500 mln zł na żłobki. Przedsiębiorców i samorządy czekają jednak zmiany

@RY1@i02/2017/159/i02.2017.159.18300120a.801.jpg@RY2@

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl

Istotne zmiany w ustawie z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (tzw. ustawie żłobkowej) (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 157 ze zm.) wprowadza ustawa z 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz.U. poz. 1428). Dotyczą one m.in.:

wstandardów lokalowych i sanitarnych, które muszą spełniać żłobki i kluby oraz zasad ich potwierdzania,

wrejestrowania placówek w gminie,

wsprawowania nadzoru nad ich działalnością,

wkwalifikacji kadry opiekuńczej.

Poza zmianą przepisów resort rodziny znacząco zwiększy też w 2018 r. dofinansowanie na tworzenie i utrzymanie miejsc opieki. Roczna kwota przeznaczona na dotacje wzrośnie z obecnych 151 mln zł do 500 mln zł.

151 mln zł tyle wynosi dotacja na miejsca opieki w 2017 r.

500 mln zł tyle wyniesie dotacja na miejsca opieki w 2018 r.

Oprócz tego cały czas dostępne są środki z UE na rozwój usług opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, przyznawane w konkursach ogłaszanych w poszczególnych województwach.

Mniej różnic między żłobkiem i klubem

Ustawa żłobkowa wyróżnia cztery formy opieki nad maluchami. Są to żłobek, klub dziecięcy, a także dzienny opiekun oraz niania. Żłobki i kluby dziecięce mogą poza samorządami zakładać i prowadzić osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Wprawdzie oba typy placówek są objęte w większości tymi samymi przepisami, jednak występują między nimi różnice. Najważniejsze z nich to:

wwiek podopiecznych - w żłobkach mogą przebywać dzieci, które skończyły 20. tydzień życia, w klubach dopiero po pierwszych urodzinach,

wczas sprawowania opieki - w żłobkach wynosi 10 godzin dziennie, w klubach jest o połowę mniejszy,

wliczba pomieszczeń - w żłobku muszą być minimum dwa, w klubie wystarczy jedno,

wwyżywienie - obowiązkowe tylko w żłobku.

Od 1 stycznia 2018 r. kluby dziecięce będą mogły liczyć nie więcej niż 30 miejsc - obecnie wielkość tych placówek nie jest ograniczona przepisami. Ponadto zgodnie z nowelizacją mają one zapewniać opiekę jednemu podopiecznemu przez 10 godzin dziennie, a więc o 5 godzin więcej niż dotychczas. Zarówno w klubach, jak i w żłobkach pobyt malucha będzie mógł być w szczególnie uzasadnionych sytuacjach wydłużony ponad limit - na wniosek rodzica dziecka i za dodatkową opłatą.

W związku z dłuższym czasem opieki kluby będą po 1 stycznia 2018 r. zobowiązane do zapewniania dzieciom posiłków. Wprowadzono też zastrzeżenie, że wyżywienie powinno być zgodne z normami opracowywanymi przez Instytut Żywności i Żywienia. To samo będzie dotyczyć posiłków zapewnianych dzieciom w żłobkach. W nich z kolei zniesiony zostanie wymóg posiadania dwóch pomieszczeń. Tym samym - tak jak w klubie dziecięcym - lokal będzie mógł mieć tylko jedno, przeznaczone na pobyt dzieci, pod warunkiem zapewnienia w nim miejsca na odpoczynek.

- Ta zmiana spowoduje, że łatwiej będzie znaleźć lokal na prowadzenie żłobka. Jednak z drugiej strony budzi pewne obawy - stwierdza Alina Solich, prezes Stowarzyszenia Opiekunek Żłobkowych. Dodaje przy tym, że wśród dzieci przebywających w żłobkach występuje duża rozpiętość wiekowa i związane z tym różnice rozwojowe. Maluchy o różnych porach odpoczywają lub śpią, dlatego w lokalu, który będzie miał tylko jedno pomieszczenie, mogą być problemy z zapewnieniem im odpowiednich do tego warunków.

