Po Krajowej Szkole Administracji Publicznej większa gwarancja zatrudnienia

Kształcenie w Krajowej Szkole Administracji Publicznej (dalej: KSAP) dzięki gwarancji otrzymania propozycji pracy po zakończeniu kształcenia zapewnia jej absolwentom płynne wejście w struktury administracji publicznej. Prezes Rady Ministrów wskazuje absolwentom kolejnych roczników KSAP pierwsze stanowiska pracy przedstawione przez szefa służby cywilnej. Przed zakończeniem każdej promocji w KSAP zwraca się on do dyrektorów generalnych urzędów z wnioskiem o przekazanie ofert pracy dla absolwentów szkoły. Przepisy ustawy o KSAP oraz ustawy o służbie cywilnej nie nakładają na dyrektorów generalnych urzędów obowiązku zatrudnienia absolwentów KSAP. Dyrektorzy generalni podejmują decyzję o przedstawieniu oferty zatrudnienia po dokonaniu analizy bieżących potrzeb oraz możliwości kadrowych i finansowych urzędu. Uwzględniają także zbieżność potrzeb kadrowych z profilem wykształcenia absolwentów. Szef służby cywilnej przesyła dyrektorom generalnym portfolio słuchaczy, aby propozycje były dostosowane do ich kwalifikacji.

Proces gromadzenia ofert pracy oraz zatrudniania absolwentów KSAP jest ograniczony w czasie. Rozpoczyna się ok. 2 miesięcy przed ukończeniem nauki i trwa ok. 2 miesięcy po zakończeniu nauki. Pierwsze stanowiska pracy w służbie cywilnej przedstawione przez jej szefa i wskazywane absolwentom KSAP przez prezesa Rady Ministrów nie podlegają więc ogólnej procedurze naboru. Oznacza to, że informacji o wolnym stanowisku pracy przeznaczonym dla absolwenta KSAP nie upowszechnia się poprzez umieszczenie ogłoszenia o naborze. Absolwent KSAP zajmuje więc wolne stanowisko w służbie cywilnej bez konieczności brania udziału w standardowym postępowaniu rekrutacyjnym.

Pierwszeństwo w wyborze mają absolwenci KSAP zajmujący najwyższą pozycję w rankingu wyników. Karierę rozpoczynają zazwyczaj od stanowiska starszego, a często głównego specjalisty.

W przypadku kolejnego zatrudnienia po zajęciu stanowiska pracy wskazanego przez prezesa Rady Ministrów i rozpoczęciu pracy absolwenci KSAP podlegają wówczas procesowi naboru na zasadach ogólnych, tj. z zachowaniem otwartości i konkurencyjności.

W urzędach centralnych i nie tylko

Przepisy ustawy o Krajowej Szkole Administracji Publicznej nakładają na absolwentów KSAP obowiązek podjęcia pracy i wykonywania jej przez co najmniej pięć lat od ukończenia szkoły. Są również zobowiązani do pracy w urzędach administracji na stanowiskach pozostawionych im do dyspozycji przez prezesa Rady Ministrów, w tym także w korpusie służby cywilnej. Nie następuje wiec zawężenie obowiązku podjęcia i wykonywania pracy jedynie do urzędów administracji rządowej. Tym samym nie dotyczy wyłącznie miejsc pracy w służbie cywilnej.

Absolwentom KSAP mogą być wskazywane jako miejsce pierwszego zatrudnienia urzędy administracji publicznej poza służbą cywilną o ile dane stanowisko zostanie wskazane jako miejsce wykonania obowiązku przewidzianego w ustawie o KSAP. W takim przypadku obowiązuje procedura przewidziana w przepisach dotyczących funkcjonowania tych instytucji. Ponadto warunkiem koniecznym jest przekazanie szefowi służby cywilnej stosownej oferty pracy przez taką instytucję

Bez egzaminu

Pierwsze zatrudnienie absolwenta KSAP w służbie cywilnej może nastąpić na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Jednak tylko jeżeli przed rozpoczęciem kształcenia w KSAP był zatrudniony w służbie cywilnej na podstawie umowy na czas nieokreślony albo na podstawie umowy o pracę na czas określony (12 miesięcy). Może również rozwiązać stosunek pracy, za dwutygodniowym wypowiedzeniem, jeżeli przed rozpoczęciem nauki w KSAP nie był zatrudniony w służbie cywilnej na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. W tym przypadku jest on traktowany na równi z osobami podejmującymi po raz pierwszy pracę w służbie cywilnej. Jednakże w trakcie pierwszego zatrudnienia w służbie cywilnej nie odbywa służby przygotowawczej oraz nie przystępuje do egzaminu kończącego służbę przygotowawczą.

