Zachęta do nabycia leków jest niedozwoloną reklamą apteki

Sygn. akt II GSK 1000/13

z 27 sierpnia 2014 r.

Pracownicy Wojewódzkiej Inspekcji Farmaceutycznej (WIF) przeprowadzili kontrolę w aptece ogólnodostępnej i stwierdzili, że uczestniczy ona w programie lojalnościowym, organizowanym przez firmę D. SA. Przy dokonywaniu zakupów pacjenci otrzymują punkty uprawniające ich do nabycia za 1 zł leków wymienionych w specjalnym informatorze. Organ wydał decyzję nakazującą D. SA. zaprzestanie organizowania programu w skontrolowanej aptece. Rozstrzygnięcie zostało utrzymane przez głównego inspektora farmaceutycznego (GIF).

Wojewódzki sąd administracyjny zauważył, że zabroniona jest reklama aptek oraz ich działalności, przy czym nie stanowi jej informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki. Zdaniem sądu I instancji materiały informujące o możliwości zakupu w aptekach objętych programem produktów z rabatem reklamowały daną aptekę jako sprzedającą leki nierefundowane po niższej cenie.

Skargę kasacyjną złożyła D. SA.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę. Wskazał, że w art. 94a ust. 1 i ust. 1a ustawy z 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 45, poz. 271 ze zm.; dalej: p.f.) wprowadzono bardziej rygorystyczny zakaz reklamy niż przed 1 stycznia 2012 r., a więc przed nowelizacją dokonaną ustawą z 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz.U. nr 122, poz. 696 ze zm.). Poprzednio zakaz dotyczył reklamy działalności aptek lub punktów aptecznych skierowanej do publicznej wiadomości i odnoszącej się do pewnej kategorii produktów. Obecnie zaś obowiązuje on bez względu na to, czy reklama jest skierowana do publicznej wiadomości i do jakich produktów się odnosi.

Na podstawie art. 52 ust. 1 p.f. można stwierdzić, że reklamą jest działalność sprzedawcy polegająca na informowaniu lub zachęcaniu do określonego zachowania się nabywcy, mająca na celu zwiększenie jego obrotów. W przypadku reklamy produktu leczniczego zachowaniem tym będzie zachęcanie do stosowania produktu, jeżeli zaś chodzi o reklamę apteki lub jej działalności - do korzystania z jej usług.

NSA wskazał, że nie ma podstaw, by inaczej niż przed nowelizacją rozumieć pojęcie reklamy działalności apteki, które zostało szeroko opisane w orzecznictwie. Reklamą działalności apteki będzie zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu towarów sprzedawanych w aptece - niezależnie od form i metod jej prowadzenia oraz użytych do jej realizacji środków - jeśli jej celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych lub wyrobów medycznych.

Podobnie pojęcie reklamy działalności aptek na gruncie p.f. jest rozumiane w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Reklamą apteki jest każdego rodzaju informacja, której celem jest zachęta do nabycia oferowanych przez aptekę towarów i która w taki sposób jest odbierana przez klientów. Na szeroki sposób rozumienia reklamy wskazuje również to, że w art. 94a ust. 1 p.f. (poza stwierdzeniem, że nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego) nie zawarto katalogu działań wyłączonych z zakresu tego pojęcia. NSA wskazał, że reklamą działalności apteki może być więc każde działanie zmierzające do zwiększenia sprzedaży, przybierające różne formy, w szczególności: haseł, sloganów, spotów TV, ulotek, billboardów, folderów czy też gazetek, a także wręczanie bonów rabatowych, umieszczenie obok nazwy apteki napisów "niskie ceny" itp.

@RY1@i02/2014/214/i02.2014.214.21500080b.802.jpg@RY2@

Linia orzecznicza

Oprac. Elżbieta Pawluk vel Kiryczuk