!Od przyszłego roku kluby dziecięce będą mogły liczyć nie więcej niż 30 miejsc. Obecnie wielkość tych placówek nie jest ograniczona przepisami.

Nowe zasady pracy opiekuna i niani

Nowelizacja ustawy żłobkowej przewiduje także wiele zmian związanych z działalnością dziennych opiekunów, którzy zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami mogą sprawować opiekę nad maksymalnie pięciorgiem maluchów w swoim domu, mieszkaniu lub lokalu należącym do pracodawcy. Przy czym warto dodać, że opiekuna może zatrudniać nie tylko osoba fizyczna, ale także prawna, gmina lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej na podstawie umowy o pracę lub cywilnoprawnej.

I tak zmienione przepisy umożliwią zostanie opiekunami dziennymi osobom fizycznym prowadzącym działalność na własny rachunek. Dodatkowo w jednym lokalu będzie mogła być sprawowana opieka przez kilku dziennych opiekunów, przy czym każdy z nich będzie musiał posiadać swoje pomieszczenie.

Zmiany nie ominą także niań, które są zatrudniane przez rodziców dziecka na podstawie umowy uaktywniającej. Po zgłoszeniu takiej umowy do ZUS budżet państwa opłaca składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne od kwoty najniższego wynagrodzenia. Od 1 stycznia 2018 r. składki będą liczone od 50 proc. minimalnej pensji. Nianie jednak nie stracą, bo pozostałą kwotę mają dopłacić rodzice.

@RY1@i02/2017/159/i02.2017.159.18300120a.802.jpg@RY2@

LICZBA PLACÓWEK DLA MALUCHÓW ROŚNIE OD WIELU LAT...

Wymogi lokalowe złagodzone

Wracając do kwestii zakładania żłobka lub klubu dziecięcego, to decydując się na taką działalność trzeba pamiętać, że lokal musi spełniać odpowiednie standardy sanitarne i ochrony przeciwpożarowej. Ich potwierdzenie właściciel uzyskuje obecnie w opiniach wydanych przez właściwą miejscowo jednostkę sanepidu i straży pożarnej. Co do zasady, powinny być one wystawione w oparciu o to, czy placówka wypełnia wymogi wskazane w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej z 10 lipca 2014 r. w sprawie wymagań lokalowych i sanitarnych, jakie musi spełniać lokal, w którym ma być prowadzony żłobek lub klub dziecięcy (Dz.U. poz. 925). W praktyce jednak zdarza się, że zakładający mają problemy z uzyskaniem opinii ze względu na różne interpretacje przepisów stosowane przez sanepid lub są zobowiązywani do dokonywania dodatkowych adaptacji lokali, co zwiększa koszty uruchomienia placówki. Sytuacji nie ułatwia też to, że w opinii nie musi być obecnie wskazana liczba miejsc. Czasami dochodzi więc do sytuacji, że sanepid w swojej opinii jedynie ogólnie potwierdza spełnianie standardów, a gdy dochodzi do rejestrowania placówki w gminie, to deklarowana przez przedsiębiorcę liczba miejsc jest kwestionowana przez urzędników. Co skutkuje odmową wpisania jej do rejestru.

Aby zminimalizować takie ryzyko, nowelizacja zakłada kilka istotnych zmian. Od 1 stycznia 2018 r. spełnianie standardów bezpieczeństwa i ochrony przeciwpożarowej ma potwierdzać - jak do tej pory - straż pożarna, ale w formie decyzji. Dzięki temu właściciel placówki będzie mógł skorzystać ze środków odwoławczych. Jest to o tyle ważne, że przy opinii nie ma możliwości proceduralnych jej podważenia. Tak jak dotąd spełnienie warunków sanitarno-lokalowych dla żłobków ma potwierdzać inspektor sanitarny - także w formie decyzji, a nie opinii. Natomiast nie będzie się już zajmował klubami dziecięcymi. Po zmianach wymogi sanitarno-lokalowe dla tych placówek poświadczy wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Przy czym włodarz gminy wystawi dokument w formie opinii, który nie będzie zaskarżalny.

