Sądy bez umów cywilnoprawnych

Do sądów trafił właśnie e-mail z ministerstwa o tym, że umowy z agencjami pracy tymczasowej nie będą przedłużane.

- Projekt budżetu na rok 2016 będzie zawierał dodatkowe etaty (urzędników, asystentów) na kwotę rocznych wydatków na zatrudnienie pracowników poprzez agencje pracy tymczasowej, a więc dla budżetu sądów nie będzie to powodować dodatkowych wydatków - stwierdza Wioletta Olszewska z biura prasowego resortu sprawiedliwości.

Na razie jednak nie wiadomo, jak będzie się to przekładało na konkretną liczbę etatów w poszczególnych sądach.

Sukces związku

Jak wynika z informacji przekazanych przez resort, aby wyeliminować praktykę polegającą na zatrudnianiu pracowników tymczasowych, nie będzie trzeba podejmować żadnych kroków prawnych.

- W zasadzie wszystkie umowy z agencjami pracy tymczasowej zostały zawarte na okres nie dłuższy niż do końca roku. Nowe umowy po prostu nie będą zawierane - zapewnia Wioletta Olszewska.

Zadowolenia z takiego obrotu sprawy nie kryje Marcin Puźniak, zastępca przewodniczącego Międzyzakładowej Organizacji Związkowej NSZZ "Solidarność" Pracowników Sądownictwa.

- Związek od kilku już lat sprzeciwia się takiej formie zatrudniania pracowników w sądach. Naszym zdaniem jest to nie tylko niezgodne z prawem, ale po prostu niewłaściwe. To wpływa przecież negatywnie na wizerunek całego wymiaru sprawiedliwości. Dlatego też cieszymy się, że patologia ta w końcu zostanie wyeliminowana - mówi.

Marcin Puźniak podkreśla ponadto, że związek nigdy nie był przeciwko tym osobom, które były zatrudniane na takich umowach.

- Jesteśmy pewni, że większość osób, które obecnie są zatrudnione przez agencje pracy tymczasowej, wygra konkursy i dalej będzie pracować w sądach. One przecież przez ten okres pracy zdobyły spore doświadczenie - mówi związkowiec.

Nie kryje natomiast zdziwienia, że resort dopiero teraz postanowił zrezygnować z takiej formy zatrudniania.

- Co stało na przeszkodzie, aby wcześniej wyeliminować z tego łańcucha agencje pracy tymczasowej, które są przecież pośrednikami i które na tym zarabiały niemałe kwoty? Dlaczego te pieniądze nie mogły trafiać do pracowników? - pyta Marcin Puźniak.

Wioletta Olszewska tłumaczy, że zatrudnienie w tej formie wynikało z uwarunkowań budżetowych, czyli zamrożenia środków na wynagrodzenia. Jednocześnie zapewnia, że z góry zakładano, iż jest to tylko tymczasowe działanie.

Argumenty na "nie"

Pierwsze sygnały o tym, że sądy zaczynają korzystać z pracowników tymczasowych, pojawiły się w 2012 r.

- Z naszych informacji wynika, że z roku na rok popularność tej formy zatrudniania rosła. Doszło już do takiej sytuacji, że z usług agencji pracy tymczasowej zaczęły korzystać nie tylko sądy rejonowe czy okręgowe, lecz także apelacyjne - opisuje Marcin Puźniak.

Jak podaje resort, pracownicy zatrudniani przez agencje wykonywali przede wszystkim prace pomocnicze i wspomagające, i to w sądach o największym wpływie spraw i zaległości (patrz: grafika). Zdarzało się jednak i tak, że w tej formie zatrudniano osoby, które wykonywały de facto pracę asystentów sędziów. Nazywane były wówczas koordynatorami prawnymi.

To wszystko nie podobało się również środowisku sędziowskiemu. Stanowisko w tej sprawie zajęła Krajowa Rada Sądownictwa, która domagała się m.in. wprowadzenia rozwiązań umożliwiających sądom rzeczywisty wpływ na dobór pracowników zatrudnianych przez agencje. Rada upomniała się również o samych pracowników tymczasowych, podkreślając, że konieczne jest wprowadzenie mechanizmów zapewniających im minimalną stawkę za godzinę pracy, taką, jaką mają zagwarantowaną ustawowo zatrudnieni na podstawie umowy o pracę.

"Akceptowanie odmiennych rozwiązań jest prawnie i społecznie oczywiście niepożądane" - skwitowała KRS.

Przeciwniczką takiej formy zatrudniania w sądach jest także prof. Irena Lipowicz, rzecznik praw obywatelskich. W tej sprawie interweniowała u ministra sprawiedliwości aż trzykrotnie. Jej działania były zresztą efektem starań Solidarności. Zdaniem Lipowicz w świetle przepisów ustawy o pracownikach sądów i prokuratur (Dz.U. z 2011 r. nr 109, poz. 639 ze zm.) czynności służbowe w sądach powinny być wykonywane przez pracowników administracji sądowej. Jak podkreślała w wystąpieniu z marca tego roku, korzystanie przez sądy i prokuratury z rozwiązań ustawy o zatrudnianiu pracowników tymczasowych (Dz.U. nr 166, poz. 1609 ze zm.) jest co prawda dopuszczalne, jednak może się to odbywać na zasadach wyjątkowych i musi być odpowiednio uzasadnione. A takim uzasadnieniem - zdaniem prof. Lipowicz - nie są niedobory etatowe.

Z tymi argumentami polemizował jednak Wojciech Hajduk, wiceminister sprawiedliwości. Powoływał się przy tym na art. 2 pkt 3 ustawy o zatrudnianiu pracowników tymczasowych, który zawiera definicję pracy tymczasowej. Wynika z niej, że korzystanie z takiej formy zatrudnienia jest dopuszczalne m.in. wówczas, gdy z uwagi na zbyt małą liczbę osób zatrudnionych przez pracodawcę nie są one w stanie wywiązać się w terminie ze swoich obowiązków. Hajduk stoi również na stanowisku, że z ustawy o pracownikach sądów i prokuratury nie da się wywieść żadnych ograniczeń co do możliwości korzystania w sądach z takiej formy zatrudniania.

@RY1@i02/2015/128/i02.2015.128.18300100c.802.jpg@RY2@

Najwięcej pracowników tymczasowych jest w sądach warszawskich

Małgorzata Kryszkiewicz

malgorzata.kryszkiewicz@infor.pl