Zmienia się prawo dla policjantów

@RY1@i02/2014/195/i02.2014.195.088000400.802.jpg@RY2@

● Rozporządzenie w sprawie urlopów

Liczba zmian wprowadzanych przez lata do poprzedniego rozporządzenia w sprawie urlopów policjantów doprowadziła do sytuacji, w której kolejna nowelizacja mogłaby skutkować nieczytelnością przepisów. Trzeba więc było wydać nowe.

W roku przyjęcia

Dokument wprowadza także poprawkę, która eliminuje wątpliwości interpretacyjne dotyczące wymiaru urlopu wypoczynkowego przysługującego w roku przyjęcia do służby. Czas trwania odpoczynku uzależnia się wówczas nie tylko od dnia przyjęcia. Możliwe jest także wliczenie do okresu służby policjanta, od którego zależy prawo do pierwszego urlopu wypoczynkowego, okresów poprzedniego zatrudnienia, a także innych, jeżeli odrębne regulacje tak stanowią.

Rozporządzenie określa też, że mundurowemu, który przed przyjęciem do tej formacji:

wwykorzystał urlop wypoczynkowy za dany rok kalendarzowy w wymiarze proporcjonalnym do okresu przepracowanego u dotychczasowego pracodawcy albo otrzymał w takim wymiarze ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop,

wpodejmuje służbę w policji w roku kalendarzowym innym niż rok, w którym ustał jego poprzedni stosunek służbowy lub stosunek pracy

- przysługuje urlop wypoczynkowy w roku przyjęcia do policji w wymiarze proporcjonalnym do okresu pracy w tej formacji w danym roku.

Ogólne procedury

Funkcjonariusze służb mundurowych korzystają wprawdzie z odrębnego systemu emerytalnego, ale w przypadku uprawnień do urlopu ustawodawca posiłkuje się ustawą 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94, ze zm.).

- Z tego powodu wymiar urlopu wypoczynkowego jest liczony proporcjonalnie, ale łączenie nie może przekroczyć 26 dni roboczych - wyjaśnia Karolina Miara, adwokat z Warszawy. - Jednocześnie urlop wypoczynkowy jest udzielany po upływie trzech miesięcy służby w policji.

Trzeba jednak brać pod uwagę odrębności. Urlop nie może rozpoczynać się ani kończyć w dniu wolnym od służby. Równocześnie dni odpoczynku po zakończonej pracy, które wynikają z podstawowego rozkładu czasu służby nie wlicza się do urlopu wypoczynkowego. W efekcie tego terminem rozpoczęcia urlopu wypoczynkowego przez policjanta pełniącego służbę w zmianowym rozkładzie jest najbliższy dzień planowanej służby. Urlopy wypoczynkowe funkcjonariuszy powinny być udzielane zgodnie z planem. Plan ustala kierownik jednostki organizacyjnej policji lub upoważniony przez niego kierownik komórki organizacyjnej, biorąc pod uwagę wnioski policjantów i konieczność zapewnienia normalnego toku służby.

Podczas zawieszenia

Zmiana przepisów eliminuje również zapisy powodujące wątpliwości interpretacyjne dotyczące uprawnień do urlopu policjanta zawieszonego w czynnościach służbowych, jak też funkcjonariusza tymczasowo aresztowanego. Przepisy obowiązujące przed wejściem zmian stanowiły, że w okresie zawieszenia nie udziela się urlopu wypoczynkowego, podobnie jak ma to miejsce w okresie choroby. Po zmianach zawieszenie w czynnościach służbowych lub tymczasowe aresztowanie trwające nie dłużej niż miesiąc nie ogranicza uprawnień policjanta do urlopów wypoczynkowego i dodatkowego. W razie zawieszenia lub tymczasowego aresztowania trwającego dłużej niż miesiąc urlop wypoczynkowy i dodatkowy przysługujące w danym roku kalendarzowym ulegają skróceniu o 1/12 za każdy miesiąc zawieszenia w czynnościach lub miesiąc tymczasowego aresztowania. Zasada ta nie obowiązuje, jeżeli postępowanie karne w sprawie o przestępstwo, przestępstwo skarbowe albo postępowanie dyscyplinarne w sprawie o czyn pozostający w związku z aresztowaniem lub zawieszeniem w czynnościach służbowych zostało umorzone prawomocnym orzeczeniem. Nie dotyczy to jednak sytuacji, gdy postępowanie zostało warunkowo umorzone lub umorzone z powodu przedawnienia lub amnestii. Zasady tej nie stosuje się również wtedy, gdy policjant został uniewinniony na podstawie prawomocnego wyroku lub orzeczenia o uniewinnieniu w postępowaniu dyscyplinarnym.

