Decyzję należy doręczyć wszystkim ubiegającym się o zezwolenie

Jeżeli liczba planowanych zezwoleń na sprzedaż alkoholu danego rodzaju jest mniejsza od liczby złożonych wniosków, właściwy organ samorządu terytorialnego ma obowiązek przeprowadzenia jednego postępowania administracyjnego z udziałem wszystkich przedsiębiorców, którzy złożyli stosowny wniosek.

W związku z informacją o czterech wolnych punktach sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości powyżej 18% alkoholu przeznaczonego do spożycia poza miejscem sprzedaży, do urzędu miasta wpłynęło 21 wniosków o udzielenie stosownego zezwolenia złożonych przez 17 podmiotów. Wśród nich były V. Spółka z o.o. oraz J Spółka Akcyjna. Wszystkie wnioski zostały pozytywnie zaopiniowane przez miejską komisję rozwiązywania problemów alkoholowych. Prezydent miasta wydał pozwolenie na sprzedaż alkoholu spółce V. Od powyższej decyzji odwołała się konkurencyjna spółka J. Po rozpoznaniu wniosku samorządowe kolegium odwoławcze umorzyło postępowanie drugoinstancyjne. Według SKO tylko podmiot składający wniosek o wydanie wspomnianego zezwolenia jest stroną tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Tym samym konkurentka nie ma legitymacji do złożenia odwołania, gdyż nie jest podmiotem w sprawie. Od powyższej decyzji skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego wniosła spółka J. WSA uwzględnił skargę. W uzasadnieniu wyroku zauważył, że w sprawie pojawił się problem dotyczący sytuacji, kiedy określonego rodzaju dobra jest mniej niż złożonych wniosków o jego przyznanie. Powołując się na dotychczasowe orzecznictwo, jak też poglądy doktryn wskazał, że w tego typu postępowaniach odwołanie się od decyzji odmawiającej przyznania uprawnienia jednemu z ubiegających się musi być skuteczne wobec pozostałych, i to niezależnie od tego, czy jest prowadzona jedna sprawa, czy też doszło do połączenia spraw wszystkich wnioskodawców na podstawie art. 62 k.p.a. W sytuacji gdy organ zezwalający dysponuje ograniczoną i niepodzielną liczbą zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, o ich przydziale orzeka w formie jednej decyzji administracyjnej. WSA stwierdził, że organy nie uznały, iż zachodzi tożsamość sprawy w stosunku do wszystkich wnioskodawców, którzy złożyli 21 wniosków o przyznanie zezwoleń. Nie dostrzegły też potrzeby zastosowania art. 62 k.p.a. celem połączenia spraw do wspólnego rozpatrzenia. Doprowadziło to do negatywnych następstw procesowych. Skutkowało też doręczeniem decyzji o przyznaniu zezwolenia jedynie wnioskodawcom, którzy zezwolenia te uzyskali, a decyzji odmownych - pozostałym. W efekcie motywy pozytywnych rozstrzygnięć zostały zatajone. Nie znali ich wnioskodawcy, którym odmówiono zezwolenia, a nawet podmioty, które je uzyskały, albowiem udzielone zezwolenia nie zawierały uzasadnień. Od omówionego wyroku skargę kasacyjną złożyła Spółka V.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Podzielił opinię wyrażoną przez sąd I instancji, polegającą na przyjęciu, że w omawianej sytuacji mamy do czynienia z jedną sprawą administracyjną, której granice przedmiotowe zakreśla rodzaj alkoholu (jego zawartość w napoju). Jednakże toczy się ona z udziałem wszystkich podmiotów wnioskujących o udzielenie zezwolenia. Mamy więc tutaj do czynienia w jednej sprawie z wielością stron o przeciwstawnych interesach, będących konkurentami na detalicznym rynku napojów alkoholowych. Za posiadaniem w jednym postępowaniu administracyjnym przymiotu strony przez wszystkich przedsiębiorców ubiegających się o zezwolenie na sprzedaż alkoholu danego rodzaju przemawiają istniejące między nimi więzy o charakterze materialnoprawnym. Ich źródłem jest przede wszystkim istniejąca między nimi relacja konkurencyjna. Zezwolenie na sprzedaż alkoholu danego rodzaju, o którym mowa w przepisie art. 18 ust. 1 ustawy z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 70, poz. 473 ze zm.), nie tylko kształtuje stosunek administracyjnoprawny, lecz także wpływa na relacje konkurencyjne, zamykając przynajmniej niektórym przedsiębiorcom możliwość prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie objętym treścią wspomnianego zezwolenia. Zatem w świetle art. 28 k.p.a. wszyscy przedsiębiorcy ubiegający się o deficytowe zezwolenie na sprzedaż alkoholu danego rodzaju posiadają interes prawny uczestnictwa w omawianym postępowaniu. Reasumując, NSA stwierdził, że organ ma obowiązek prowadzenia jednego postępowania administracyjnego w stosunku do wszystkich wnioskodawców, a tym samym doręczenia im decyzji o udzieleniu zezwolenia jednemu lub kilku podmiotom. Celem jest umożliwienie skutecznego odwołania się przedsiębiorcom, którym odmówiono przyznania zezwolenia. Uwzględnienie okoliczności konkretnej sprawy wymaga od organu przeprowadzenia ponownego postępowania w sprawie zakończonej wydaniem Spółce V. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości powyżej 18 proc. alkoholu - tym razem z udziałem wszystkich podmiotów, które ubiegały się o to zezwolenie i uzyskały pozytywną opinię gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych.

z 6 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 742/11.

KOMENTARZ EKSPERTA

asystent sędziego NSA

Omówione orzeczenie porusza kwestię możliwości ochrony praw przedsiębiorców ubiegających się o zezwolenie na prowadzenie określonej, reglamentowanej działalności, gdy liczba chętnych jest większa od ilości zezwoleń. W realiach wspomnianego postępowania odmowa przyznania statusu strony przedsiębiorcy, który z różnych względów nie otrzymał zezwolenia, w sytuacji gdy wniosek konkurenta został uwzględniony, w istocie pozbawia tego pierwszego szansy obrony jego praw. Nie zna on bowiem motywów pozytywnego rozstrzygnięcia wydanego na rzecz konkurencyjnego podmiotu. Może odwoływać się jedynie od decyzji odmawiającej przyznania mu zezwolenia. Za słusznością tezy postawionej w omawianym orzeczeniu świadczą jeszcze inne procesowe konsekwencje. W postępowaniu, które jest swojego rodzaju "konkursem", nie należy odrębnie oceniać zasadności przyznania określonych uprawnień jednym, a odmowy innym uczestnikom. Jak wskazał NSA, przyjęcie takiego modelu jest zgodne z konstytucyjną zasadą równości. Kryteria oceny powinny być jednakowe dla wszystkich zainteresowanych. Wszyscy muszą także znać motywy, jakimi kieruje się organ państwa, wydając rozstrzygnięcie.