Zwykłą rentę z ZUS zastąpi szkoleniowa

W ostatnich latach poważnie chorowałam i z powodu częściowej niezdolności do pracy będę musiała przejść na rentę. Nie mogę bowiem wykonywać tych zadań, którą były dotychczas moim obowiązkiem w urzędzie, w którym pracowałam. Dla mnie konieczność odejścia z miejsca zatrudnienia i siedzenia w domu na rencie to prawdziwy dramat. Liczę, że stan mojego zdrowia nie będzie się na razie pogarszał. Słyszałam, że nie tracąc prawa do renty, mogę się szkolić. Liczę, że udałoby się mi zdobyć zawód, który pomoże mi przywrócić aktywność zawodową.

Taka możliwość istnieje. Pobierając rentę z ZUS, można jednocześnie kończyć kursy przekwalifikowania zawodowego, które umożliwią kontynuowanie kariery zawodowej. Pozwala na to renta szkoleniowa, która jest specyficzną formą renty z tytułu niezdolności do pracy. Przy okazji orzeczenia o niezdolności do pracy lekarz orzeka o możliwości przekwalifikowania, które po zdobyciu nowych umiejętności pozwoli powrócić do aktywności zawodowej. Poza fizycznymi możliwościami organizmu lekarz bierze w tym przypadku pod uwagę także predyspozycje psychiczne osoby ubiegającej się o rentę. Liczy się motywacja chorego do nauki nowego fachu i chęć kontynuowania aktywności zawodowej, a tej czytelniczce nie brakuje. Pozytywna decyzja o przyznaniu renty szkoleniowej otwiera możliwość odbycia kursów przeszkalających, na które ZUS kieruje rencistę do powiatowego urzędu pracy (PUP). To zadaniem PUP jest znalezienie odpowiedniego dla danej osoby szkolenia przygotowującego do pracy w innym zawodzie. Jest jednak sporo warunków, które trzeba spełnić, by zyskać taką możliwość.

Warunki do spełnienia

Z możliwości przekwalifikowania zawodowego na koszt ZUS może skorzystać wyłącznie urzędnik, który spełnił warunki wymagane do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy i uzyska orzeczenie o celowości przekwalifikowania zawodowego ze względu na niezdolność do pracy w dotychczasowym zawodzie. Oczywiście należy zgłosić stosowny wniosek do ZUS.

Prawo do renty z tytułu niezdolności przysługuje byłemu urzędnikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

●został uznany za niezdolnego do pracy,

●ma wymagany (stosowny do wieku, w którym powstała niezdolność do pracy) okres składkowy i nieskładkowy,

●niezdolność do pracy powstała w okresach składkowych (np. ubezpieczenia, zatrudnienia) lub nieskładkowych (np. w okresie pobierania zasiłku chorobowego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego) albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.

Wymóg powstania niezdolności do pracy w określonym ustawą emerytalną czasie nie obowiązuje w stosunku do osoby, która spełnia łącznie następujące warunki:

●posiada wymagany okres składkowy i nieskładkowy,

●została uznana za całkowicie niezdolną do pracy,

●legitymuje się co najmniej 21-letnim (w przypadku kobiety) i 25-letnim (w przypadku mężczyzny) okresem składkowym i nieskładkowym.

Problem jednak polega na tym, że orzeczenie o celowości przekwalifikowania zawodowego może dotyczyć wyłącznie osób częściowo niezdolnych do pracy, tj. takich, które w stopniu znacznym utraciły zdolność do pracy zarobkowej, zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Tym samym, jeśli urzędnik otrzyma od lekarza ZUS orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy, to taki dokument pozbawiający taką osobę możliwości jakiejkolwiek pracy może przekreślić szansę na ubieganie się o rentę szkoleniową. Ta różnica wynika z definicji. ZUS za niezdolną do pracy uważa osobę, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania tej zdolności po przekwalifikowaniu. Całkowicie niezdolna do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Częściowo niezdolna do pracy jest osoba, która utraciła - w znacznym stopniu - zdolność do pracy zgodnej z posiadanym przez nią poziomem kwalifikacji. I właśnie taka nie powinna mieć problemów z uzyskaniem renty szkoleniowej.

