Za błędy sądu płaci obywatel, który nie ma na nie wpływu

Czy strona może ponosić konsekwencje niewłaściwego działania sądu, zwłaszcza finansowe? Tak stało się w przypadku sprawy zainicjowanej przez mieszkankę Tłuszcza. Dotyczyła ona dostępu do informacji publicznej. Poszło o faktury i rachunki za sporządzenie opinii zlecanych przez gminę (same opinie gmina udostępniła). Wojewódzki Sąd Administracyjny dwukrotnie popełnił błędy w uzasadnieniu wyroków. Naczelny Sąd Administracyjny dwa razy sprawę cofał do ponownego rozpatrzenia, ale kosztami obarczał mieszkankę, choć ta nie miała wpływu na treść uzasadnień.

NSA zarzucał wyrokom WSA brak wyjaśnienia podstaw prawnych i faktycznych rozstrzygnięcia, a także niewywiązanie się z obowiązku stosowania oceny prawnej NSA z pierwszego wyroku. Sprawa wróciła trzeci raz do WSA, gdzie w końcu została umorzona z uwagi na udostępnienie żądanej informacji.

- Obywatel musi jednak zapłacić 400 zł za błędy sędziów - podsumowuje Krzysztof Izdebski, prawnik Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska.

Dodaje, że problem jest powszechny. - Chodzi o sytuacje, w których NSA uwzględnia skargę kasacyjną na wyrok WSA z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 141 par. 4 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czyli błędy w sporządzonym przez sąd I instancji uzasadnieniu - wskazuje Krzysztof Izdebski.

Jego zdaniem sądy powinny takie okoliczności brać pod uwagę, tym bardziej że mogą w przypadkach szczególnie uzasadnionych odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części. A takim przypadkiem jest niezależne od skarżącego działanie sądu I instancji.

Sędzia Janusz Drachal, rzecznik NSA, wyjaśnia DGP, że obowiązuje zasada, zgodnie z którą - ogólnie ujmując - gdy w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej wyrok I instancji zostaje uchylony, to stronie, która wniosła kasację, przysługuje zwrot kosztów od strony przeciwnej. Ponadto zawarte w wyroku WSA rozstrzygnięcie w sprawie kosztów może być przez stronę skarżącą kwestionowane w drodze zażalenia.

Zdaniem sędziego obecne regulacje, pomimo mankamentów, zawierają zapisy, które pozwalają na rozłożenie kosztów procesu odpowiadające kryteriom słuszności i sprawiedliwości. - Choć w niektórych przypadkach wymagają jakiejkolwiek, choćby minimalnej aktywności strony postępowania nakierowanej na ochronę jej własnego interesu - zaznacza sędzia Drachal.

Ewa Ivanova

 ewa.ivanova@infor.pl