Rozporządzenie modyfikuje pojęcie jednostki organizacyjnej policji, rozszerzając je o instytut badawczy. Zmieniana jest także definicja przełożonego właściwego w sprawach osobowych w taki sposób, aby uwzględniała dyrektora instytutu badawczego.

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl

Podstawa prawna

Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych z 19 września 2014 r. w sprawie urlopów policjantów (Dz.U. z 2014 r. poz. 1282).

Po 13 latach obowiązywania dotychczasowego rozporządzenia w sprawie rozkładu czasu służby policjantów konieczne stało się wprowadzenie zmian. Wynika to również z konieczności dostosowania go do unijnych przepisów.

Pół godziny na rozruch

Wchodzące 9 października 2014 r. rozporządzenie dotyczące czasu służby policjantów znosi dotychczasowy zapis, zgodnie z którym nie uważa się za służbę czasu niezbędnego - nie dłuższego niż 30 minut - do bezpośredniego przygotowania do służby i jej zdania. Wskazanie to w szczególności dotyczyło przyjęcia lub zdania dokumentacji z przebiegu służby, uzbrojenia i wyposażenia. Po zmianach czas na takie przygotowanie do służby i jej zdanie, a w szczególności przyjęcie lub zdanie dokumentacji z przebiegu służby, uzbrojenia i wyposażenia, będzie już wliczany do okresu służby. Przy czym okres ten nie może być dłuższy niż 30 minut. Taka zmiana powoduje, że treść nowego dokumentu została dostosowana do wymogów określonych w dyrektywie 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. (Dz.Urz. UE L 299 z 18 listopada 2003 r.), wskazywanych w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich. Zgodnie z tymi zapisami nie istnieje kategoria pośrednia między "czasem pracy" a "okresem odpoczynku". Pod pojęciem czasu pracy rozumie się każdy okres, podczas którego pracownik pracuje, wypełnia swe zadania i obowiązki. Co więcej, wśród elementów charakteryzujących takie pojęcie nie ma natężenia pracy wykonywanej przez pracownika ani wydajności tego pracownika. Tym samym czynności polegające na bezpośrednim przygotowaniu się do służby i jej zdania, a w szczególności przyjęcie lub zdanie dokumentacji z przebiegu służby, uzbrojenia i wyposażenia, są czynnościami, które mieszczą się w zakresie obowiązków służbowych, a zatem powinny być zaliczane do czasu służby.

W rozkładzie zmianowym

Funkcjonariusz pełniący służbę w trybie zmianowym wykonuje swoje służbowe zajęcia przez 8 godzin. W takim przypadku godziny rozpoczęcia i zakończenia służby w zmianowym rozkładzie czasu służby ustala przełożony właściwy w sprawach osobowych. Grafik służb musi także uwzględniać to, że po 8 godzinach służby policjantowi udziela się co najmniej 11 godzin wolnego, a jeżeli pełnił on służbę w porze nocnej - co najmniej 14 godzin wolnego. Po pięciu kolejnych służbach pełnionych w porze nocnej policjantowi udziela się co najmniej 48 godzin wolnego. Jednocześnie w zmianowym rozkładzie czasu służby policjant nie może pełnić więcej niż dziesięciu służb w porze nocnej w miesiącu, chyba że jest to uzasadnione szczególnymi potrzebami służby lub tym, że jego nieobecność mogłaby spowodować poważne zakłócenie organizacji na stanowiskach, na których jest wymagane pełnienie służby w sposób ciągły.

W szczególnie uzasadnionych przypadkach przełożony może też określić, że taka służba w trybie zmianowym może trwać 12 godzin na dobę. W takiej sytuacji funkcjonariusz ma prawo do co najmniej 24 godzin czasu wolnego, a jeżeli pełnił on służbę w porze nocnej - do co najmniej 48 godzin czasu wolnego. W zmianowym rozkładzie czasu służby policjant nie może pełnić więcej niż ośmiu służb w porze nocnej w miesiącu, chyba że jest to uzasadnione tak jak w sytuacji ośmiogodzinnej służby. Jeśli funkcjonariusz równocześnie jest kierowcą samochodu służbowego, to może on pełnić służbę do 12 godzin na dobę, w tym kierować pojazdem nie więcej niż 10 godzin. Policjantowi pełniącemu służbę w niedzielę zapewnia się co najmniej raz na trzy tygodnie niedzielę wolną łącznie z wolną sobotą albo wolnym poniedziałkiem.

