Czy klientom apteki można bezpłatnie mierzyć ciśnienie

Dopuszczalność wykonywania klientom pomiaru ciśnienia była kwestionowana przez nadzór farmaceutyczny. W sprawie rozstrzygniętej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 stycznia 2012 r. (II GSK 1365/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wojewódzki inspektor farmaceutyczny wydał decyzję zobowiązującą właściciela apteki do usunięcia ciśnieniomierza z apteki. NSA, rozpatrując skargę kasacyjną przedsiębiorcy, nie zgodził się z tym stanowiskiem. W orzeczeniu wskazał, że apteka ogólnodostępna jako placówka ochrony zdrowia może posiadać ciśnieniomierz do dokonywania bezpłatnego pomiaru ciśnienia tętniczego przez jej klientów. Pogląd ten potwierdza, zdaniem NSA , interpretacja art. 86 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (dalej ustawa). Zgodnie z tym przepisem apteką jest placówka ochrony zdrowia publicznego, w której osoby uprawnione świadczą usługi farmaceutyczne. Z wykładni tego przepisu wynika więc, że działalność apteki ma służyć ochronie zdrowia publicznego. Zatem czynność polegająca na dokonywaniu pomiaru ciśnienia krwi z pewnością wchodzi w zakres pojęcia "ochrona zdrowia". Czynność ta służy profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia pacjentów. Nie jest ona zresztą zastrzeżona dla innego typu placówek zdrowia publicznego, działania te mogą być dokonywane w aptekach.

W ocenie NSA ważna jest również istota zawodu farmaceuty, który wykonuje swoje obowiązki, mając zawsze na uwadze dobro pacjenta. Wykonywanie tego zawodu ma na celu ochronę zdrowia publicznego i obejmuje udzielanie usług farmaceutycznych. Te ostatnie obejmują w szczególności sprawowanie opieki farmaceutycznej polegającej na dokumentowanym procesie, w którym farmaceuta, współpracując z pacjentem i lekarzem, czuwa nad prawidłowym przebiegiem farmakoterapii w celu uzyskania określonych jej efektów poprawiających jakość życia pacjenta. Dlatego zdaniem NSA farmaceuci powinni uczestniczyć w działaniach propagujących zdrowy styl życia i zapobiegać chorobom, angażując się m.in. w badania skriningowe, takie jak: pomiar ciśnienia krwi lub pomiar stężenia glukozy we krwi oraz w profilaktykę działań medycznych, zwłaszcza tych, w których istotną rolę odgrywają leki.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił także, że dokonywanie bezpłatnego pomiaru ciśnienia tętniczego w aptece ogólnodostępnej jako placówce ochrony zdrowia publicznego należy uznać za działanie w interesie publicznym, na rzecz ochrony zdrowia publicznego, nie jest zatem uzasadnione wprowadzanie w tym zakresie zakazów lub ograniczeń wolności gospodarczej stosownie do art. 20 i 22 Konstytucji RP.

Ponadto NSA zwrócił uwagę, że organy nadzoru farmaceutycznego nie mają podstaw prawnych do wydawania decyzji nakazującej usunięcie ciśnieniomierza z apteki. Taką podstawą nie jest art. 120 ustawy. Przepis ten dotyczy wyłącznie naruszeń w zakresie obrotu produktami leczniczymi lub wyrobami medycznym. Takie decyzje organów dotknięte są wadą nieważności, co skutkuje stwierdzeniem ich nieważności na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego.

Leszek Jaworski

leszek.jaworski@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 86 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 45, poz. 271 z późn. zm.).

Ustawa z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.).