Na żądanie zwrotu świadczenia ZUS będzie miał tylko 5 lat

14 grudnia tego roku wejdzie w życie ustawa z 6 października 2016 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Nowelizacja wprowadza zasadę, że decyzji o zwrocie nienależnego świadczenia nie można wydać, jeśli minęło więcej niż pięć lat od ostatniego dnia okresu, za który to świadczenie pobrano. Przypomnijmy, że dotychczas ZUS mógł w dowolnym momencie zażądać zwrotu nienależnych świadczeń, nawet gdy od ich pobrania minęło 15 czy 20 lat (pisaliśmy o tym w DGP nr 135 z 16 czerwca 2016 r.). Ograniczony był tylko okres, za jaki mógł żądać zwrotu, były to trzy lata wstecz od ostatniej wypłaty. Ta zasada nie ulega zmianie.

Postępowania, które obecnie się toczą i dotyczą stwierdzenia pobrania nienależnego świadczenia, podlegają umorzeniu. Natomiast w stosunku do decyzji, która została wydana co prawda przed 14 grudnia, ale złożono od niej odwołanie, którego jeszcze nie rozpoznano, muszą już być zastosowane nowe przepisy.

Nowelizacja wprowadza od dawna oczekiwaną zmianę. Ubezpieczeni nierzadko byli zdziwieni, że ZUS domaga się zwrotu świadczenia po tylu latach, zarzucali ZUS opieszałość w wydawaniu decyzji. Takie zarzuty w stanie prawnym do 14 grudnia były jednak bezskuteczne i jeśli odwołanie nie zawierało innych, już uzasadnionych, było ono oddalane, a decyzja utrzymywana. Eksperci natomiast zwracali uwagę, że brak takiego terminu stwarza nieograniczony w czasie stan niepewności przede wszystkim dla ubezpieczonych. Ponadto Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 5 lipca 2016 r. (sygn. akt P 131/15) uznał, że dopuszczalność wydania decyzji bez względu na upływ czasu od wypłaty świadczenia jest niezgodna z konstytucją. Argumentem przemawiającym za wprowadzeniem takiego ograniczenia było też istnienie przedawnienia żądania zaległych składek. Zgodnie z ogólną zasadą ZUS nie może się ich domagać po upływie pięciu lat od okresu, za który były należne. Teraz oba okresy są takie same. Podobnie jak płatnik dopiero po pięciu latach może odetchnąć z ulgą, że ZUS nie zażąda składek, tak ubezpieczony dopiero po tym czasie może być pewny, że nie będzie musiał oddać pobranych świadczeń, np. zasiłków. ⒸⓅ

Anna Kwiatkowska

ekspert od ubezpieczeń społecznych

Podstawa prawna

Ustawa z 6 października 2016 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. poz. 1921).

Ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 963 ze zm.).