z prawem.