Zarówno decyzja, jak i opinia będą jednak musiały określać maksymalną liczbę miejsc w żłobku lub klubie. Mają też być wydawane po zakończeniu robót budowlanych i uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego. Ponadto straż pożarna, sanepid oraz gmina będą zobowiązane do udzielania wyjaśnień oraz przekazywania wytycznych w sprawie warunków lokalowych i sanitarnych. Zmianie ulegnie również treść rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej, przy czym jego projekt ma pojawić się dopiero jesienią.

Wreszcie bardzo ważne z punktu widzenia uruchamiania placówki jest dodanie art. 9b w ustawie z 4 lutego 2011 r., który stanowi, że żłobki i kluby dziecięce mogą mieścić się w jednym budynku z przedszkolami, także wtedy, gdy znajdują się w jednej strefie pożarowej.

WAŻNE

Działający na terenie gminy dzienni opiekunowie powinni być wpisani do prowadzonego przez nią wykazu.

- Do tej pory przepisy nie były jasne i straż pożarna nie zawsze pozwalała na działanie żłobków i przedszkoli w jednym budynku. Teraz tych wątpliwości już nie będzie - wyjaśnia Katarzyna Przyborowska, radca prawny z Kancelarii Lege Artis.

Dodaje, że przedsiębiorcy często zaczynają od założenia przedszkola, a po jakimś czasie decydują się rozszerzyć ofertę usług o opiekę żłobkową. Dzięki doprecyzowaniu przepisów rozwijanie działalności będzie dla nich łatwiejsze.

!MRPiPS przygotowuje zmiany w rozporządzeniu z 10 lipca 2014 r. określającym standardy lokalowo-sanitarne i przeciwpożarowe, które mają być kolejnym krokiem w kierunku złagodzenia wybranych wymogów stawianych przy zakładaniu żłobków i klubów dziecięcych. Projekt z konkretnymi propozycjami zmian ma zostać przedstawiony jesienią, tak aby mogły one wejść w życie z początkiem przyszłego roku wraz z nowelizacją ustawy z 4 lutego 2011 r.

Rejestracja wyłącznie elektroniczna

Prowadzenie żłobka i klubu dziecięcego jest już obecnie zaliczane do działalności regulowanej. Do ich uruchomienia wymagane jest więc posiadanie wpisu do rejestru prowadzonego przez wójta (burmistrza lub prezydenta miasta). Jego uzyskanie jest zaś uzależnione od tego, czy placówka spełnia wszystkie warunki wynikające z ustawy.

Sama rejestracja odbywa się na podstawie określonej procedury. W jej przebiegu również wprowadzono zmiany.

Jedną z najważniejszych jest to, że wniosek o zarejestrowanie żłobka lub klubu dziecięcego będzie można złożyć od 1 stycznia 2018 r. wyłącznie elektronicznie, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, który ma przygotować minister rodziny (jego wzór znajdzie się w systemie). Tym samym formalności związane z rejestracją przedsiębiorca załatwi bez wizyty w urzędzie gminy.

W związku z nowelizacją zmieni się także zakres podawanych we wniosku danych. Teraz art. 28 ustawy przewiduje, że powinny być w nim zawarte następujące informacje:

wnumer lub indeks identyfikujący podmiot we właściwym rejestrze publicznym, potwierdzającym status podmiotu - w przypadku osoby prawnej lub jednostki nieposiadającej takiej osobowości;

wnumer NIP i REGON;

woświadczenie o spełnianiu warunków lokalowych;

woświadczenie o niekaralności za przestępstwo popełnione umyślnie;

woświadczenie o posiadaniu tytułu prawnego do lokalu, w którym ma być prowadzony żłobek lub klub dziecięcy;

wnumer PESEL - w przypadku osoby fizycznej.

