Nie wiadomo, jak interpretować nowe przepisy o cenach

Nowa ustawa z 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług (Dz.U. poz. 915) weszła w życie 25 lipca bieżącego roku. Zastąpiła ona ustawę o cenach i wprowadziła istotne zmiany dla przedsiębiorców prowadzących sprzedaż detaliczną.

Uregulowania budzą jednak liczne wątpliwości interpretacyjne. Przedsiębiorcy nie mają pewności, jak w praktyce stosować niektóre przepisy.

Wątpliwość 1. Metkowanie

Do tej pory w małych placówkach istniał obowiązek metkowania każdej sztuki towaru. Czy zatem w myśl nowych przepisów można będzie z obowiązku zrezygnować całkowicie?

Rewolucyjną zmianą jest odstąpienie od wymogu oznaczania towarów ceną (tzw. metkowania). Przedsiębiorcy nie będą musieli już zapewnić oznaczenia ceną lub kodem kreskowym każdego egzemplarza towaru. Niewątpliwie zmiana przyniesie przedsiębiorcom oszczędności i ograniczy obowiązki administracyjne personelu sklepowego. Pozytywne skutki zmian odczują przede wszystkim właściciele małych sklepów, a także tych sklepów samoobsługowych, w których nie są stosowane czytniki kodów kreskowych. Wystarczające będzie uwidocznienie w punkcie sprzedaży ceny towaru lub usługi, np. w formie wywieszki, tabliczki lub etykiety przy towarze.

Wątpliwość 2. sprzedaż po korzystniejszej cenie

W przypadku wątpliwości co do ceny produktu konsument ma prawo żądania sprzedaży towaru po cenie dla niego korzystniejszej. Co w sytuacjach, kiedy dojdzie do omyłki? Jak interpretować ten przepis w sytuacjach spornych?

Przepisy nowej ustawy przewidują, że w przypadku wątpliwości co do ceny produktu konsument ma prawo żądania jego sprzedaży po cenie dla niego korzystniejszej. Taka sytuacja może wystąpić np. wtedy, gdy cena produktu odczytana przy kasie będzie różniła się od ceny umieszczonej na wywieszce przy towarze. W takim przypadku konsument będzie mógł żądać sprzedaży towaru za cenę niższą. Podobnie będzie w przypadku, gdy podana na wywieszce cena zostanie zaniżona, nawet w wyniku omyłki. Nowe przepisy wprowadzają w ten sposób duże udogodnienie dla konsumentów. Na sprzedawcach wymuszają konieczność większej uwagi przy oznaczaniu towarów. Sprzedawcy trudno będzie zasłaniać się błędem lub omyłką pisarską w oznaczeniu ceny. W dotychczasowym stanie prawnym ewentualne roszczenia kupujący musiał wywodzić bezpośrednio z przepisów kodeksu cywilnego, co wiązało się z trudnościami dowodowymi. Wraz z wejściem w życie nowej ustawy możliwości dochodzenia roszczeń przez konsumentów będą uproszczone.

Wątpliwość 3. Wysokość kar

Zgodnie z art. 6. 1. - jeżeli przedsiębiorca nie wykonuje obowiązków informacyjnych związanych z informowaniem o cenach - wojewódzki inspektor inspekcji handlowej nakłada na niego, w drodze decyzji, karę pieniężną do wysokości 20 000 zł. Jak taka kara będzie wymierzana? Czy będzie to indywidualna ocena? Czy będzie można się od niej odwołać?

Z wprowadzeniem nowej ustawy wiążą się również zmiany w zakresie wysokości kar grożących przedsiębiorcom za niedopełnienie obowiązków informacyjnych. Do tej pory za uporczywe naruszenie przepisów ustawy o cenach groziła kara w wysokości stanowiącej równowartość od 1000 do 5000 euro. Dodatkowo kierownik sklepu lub inna osoba odpowiedzialna za przestrzeganie przepisów o obowiązku uwidaczniania cen lub ilości nominalnej mogły podlegać odpowiedzialności wykroczeniowej. Za takie naruszenie groziła kara grzywny do 1500 zł lub kara nagany.

