Tydzień z komentarzami

@RY1@i02/2016/057/i02.2016.057.08800010a.101.gif@RY2@

Już 1 kwietnia 2016 r. wejdzie w życie ustawa z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. poz. 195) wprowadzająca do systemu prawnego zupełnie nowe świadczenie wychowawcze. Jest to realizacja programu "Rodzina 500+" i przełomowe rozwiązanie polityki rodzinnej. Program ten oznacza bardzo znaczącą pomoc finansową dla rodzin wychowujących dzieci. Stanowi wyraźny sygnał ze strony państwa, że rodzina nie jest i nie będzie pozbawiona wsparcia państwa w ponoszeniu kosztów wychowania dzieci.

Pierwszym głównym celem programu jest pomoc dla rodzin w codziennym wychowywaniu dzieci, w tym częściowe pokrycie wydatków związanych z opieką nad nimi i zaspokojeniem ich potrzeb życiowych. Drugim bardzo ważnym celem programu jest zwiększenie liczby dzieci. Tym samym program "Rodzina 500+" ma w istocie poprawić sytuację materialną i demograficzną rodzin.

Polska ma bardzo niski wskaźnik dzietności. Pod tym względem na 224 kraje zajmujemy 216. miejsce na świecie. Współczynnik dzietności w Polsce spada systematycznie od 1989 r. Od 1997 r. mamy do czynienia ze zjawiskiem niskiej dzietności - od tego okresu wskaźnik dzietności przyjmuje wartości poniżej 1,5. W 2014 r. wskaźnik ten wyniósł 1,29. Wartość współczynnika dzietności mniejsza od poziomu ok. 2,1 oznacza, że proces odtwarzania populacji kształtuje się poniżej prostej zastępowalności pokoleń. Wynikiem tego jest zmniejszenie populacji, zwłaszcza w wieku produkcyjnym. Tylko w 2014 r. ludność Polski zmniejszyła się o prawie 179 tys. osób. Taka sytuacja stanowi poważny sygnał, że jeśli Polska jako państwo nie zrobi żadnego kroku w kierunku przeciwdziałania temu zjawisku, wskaźnik dzietności będzie malał, a naród wymierał. Główny Urząd Statystyczny prognozuje, że w 2050 r. liczba ludności Polski będzie wynosiła niespełna 34 mln. Będziemy społeczeństwem starzejącym się. Polska znajduje się obecnie w krytycznym momencie, osoby urodzone w okresie wyżu demograficznego z drugiej połowy lat 70. i początku lat 80. są bowiem w szczycie wieku produkcyjnego i wkrótce skończy się okres ich najwyższej aktywności prokreacyjnej. Z tego powodu tak ważne było podjęcie szybkich działań mających na celu zachęcanie młodych do podejmowania decyzji o kolejnym dziecku, których efektem jest program "Rodzina 500+".

Z badań społecznych wynika, że Polacy chcą mieć zdecydowanie więcej dzieci, niż faktycznie mają. Rozbieżność pomiędzy deklaracjami a rzeczywistą liczbą dzieci jest w naszym kraju jedną z największych w Europie.

W niedawnym raporcie Najwyższa Izba Kontroli zamieściła wyniki badań, które potwierdzają tezę, że Polacy obawiają się powiększać rodzinę głównie z przyczyn ekonomicznych. Pierwsze trzy wskazania dotyczące oczekiwań wobec państwa w tym zakresie to: zapewnienie bezpieczeństwa ekonomicznego - 41 proc., tworzenie miejsc pracy dla ludzi młodych - 41 proc., pomoc rodzinom w trudnej sytuacji materialnej - 32 proc. Podobne wyniki potwierdzają także inne badania. Polacy wskazują w nich, że boją się mieć dzieci z uwagi na trudne warunki materialne (74 proc.) oraz z obawy przed ich pogorszeniem (61 proc.). Oznacza to, że bariery materialne i brak poczucia bezpieczeństwa decydują o niskiej liczbie rodzących się w Polsce dzieci. Program "Rodzina 500+" ma ułatwić podjęcie decyzji o kolejnym dziecku, ma dawać rodzinom z dziećmi wzrost poczucia bezpieczeństwa ekonomicznego i w konsekwencji być zachętą do powiększania rodziny o kolejne dzieci.

Niniejsza część komentarza skupia się na zagadnieniach wstępnych i zarazem podstawowych, zawartych w pierwszych dwóch rozdziałach ustawy: "Przepisy ogólne" oraz "Świadczenie wychowawcze".

Na początku tej części autorki opisują podstawowe warunki przyznawania świadczenia wychowawczego związane z obywatelstwem i zamieszkaniem. W dalszej części komentarza wyjaśniają definicje zawarte w słowniku ustawowym. Następnie wskazują osoby uprawnione do świadczenia wychowawczego oraz podstawowy cel tego świadczenia. Końcowa część niniejszej części komentarza jest poświęcona tematyce wydatkowania świadczenia i konsekwencji jego marnotrawienia. Aby zrealizować podstawową, praktyczną funkcję niniejszego komentarza, autorki zamieszczają liczne przykłady.

Kolejna część komentarza ukaże się 27 kwietnia.

● z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz.U. z 2005 r. nr 14, poz. 114 ze zm.),

● z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr 27, poz. 1505 ze zm.),

● z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 112 ze zm.),

● z 22 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1202),

● z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 391 ze zm.),

● z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej

(t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 45, poz. 236 ze zm.).

Przeoczyłeś tygodnik? Znajdziesz go w dotychczasowych wydaniach DGP na

@RY1@i02/2016/057/i02.2016.057.08800010a.804.jpg@RY2@

Mariola Falecka

ekspert w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

@RY1@i02/2016/057/i02.2016.057.08800010a.805.jpg@RY2@

Alicja Wieteska

ekspert w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

Wykaz skrótów

- ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.).

- ustawa z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 2082).

- rozporządzenie ministra rodziny, pracy i polityki społecznej z 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz.U. z 2016 r. poz. 214).

- ustawa z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r. poz. 195).

- ustawa z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 114 ze zm.).

- ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 561 ze zm.).

- ustawa z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2016 r. poz. 169).

- ustawa z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1381 ze zm.).

- ustawa z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.).

- ustawa z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.).

- ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 149).

- ustawa z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 27, poz. 721 ze zm.).

- ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2015 r. poz. 584 ze zm.).

- ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 2156 ze zm.).

- ustawa z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 277).

- ustawa z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 332 ze zm.).