Natomiast po 1 stycznia 2018 r. zamiast oświadczenia potwierdzającego, że placówka spełnia wymagane standardy lokalowo-sanitarne, konieczne będzie przesłanie wraz z wnioskiem - a więc drogą elektroniczną - oryginałów decyzji potwierdzającej spełnianie wymagań przeciwpożarowych oraz decyzji lub opinii o warunkach lokalowo-sanitarnych.

Wreszcie podmiot zakładający żłobek lub klub dziecięcy będzie musiał we wniosku podać więcej danych dotyczących zasad funkcjonowania. A mianowicie:

winformację o godzinach pracy,

wadres poczty elektronicznej i numer telefonu,

winformację, czy placówka jest dostosowana do potrzeb dzieci niepełnosprawnych bądź wymagających szczególnej opieki,

wwysokość opłat.

Tak jak dotychczas wpisanie placówki do rejestru będzie wymagało uiszczenia opłaty. Jej wysokość nadal mają ustalać radni w uchwale, ale nowelizacja zakłada, że nie przekroczy ona 1000 zł.

Po zarejestrowaniu żłobka lub klubu dziecięcego właściciel otrzyma zaświadczenie potwierdzające uzyskanie wpisu. Jego elementy nie ulegną zmianie.

RAMKA 1

Zaświadczenie dla prowadzącego placówkę

Dokument jest wydawany przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Musi zawierać nazwę organu, który wpisał placówkę do rejestru, datę i numer wpisu, formę organizacyjną opieki oraz jej nazwę. Kolejne elementy zaświadczenia to nazwa lub imię i nazwisko podmiotu prowadzącego żłobek lub klub dziecięcy, a także miejsce jego prowadzenia.

WAŻNE

Drogą elektroniczną będzie przekazywany nie tylko wniosek o zarejestrowanie żłobka i klubu dziecięcego, ale również wniosek o wykreślenie placówki z rejestru oraz zmianę zawartych w nim danych - tych, które zgodnie z nowymi przepisami mogą być zmodyfikowane wyłącznie przez gminę.

Więcej informacji dla zainteresowanych

Co istotne, rozszerzenie katalogu danych podawanych we wniosku o zarejestrowanie placówki znajdzie odzwierciedlenie w samym rejestrze udostępnianym na stronach danej gminy. Obecnie obowiązkowe jest podawanie w nim czterech podstawowych informacji:

wnazwy lub imienia i nazwiska oraz siedziby (adresu) podmiotu prowadzącego żłobek lub klub dziecięcy,

wjego numerów NIP i REGON,

wadresu placówki,

wliczby miejsc.

Tymczasem od nowego roku rejestr będzie uzupełniony dodatkowo o:

winformację o zawieszeniu prowadzeniu żłobka lub klubu dziecięcego,

winformację o godzinach pracy,

wadres poczty elektronicznej i numer telefonu,

wliczbę dzieci zapisanych do placówki,

winformację, czy żłobek lub klub dziecięcy jest dostosowany do potrzeb dzieci niepełnosprawnych lub wymagających szczególnej opieki,

wwysokość opłat.

!Kadra kierownicza i pracownicy żłobków i klubów dziecięcych utworzonych na podstawie przepisów obowiązujących do końca 2017 r. będą mogli dalej być w nich zatrudnieni, o ile nie znajdują się w bazie danych Rejestru sprawców przestępstw na tle seksualnym i do 31 marca 2018 r. przedstawią zaświadczenie o niekaralności, wystawione nie wcześniej niż 2 stycznia 2018 r. Również osoby fizyczne prowadzące żłobek lub klub dziecięcy mają obowiązek posiadania takiego zaświadczenia.

