Co powinien studiować kierownik USC

Wprowadzone ustawą z 19 września 2008 r. o zmianie ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz.U. nr 182, poz. 1121; dalej: nowelizacja) zmiany do ustawy z 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 212, poz. 1264; dalej: ustawa) dotyczyły m.in. ustanowienia wymogów w zakresie wykształcenia i doświadczenia, stawianych osobom pełniącym funkcje kierowników urzędów stanu cywilnego (USC) oraz ich zastępców. Zgodnie z art. 6a ust. 1 pkt 5 ustawy, osoby te powinny ukończyć studia prawnicze lub administracyjne i uzyskać tytuł magistra (lit. a), bądź też ukończyć podyplomowe studia administracyjne (lit. b). Wymogu tego nie stosuje się przez sześć lat od dnia wejścia w życie nowelizacji w stosunku do osób, które w dniu jej wejścia w życie (29 października 2008 r.) były zatrudnione na stanowisku kierownika USC lub jego zastępcy. Z dość oczywistych względów w praktyce osoby niespełniające powołanych wymogów wybierają zwykle drugą z wymienionych możliwości, czyli podejmują uzupełniające kształcenie na studiach podyplomowych. Rozwiązanie to powoduje jednak pewne wątpliwości interpretacyjne dotyczące głównie sposobu weryfikacji przesłanki zawartej w art. 6a ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy. Należy tu przypomnieć, że kierownikiem USC jest z mocy ustawy wójt, burmistrz, prezydent miasta. Przy czym tych akurat osób nie dotyczą wymogi odnoszące się do uzupełnienia wykształcenia.

Określenie desygnatów pojęć: "studia prawnicze" oraz "studia administracyjne" w realiach krajowych nie nastręcza zwykle większych problemów, sprowadzając się do porównania zawartości merytorycznej danych studiów z kryteriami określonymi w załączniku nr 1 oraz 85 do rozporządzenia ministra nauki i szkolnictwa wyższego z 12 lipca 2007r. w sprawie standardów kształcenia dla poszczególnych kierunków oraz poziomów kształcenia, a także trybu tworzenia i warunków, jakie musi spełniać uczelnia, by prowadzić studia międzykierunkowe oraz makrokierunki (Dz.U. nr 164, poz. 1166 z późn.zm.). Analogicznego zabiegu nie można już jednak zastosować w odniesieniu do studiów podyplomowych. Zgodnie z ustawą z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) uczelnia może prowadzić studia podyplomowe w zakresie związanym z prowadzonymi przez nią kierunkami studiów, z tym że jeśli program studiów podyplomowych miałby wykraczać poza ten zakres, to do ich prowadzenia wymagana jest zgoda ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego wydana po zasięgnięciu opinii Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego. Równocześnie plany i programy studiów podyplomowych uchwalane są przez rady podstawowych jednostek organizacyjnych uczelni.

W uzasadnieniu do projektu nowelizacji podniesiono m.in., że tworzony przez kierownika USC akt stanu cywilnego jest dokumentem stanowiącym podstawę wielu czynności i dokumentów urzędowych, przez co musi być sporządzany rzetelnie i w oparciu o szeroką wiedzę prawniczą. Dodatkowo fakt przystąpienia Polski do UE oraz związany z tym zwiększony przepływ osób i dokumentów nakłada na kierownika USC obowiązek znajomości nie tylko ustawodawstwa krajowego, ale również zapoznania się z regulacjami prawa międzynarodowego, w tym w szczególności z konwencjami Międzynarodowej Komisji Stanu Cywilnego.

W świetle powyższego trzeba postulować dokonywanie analizy planów i programów konkretnych studiów podyplomowych. W szczególności więc należałoby weryfikować, czy konkretne studia podyplomowe zawierają zajęcia z zakresu objętego ustawą, regulacji kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, procedury cywilnej i administracyjnej, czy też prawa międzynarodowego, jako że to właśnie te zagadnienia najczęściej będą leżeć w sferze kompetencji i obowiązków kierowników USC. Studia podyplomowe skupiające się głównie na kwestiach - przykładowo - zarządzania w administracji publicznej, ekonomicznych aspektów funkcjonowania administracji, czy też nawet zagadnień prawnych, ale niezwiązanych ściśle z zakresem działania kierownika USC nie powinny być traktowane jako spełniające wymogi statuowane przez art. 6a ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy.

@RY1@i02/2012/085/i02.2012.085.08800020a.802.jpg@RY2@

dr Jacek Kołacz, specjalista prawa gospodarczego

dr Jacek Kołacz

specjalista prawa gospodarczego