Trudna droga do skarżenia profilowania

Choć przepisy nie dają bezrobotnemu możliwości odwołania się od wyniku profilowania, nie jest on zupełnie pozbawiony możliwości przeciwstawienia się działaniom urzędników. Listę środków, za pomocą których można zakwestionować decyzję o ustaleniu profilu, przedstawiła właśnie Fundacja Panoptykon na swojej stronie internetowej. W formie praktycznego poradnika opisano tam m.in., jak złożyć skargę obywatelską, wniosek do rzecznika praw obywatelskich czy poskarżyć się do generalnego inspektora ochrony danych osobowych.

Procedura profilowania dotyczy wszystkich bezrobotnych. Podczas wywiadu urzędnicy określają sytuację zawodową i osobistą osób szukających zatrudnienia (ich oddalenie od rynku pracy i szanse powrotu na niego), a w konsekwencji sposoby wsparcia dla nich. Procedura ta budzi kontrowersje, bo bezrobotny nie wie, jak podane przez niego informacje wpływają na ustalenie profilu. Wynik generowany przez system informatyczny zatwierdza urzędnik i nie ma możliwości odwołania się od niego. Zdaniem ekspertów Fundacji Panoptykon ustalony w ten sposób profil pomocy może zawierać informacje nieprawdziwe czy dyskryminujące. Dlatego stworzyli poradnik wskazujący, jak sobie radzić przy braku procedury odwoławczej.

- Bezrobotny może wnieść do powiatowego urzędu pracy skargę obywatelską na podstawie art. 227 k.p.a., jeśli chce zakwestionować konkretne działanie administracji. Skuteczniejszym środkiem jest jednak wniosek do PUP o zmianę lub uzupełnienie danych osobowych, które są zbierane w trakcie profilowania, może on bowiem skutkować zmianą profilu. Zainteresowany musi jednak udowodnić, że jego dane są nieaktualne lub nieadekwatne do celu, w jakim się je gromadzi - wskazuje Jędrzej Niklas z Fundacji Panoptykon.

Naruszenie prawa do ochrony danych osobowych może być też podstawą do skargi kierowanej do GIODO. Ten z kolei może np. przeprowadzić kontrolę i żądać od urzędu zaniechania łamania tych przepisów. Natomiast jeśli bezrobotny uzna, że w wyniku profilowania naruszono jego prawa konstytucyjne (np. do prywatności czy równego traktowania), może złożyć wniosek do RPO. Rzecznik jest uprawniony do wystąpienia w tej sprawie do konkretnego urzędu pracy, a także do Trybunału Konstytucyjnego.

- Zaletą wszystkich tych procedur jest ich odformalizowanie. Zachęcamy bezrobotnych do występowania z wnioskami i ze skargami, bo obecne zasady profilowania są zbyt sztywne i szkodzą osobom rejestrującym się w urzędach pracy. Im więcej takich pism, tym większa szansa, że dojdzie do zmiany przepisów - zaznacza Jędrzej Niklas.

Karolina Topolska

karolina.topolska@infor.pl