- Wzbogacony o dodatkowe dane rejestr będzie dużym ułatwieniem dla rodziców, którzy w jednym miejscu będą mogli sprawdzić i porównać ofertę placówek dostępnych w ich miejscu zamieszkania oraz kwoty pobieranych przez nie opłat. Może to wymusić większą konkurencyjność wśród ich właścicieli - podkreśla Katarzyna Przyborowska.

Dwa rodzaje danych

Rozszerzony zakres danych w rejestrze będzie dotyczył nie tylko przedsiębiorców, którzy będą wpisywać nowo założony żłobek lub klub dziecięcy po 1 stycznia 2018 r., ale również tych, których placówki funkcjonują na podstawie obecnie obowiązujących przepisów

RAMKA 2

Uzupełnianie rejestru

Podmioty prowadzące żłobki lub kluby dziecięce albo ubiegające się o ich zarejestrowanie przed 1 stycznia 2018 r. będą musiały przekazać wójtowi (burmistrzowi lub prezydentowi miasta) dodatkowe dane potrzebne do uzupełnienia rejestru, czyli informacje o godzinach pracy, adresie poczty elektronicznej i numerze telefonu, liczbie zapisanych dzieci, wysokości opłat, dostosowaniu lub nie do potrzeb dzieci niepełnosprawnych oraz ewentualnym zawieszeniu działalności placówki. Zgodnie z przepisami należy je dostarczyć do 31 stycznia 2018 r.

Aby rejestr zawierał jak najbardziej aktualne informacje o placówkach, ich zmiany muszą być w nim na bieżąco odnotowywane. Modyfikacja art. 35 ustawy żłobkowej, który zobowiązuje prowadzących do aktualizowania danych, zakłada, że będzie się ono odbywać na dwa sposoby, w zależności od tego, które z nich ulegną zmianom.

Jeśli będą to:

wnazwa lub imię i nazwisko oraz siedziba lub adres podmiotu prowadzącego, numery NIP, REGON, miejsce prowadzenia placówki, liczba miejsc, informacja o zawieszeniu działalności lub odnosząca się do dostosowania do potrzeb dzieci niepełnosprawnych - przedsiębiorca będzie występował do gminy z wnioskiem o zmianę w ciągu 14 dni od ich zaistnienia. Uwaga! Gdy żłobek lub klub dziecięcy prowadzi osoba fizyczna, a jej adres jest inny niż placówki, to nie będzie on publikowany w rejestrze,

winformacja o godzinach pracy, adres poczty elektronicznej, numer telefonu, liczba zapisanych dzieci i wysokość opłat - właściciel będzie zmieniał je sam w rejestrze w ciągu 3 dni od ich zaistnienia. Będzie to możliwe dzięki temu, że po zarejestrowaniu placówki podmiot otrzyma od gminy taki dostęp do systemu informatycznego, który pozwoli mu na wykonywanie tej czynności w stosunku do tej grupy danych.

Dodatkowo, gdy modyfikacje będą obejmować pierwszą z wymienionych kategorii danych (np.NIP lub REGON), właściciel otrzyma nowe zaświadczenie potwierdzające rejestrację, uwzględniające wprowadzone poprawki.

Poza sytuacjami, w których przedsiębiorca spełni wszystkie wymogi pozwalające na zarejestrowanie placówki, może się zdarzyć, że otrzyma decyzję odmowną lub po pewnym okresie działalności zostanie z rejestru wykreślony.

@RY1@i02/2017/159/i02.2017.159.18300120a.101(c).gif@RY2@

ODMOWA I WYKREŚLENIE Z REJESTRU

Nowe kwalifikacje kadry

Kolejnym wymogiem stawianym podmiotom chcącym prowadzić żłobek lub klub dziecięcy jest zatrudnianie kadry kierowniczej i personelu opiekuńczego z określonymi w przepisach kwalifikacjami.