Nowa ustawa uchyla kary grzywny i nagany przewidziane dotychczas w ustawie z 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 482 ze zm.), lecz jednocześnie podwyższa maksymalny wymiar sankcji administracyjnej za błędne oznaczenie ceny. Kary mogą być nakładane w przypadku wskazania ceny w sposób niejednoznaczny, budzący wątpliwości lub uniemożliwiający porównanie cen. Karane mogę być również przypadki braku informacji o przyczynie obniżki ceny. Maksymalna wysokość kar będzie wynosić do 20 000 zł za każdy przypadek naruszenia. W przypadku zaś, gdy dany przedsiębiorca dopuści się trzech kolejnych naruszeń w okresie kolejnych 12 miesięcy, kara może wynieść nawet 40 000 zł. Ponadto nie będzie wymagane udowodnienie uporczywości działania przedsiębiorcy. Nawet pojedynczy przypadek naruszenia będzie mógł skutkować sankcjami.

Podmiotem uprawnionym do nakładania kar administracyjnych będzie nadal wojewódzki inspektor inspekcji handlowej. Ustawa ogranicza jednak jego swobodę decyzyjną. Wysokość kary powinna bowiem uwzględniać stopień naruszenia obowiązków oraz dotychczasową działalność przedsiębiorcy, a także wielkość jego obrotów i przychodu. Od decyzji będzie przysługiwać odwołanie do prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Wątpliwość 4. Podmiana etykiet

Ustawa zwiększa odpowiedzialność przedsiębiorcy za złe oznakowanie cenami. W niektórych sytuacjach może dojść do zamiany etykiet przez klienta. Jak się zabezpieczyć przed procederem?

Przyznanie konsumentom prawa do żądania sprzedaży towaru po cenie korzystniejszej spotkało się z krytyką organizacji zrzeszających przedsiębiorców. Pierwsze zarzuty pojawiły się już na etapie prac nad projektem ustawy. Wskazywano między innymi, że nowe regulacje dadzą pole do nadużyć ze strony kupujących. Nieuczciwy konsument może bowiem próbować zamienić wywieszki lub modyfikować ich treść, a następnie twierdzić, że sposób oznaczenia ceny budzi wątpliwości. Nie można oczywiście wykluczyć tego rodzaju działań. Należy jednak podkreślić, że możliwość żądania obniżenia ceny aktualizuje się wówczas, gdy sposób oznaczenia ceny faktycznie budzi wątpliwości.

Takie wątpliwości nie powinny mieć miejsca, jeśli czynność zamiany lub modyfikacji wywieszek zostanie zarejestrowana na kamerze monitoringu sklepowego. W praktyce zatem przedsiębiorcy powinni zwrócić większą uwagę na ten aspekt. Przedsiębiorcy mogą również zabezpieczać się przed podmianą zawieszek, stosując charakterystyczny, trudny do podrobienia format graficzny zawieszek.

Rozporządzenia do końca 2015 roku

Kłopoty interpretacyjne wynikają m.in. z braku nowych rozporządzeń wykonawczych. Minister gospodarki został zobowiązany do wydania odpowiednich przepisów nie później niż do końca 2015 r. Przepisy wykonawcze będą wymagały przeprowadzenia konsultacji z prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W okresie przejściowym - do momentu wejścia w życie nowych regulacji wykonawczych - będzie obowiązywać dotychczasowe rozporządzenie ministra finansów z 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad uwidaczniania cen towarów i usług oraz sposobu oznaczania ceną towarów przeznaczonych do sprzedaży (Dz.U nr 99 poz. 894 ze zm.). Nowe rozporządzenie wykonawcze może przynieść dodatkowe istotne zmiany.

@RY1@i02/2014/150/i02.2014.150.21500030a.802.jpg@RY2@

Wojciech Łyszczarz radca prawny, managing associate w Kancelarii Prawniczej Deloitte Legal

Wojciech Łyszczarz

radca prawny, managing associate w Kancelarii Prawniczej Deloitte Legal