Staż zależy od wieku

Prawo do tego świadczenia zależy od stażu. Okres składkowy i nieskładkowy wymagany do przyznania tej renty uzależniony jest od wieku osoby, w jakim powstała niezdolność do pracy. Wynosi on:

●1 rok - jeżeli niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem 20 lat,

●2 lata - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 20 do 22 lat,

●3 lata - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 22 do 25 lat,

●4 lata - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 25 do 30 lat,

●5 lat - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat.

Warunek wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego nie jest wymagany od ubezpieczonego, który stał się niezdolny do pracy z powodu wypadku w drodze do pracy lub z pracy. Okres wymaganych 5 lat w odniesieniu do osób, u których niezdolność do pracy powstała po ukończeniu 30. roku życia, musi przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przypadającego przed dniem zgłoszenia wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy.

Warunku dotyczącego posiadania pięcioletniego okresu składkowego i nieskładkowego w ciągu dziesięciolecia poprzedzającego dzień zgłoszenia wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy lub dzień powstania niezdolności do pracy nie muszą spełnić osoby, które udowodnią okres składkowy wynoszący co najmniej 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn oraz zostaną uznane za całkowicie niezdolne do pracy. Data powstania całkowitej niezdolności do pracy nie ma w tym przypadku znaczenia.

Nauka za darmo

Pozytywna decyzja o przyznaniu renty szkoleniowej dla byłego już urzędnika otwiera możliwość odbycia kursów przeszkalających. W tym celu ZUS kieruje rencistę do powiatowego urzędu pracy, którego zadaniem jest znalezienie odpowiedniego szkolenia. Szkolenie organizuje i finansuje starosta ze środków Funduszu Pracy pod warunkiem, że taka nauka zapewni uzyskanie odpowiedniej pracy lub podjęcie działalności gospodarczej. Przy czym skierowanie na rentę szkoleniową powinno być poprzedzone określeniem predyspozycji zawodowych byłego już urzędnika, który z powodów zdrowotnych musiał odejść z poprzedniego miejsca zatrudnienia.

Warto wiedzieć, że osoby z rentą szkoleniową są objęte indywidualnym poradnictwem zawodowym w celu doboru kierunku przekwalifikowania zawodowego. Po ustaleniu kierunku szkolenia uwzględniającego wskazania i przeciwwskazania do pracy, zainteresowani zostaną przekwalifikowani. Dopiero w razie braku możliwości przeprowadzenia szkolenia w celu przekwalifikowania zawodowego, starosta powiadamia o tym organ rentowy, który jest zobowiązany ponownie skierować byłego urzędnika do lekarza orzecznika.

Terminy niesztywne

Czas na odbycie kursu, a tym samym okres, na który przyznawana jest renta szkoleniowa, to sześć miesięcy. Nie są to jednak sztywne terminy. Zarówno skrócenie, jak i wydłużenie okresu pobierania renty szkoleniowej do 36 miesięcy następuje na podstawie wniosku starosty.

Renta szkoleniowa stanowi 75 proc. podstawy wymiaru renty, jednak nie może być mniejsza niż najniższa renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy (obecnie to kwota 648,13 zł). Jeżeli natomiast przyznanie renty szkoleniowej związane jest z wypadkiem przy pracy jej wysokość wynosi 100 proc. podstawy wymiaru.

Należy pamiętać, że podczas pobierania renty szkoleniowej nie można dorabiać. Zadaniem renty szkoleniowej jest bowiem zapewnienie środków utrzymania osobom, które chcą zdobyć nowe kwalifikacje w celu powrotu do aktywności zawodowej. Podjęcie pracy oznacza, że dana osoba odzyskała zdolność do pracy i świadczenie jej się nie należy. W takim przypadku odpada cel renty szkoleniowej, a tym samym ustają przesłanki prawne do tego świadczenia (wyrok SN z 18 sierpnia 2009 r. sygn. akt I UK 79/09).

WAŻNE

Do zadań powiatowych urzędów pracy należy także inicjowanie i organizowanie szkoleń dla osób, w stosunku do których ZUS orzekł celowość przekwalifikowania

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 6-7, art. 57 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.).