Przede wszystkim osobą fizyczną tworzącą placówkę, dyrektorem żłobka, kierownikiem klubu dziecięcego, opiekunem, wolontariuszem, pielęgniarką lub położną może być obecnie osoba, która:

wdaje rękojmię należytego sprawowania opieki nad dziećmi;

wnie ma i nie miała zawieszonej ani odebranej władzy rodzicielskiej, nie została też jej ograniczona;

wwypełnia obowiązek alimentacyjny;

wnie została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne.

Nowelizacja ustawy przewiduje również, że wspomniane osoby, a także wszystkie pozostałe zatrudnione do wykonywania pracy lub świadczenia usług w żłobku i klubie dziecięcym nie mogą figurować w bazie danych Rejestru sprawców przestępstw na tle seksualnym. Aby to potwierdzić, przyszły pracownik przed podjęciem zatrudnienia powinien przedstawić pracodawcy zaświadczenie o niekaralności, wystawione nie wcześniej niż trzy miesiące przed jej rozpoczęciem. Posiadanie tego dokumentu będzie weryfikowane podczas kontroli przeprowadzanej przez gminę. Jeśli okaże się, że nie wszyscy pracownicy dostarczyli zaświadczenia, właściciel będzie musiał w wyznaczonym terminie naprawić uchybienie, a więc zobowiązać do ich dostarczenia.

Kwalifikacje, jakie musi mieć opiekun w żłobku lub klubie dziecięcym, szczegółowo określa art. 16 ustawy żłobkowej. To kolejny przepis, którego brzmienie zmieni się z początkiem 2018 r.

Obecnie opiekunem we wspomnianych placówkach może być przede wszystkim osoba, która ma kwalifikacje: pielęgniarki, położnej, opiekunki dziecięcej, nauczyciela wychowania przedszkolnego, nauczyciela edukacji wczesnoszkolnej, pedagoga opiekuńczo-wychowawczego.

Nowelizacja przewiduje, że będzie nim również osoba, która:

wposiada kwalifikacje pedagoga społeczno-wychowawczego, pedagoga wczesnej edukacji, terapeuty pedagogicznego

wlub ukończyła studia lub studia podyplomowe na kierunku albo na jednej ze specjalności: wczesne wspomaganie rozwoju, wspomaganie rozwoju dzieci w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej w żłobkach i przedszkolach, edukacja prorozwojowa, pedagogika małego dziecka, psychologia dziecięca, psychologia wspierania rozwoju i kształcenia albo psychologia wychowawcza

wlub ukończyła studia wyższe na dowolnym kierunku, którego program obejmuje zagadnienia związane z opieką nad małym dzieckiem lub jego rozwojem i odbyła 80-godzinne szkolenia w celu uaktualnienia i uzupełnienia wiedzy, a w ciągu ostatnich dwóch lat ukończyła kurs udzielania dziecku pierwszej pomocy.

Natomiast osoba z wykształceniem średnim lub średnim branżowym może, zgodnie z obowiązującymi przepisami zostać opiekunem w żłobku lub klubie dziecięcym, pod warunkiem, że:

wma co najmniej dwuletnie doświadczenie w pracy z dziećmi poniżej 3. roku życia - jeśli jednak nie pracowała z nimi w okresie 6 miesięcy bezpośrednio poprzedzających zatrudnienie, musi po jego rozpoczęciu odbyć 80-godzinne szkolenie uzupełniające i uaktualniające wiedzę

wlub przed zatrudnieniem ukończy 280-godzinne szkolenie, w ramach którego 80 godzin będą stanowić praktyczne zajęcia z opieki nad dzieckiem pod kierunkiem wykwalifikowanego opiekuna.

Nowelizacja art. 16 ustawy żłobkowej wprowadza obniżenie wymogu dotyczącego doświadczenia w pracy z maluchami z dwóch lat do jednego roku.