Jakie przerwy

Do czasu służby trwającej 8 godzin wlicza się 20 minut przerwy, a do trwającej 12 godzin wlicza się 45 minut przerwy. Jedynie policjantowi pełniący służbę w niekorzystnych warunkach atmosferycznych może przedłużyć czas przerw do 45 minut w służbie trwającej 8 godzin oraz do 60 minut w czasie pracy trwającej 12 godzin. Czas przerw ustala policjant nadzorujący pełnienie służby.

Indywidualny rozkład

W szczególnie uzasadnionych przypadkach przełożony może ustalić indywidualny rozkład czasu służby policjanta w ramach normy czasu służby. Takie rozwiązanie może być konieczne w przypadku:

wwykonania rozpoczętych czynności: dochodzeniowo-śledczych, operacyjno-rozpoznawczych oraz administracyjno-porządkowych, jeżeli nie mogą one zostać przerwane,

wzapewnienia ciągłości służby na stanowiskach, na których wymagane jest utrzymanie pełnienia służby w sposób ciągły,

wrealizacji innych spraw niecierpiących zwłoki.

Przełożeni planujący pracę takim osobom muszą jednak pamiętać, że przedłużenie czasu służby ponad normę nie może spowodować przekroczenia przeciętnego 48-godzinnego tygodniowego wymiaru czasu służby w przyjętym okresie rozliczeniowym. Zasada ta nie obowiązuje w przypadku realizacji zadań o szczególnym charakterze dla ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Przedłużenie czasu służby następuje na polecenie kierownika komórki organizacyjnej lub dyżurnego jednostki organizacyjnej policji, w której policjant pełni służbę. O wydanym poleceniu kierownik lub dyżurny zawiadamia kierownika jednostki organizacyjnej policji, a w Komendzie Głównej Policji - dyrektora biura lub równorzędnej komórki organizacyjnej.

Pieniądze albo wolne

- Specyfika naszej służby polega na tym, że wykonujemy pracę także w dni wolne dla innych grup zawodowych. W zamian za taką służbę otrzymujemy wolne w innym dniu tygodnia - tłumaczy Tomasz Krzemieński, wiceprzewodniczący Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów. Przepisy określają, że czas wolny w zamian za służbę pełnioną poza rozkładem czasu służby policjant jest obowiązany wykorzystać do dnia zwolnienia ze służby, a przełożony właściwy w sprawach osobowych ma obowiązek mu to zapewnić. W niektórych sytuacjach trudno jest jednak o to. Wtedy można otrzymać rekompensatę pieniężną.

Pozostałe zmiany

Oprócz rozporządzeń omawianych w tekście 9 października 2014 r. wchodzą w życie także inne dotyczące służb policyjnych. Są to:

w Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych z 25 września 2014 r. w sprawie nagród i zapomóg dla policjantów oraz tworzenia funduszu nagród i zapomóg dla policjantów (Dz.U z 2014 r. poz. 1314)

w Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych z 26 września 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad i trybu wydawania, posługiwania się, przechowywania i ewidencji dokumentów, które uniemożliwiają ustalenie danych identyfikujących policjanta lub osobę udziela-jącą pomocy Policji oraz środków, którymi posługują się przy wykonywaniu zadań służbowych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1315)

w Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych z 19 września 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz.U. z 2014 r., poz. 1287)

w Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych z 19 września 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie umundurowania policjantów (Dz.U. z 2014 r., poz. 1285)

w Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych z 19 września 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wysokości, warunków i trybu przyznawania policjantom należności za podróże służbowe i przeniesienia (Dz.U. z 2014 r., poz. 1284)

w Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych z 19 września 2014 r. w sprawie wprowadzenia płatnych urlopów dodatkowych dla policjantów (Dz.U. z 2014 r., poz. 1283)

w Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych z 22 września 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wzorów odznak policyjnych oraz szczegółowych zasad i trybu ich nadawania policjantom (Dz.U. z 2014 r., poz. 1281).

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl

Podstawa prawna

Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych z 22 września 2014 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów (Dz.U. z 2014 r. poz 1286).