NSA o opłacie za śmieci w domkach letniskowych

Rada gminy Świętajno w woj. warmińsko-mazurskim w przyjętym przez siebie regulaminie utrzymania czystości i porządku ustaliła, że z nieruchomości zamieszkałych sezonowo usuwanie odpadów będzie się odbywało jedynie w sytuacji, gdy ich właściciele zadeklarują, że istnieje taka potrzeba przez cały sezon letni, czyli od 1 kwietnia do 31 października. W praktyce oznaczałoby to, że właściciele nieruchomości musieliby zobowiązać się do pokrycia opłaty za zagospodarowanie odpadami komunalnymi za kilka miesięcy w roku, niezależnie od tego, czy rzeczywiście cały sezon letni spędzaliby w tych nieruchomościach. Taki zapis za niezgodny z prawem uznał wojewoda warmińsko-mazurski. Zaskarżył wspomniany regulamin do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jego zdaniem wspomniana regulacja jest sprzeczna z art. 6i ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (dalej: u.c.p.g., t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1399). Stanowi on, że obowiązek ponoszenia opłaty za śmieci powstaje za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. Tak więc w ocenie wojewody, obowiązek ponoszenia opłaty za śmieci powstaje od miesiąca, w którym nieruchomość zaczyna być zamieszkiwana i trwa do momentu, gdy nieruchomość zostaje opuszczona przez mieszkańców. W u.c.p.g. nacisk położony został na faktyczne przebywanie danej osoby na nieruchomości, co powoduje wytwarzanie na takiej nieruchomości odpadów komunalnych przez tą osobę i konieczność zagospodarowania jej śmieci. Nie można więc sztywno i odgórnie wskazywać okresu, w jakim danina ma być ponoszona. Tak natomiast zrobiła rada gminy. Ten ostatni organ tłumaczył, że tylko dzięki takiemu rozwiązaniu prawnemu system pobierania opłat będzie efektywny. Właściciele nieruchomości sezonowych niechętnie bowiem składają deklaracje w sprawie opłat za odpady. Poza tym trudno skontrolować, ile miesięcy przebywają w danym budynku letniskowym. Wprowadzenie sztywnego okresu płatności na lato ten problem teoretycznie rozwiązuje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przychylił się do argumentacji wojewody, stwierdzając nieważność kontrowersyjnej regulacji. Gmina wniosła więc skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który odmówił jej słuszności. Dlatego podtrzymał wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego, o co zabiegał wojewoda w odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Zdaniem NSA rada gminy nie została upoważniona, aby w drodze regulaminu utrzymania czystości i porządku na swoim terenie uzależniać usuwanie odpadów z budynków rekreacji indywidualnej od zadeklarowania przez właścicieli tych nieruchomości wnoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami za cały sezon letni. Nieruchomości sezonowe mieszczą się w kategorii nieruchomości zamieszkanych, a więc znajduje tu zastosowanie wspomniany już art. 6i. W konsekwencji powstają dwa obowiązki. Z jednej strony gmina ma obowiązek zorganizować odbiór śmieci z takich nieruchomości w okresie, gdy właściciel budynku będzie zgłaszał takie zapotrzebowanie. Z drugiej strony właściciel ma prawo dowolnie zadeklarować okres, w którym nieruchomość pozostaje zamieszkiwana. Takie rozumienie przepisów jednoznacznie więc wskazuje, że rada gminy w aktach prawa miejscowego nie może narzucać sztywnego okresu czasu, w którym danina za śmieci ma być ponoszona.

NSA podkreślił, że istotne elementy konstrukcji poboru opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jak podmiot, przedmiot i okres, za jaki ma być uiszczana, określa u.c.p.g. w art. 6c, 6h i właśnie 6i. Rada gminy nie może ich modyfikować w regulaminie utrzymania czystości i porządku.

Co więcej, NSA uznał, że w ramach delegacji z art. 4 u.c.p.g. do wydania regulaminu utrzymania czystości i porządku w gminach ustawodawca nie przyznał jednostce samorządu terytorialnego prawa do definiowania jakichkolwiek pojęć użytych w regulaminie. W opisywanym przypadku rada gminy stworzyła zaś definicję "sezonu letniego", jako okresu od 1 kwietnia do 31 października.

Oprac. Piotr Pieńkosz