...i pierwszej oceny

Nieco mniej oczywiste są obowiązki pracodawcy związane z dokonaniem pierwszej oceny. Osoba taka podlega pierwszej ocenie. Nie dotyczy to jedynie absolwenta KSAP, który złożył wniosek o mianowanie w służbie cywilnej. W świetle przepisów ustawy o służbie cywilnej za złożenie takiego wniosku należy uznać skierowanie do szefa służby cywilnej kompletnego, potwierdzonego przez dyrektora generalnego urzędu dokumentu sporządzonego na formularzu zgodnym z wzorem określonym przez szefa służby cywilnej. Wnioski składa się w okresie od 1 stycznia do 31 maja.

Natomiast obowiązek rozpoczęcia procesu pierwszej oceny powstaje z momentem nawiązania umowy o pracę na czas określony (12 miesięcy), a zatem dotyczy każdej osoby, którą w świetle ustawy o służbie cywilnej należy uznać za podejmującą po raz pierwszy pracę. Nie ma podstaw prawnych do odstąpienia od rozpoczynania procesu oceny na podstawie deklaracji absolwenta KSAP o zamiarze złożenia wniosku o mianowanie. Deklaracja taka nie upoważnia do przerwania oceny. Ponieważ przepisy ustawy nie odnoszą się do sytuacji absolwentów KSAP, którzy nie złożyli jeszcze wniosku o mianowanie, należy uznać, że każdy, kto, spełnia przesłanki do uznania za podejmującego po raz pierwszy pracę w służbie cywilnej, podlega ocenie. W sytuacji gdy absolwent KSAP złoży wniosek o mianowanie w służbie cywilnej po rozpoczęciu procesu oceny, proces ten należy zakończyć bez jej dokonania.

Należy podkreślić, iż absolwenci KSAP nie podlegają postępowaniu kwalifikacyjnemu. Zgodnie z ustawą posiadanie wiedzy, umiejętności i predyspozycji kierowniczych niezbędnych do wypełniania zadań służby cywilnej sprawdzane jest w toku kształcenia i potwierdzane dyplomem. Każdy absolwent, który złoży wniosek o mianowanie i spełni określone w ustawie warunki, tj. jest pracownikiem służby cywilnej i zna co najmniej jeden język obcy spośród języków roboczych Unii Europejskiej lub język: arabski, białoruski, chiński, islandzki, japoński, norweski, rosyjski, ukraiński (potwierdzone dyplomem KSAP), ma gwarancję mianowania.

Z dniem mianowania dotychczasowy stosunek pracy przekształca się w umowę na czas nieokreślony.

Jak liczyć staż pracy

Okres kształcenia w KSAP zalicza się jej absolwentowi w zakresie uprawnień pracowniczych, z wyjątkiem przypadków, gdy został on zobowiązany do zwrotu stypendium i innych kosztów kształcenia.

Przepisy prawa pracy nie zawierają definicji uprawnień pracowniczych. Przez to pojęcie rozumie się jednak ogół praw wynikających ze stosunku pracy. Okres kształcenia w KSAP jest więc wliczany do okresu zatrudnienia, od którego uzależnione są uprawnienia wynikające ze stosunku pracy.

Są nimi niewątpliwie m.in. prawo do dodatku stażowego, nagrody jubileuszowej, odprawy emerytalnej i rentowej oraz urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego urlopu przysługującego urzędnikowi służby cywilnej.

Natomiast w zakresie pojęcia uprawnień pracowniczych nie mieści się możliwość zajmowania wyższego stanowiska w służbie cywilnej, nie jest to bowiem prawo wynikające ze stosunku pracy. Dlatego też okres kształcenia w KSAP nie może być wliczony do okresu zatrudnienia, który umożliwia pracę na takim stanowisku w służbie cywilnej. Wprowadzając wymogi dotyczące stażu pracy dla osoby podejmujące zatrudnienie w służbie cywilnej, ustawodawca określił wymagania co do sektora oraz stanowisk. Powyższe może świadczyć o celu wprowadzenia regulacji, jakim niewątpliwie było posiadanie przez kandydata na takie stanowisko odpowiedniego stażu rozumianego jako doświadczenie zawodowe.

Ewa Łukasik

pracownik administracji publicznej

Podstawa prawna

Art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 5 ustawy z 14 czerwca 1991 r. o Krajowej Szkole Administracji Publicznej (Dz.U. nr 63, poz. 266 ze zm.). Art. 26 ust. 2, art. 35 ust. 3 i 5, art. 36 ust. 6, art. 37 ust. 3, art. 39, art. 42 ust. 2 i 3, art. 46, art. 48 ust. 4 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1111).