Bez zmian pozostaną natomiast przepisy określające liczbę zatrudnianych opiekunów w zależności od liczby przebywających w żłobkach i klubach dzieci.

RAMKA 3

Wskaźnik zatrudnienia

Co do zasady skład personelu zatrudnionego w żłobku lub klubie dziecięcym powinien być dostosowany do liczby podopiecznych. Jednak w żłobku jeden opiekun może zajmować się maksymalnie ośmiorgiem dzieci, ale jeśli wśród nich jest dziecko niepełnosprawne, wymagające szczególnej opieki lub poniżej 1. roku życia, grupa może liczyć nie więcej niż pięcioro maluchów. Podobnie w klubie dziecięcym jeden opiekun może zajmować się ośmiorgiem podopiecznych, lecz gdy w grupie jest dziecko niepełnosprawne lub wymagające szczególnej opieki, nie więcej niż pięciorgiem. Dodatkowo w żłobku, do którego uczęszcza więcej niż 20 maluchów, obowiązuje wymóg zatrudnienia przynajmniej jednej pielęgniarki lub położnej.

Coroczne sprawozdania

Nowością, która od 2018 r. czeka przedsiębiorców obecnie prowadzących albo planujących założenie żłobka lub klubu dziecięcego, będzie obowiązek sporządzania sprawozdań z działalności i przekazywania ich za pośrednictwem wspomnianego systemu teleinformatycznego (służącego do rejestracji placówki) do gminy, która potem prześle je do wojewody.

Finalnie sprawozdania będą trafiać do Ministerstwa Rodziny. Sprawozdanie obejmujące okres roku kalendarzowego trzeba będzie sporządzić i wysłać do 31 stycznia roku następnego. Przy czym pierwsze - wykonywane na podstawie nowych przepisów - obejmą rok 2018 r., zatem muszą być przekazane do 31 stycznia 2019 r.

Sprawozdanie powinno zawierać informacje o:

wliczbie zatrudnionych osób wg stanowiska pracy;

wliczbie dzieci, dla których brakuje miejsc opieki;

wpołączeniu żłobków lub klubów dziecięcych w zespoły ze wskazaniem poszczególnych form opieki i ich liczby;

wzorganizowaniu wspólnej obsługi administracyjnej, finansowej i organizacyjnej żłobków, klubów dziecięcych lub ich zespołów (w tym o wykonywaniu tej usługi przez jednostki oświatowe);

wwysokości otrzymywanych dotacji na jedno dziecko ze środków publicznych, w tym z UE.

Szersza kontrola

Obecnie zgodnie z przepisami ustawy żłobkowej nad działalnością prywatnych żłobków i klubów dziecięcych prowadzony jest nadzór. Sprawuje go wójt (burmistrz lub prezydent miasta) za pośrednictwem upoważnionych do tego pracowników

RAMKA 4

Uprawnienia kontrolujących

Prowadzący kontrolę w żłobkach i klubach dziecięcych muszą posiadać upoważnienie ze strony wójta (burmistrza lub prezydenta miasta). W ramach wykonywania czynności nadzorczych mają prawo do wstępu na teren nieruchomości, obiektu, lokalu lub ich części w dniach i godzinach, w których działalność jest lub powinna być wykonywana. Ponadto mogą żądać ustnych lub pisemnych wyjaśnień, okazania dokumentów albo innych nośników informacji oraz wszelkich danych mających związek z przedmiotem kontroli. Wreszcie właściciel placówki ma obowiązek udostępniać im dokumentację pracowniczą zatrudnionych osób.

Kontrole mogą mieć charakter zaplanowany, a jeśli do gminy dotrą informacje o nieprawidłowościach w organizacji i funkcjonowaniu placówki - doraźny. Do końca tego roku taki nadzór będzie jeszcze prowadzony w zakresie warunków i jakości świadczonej opieki, natomiast od 2018 r. obejmie dodatkowo zgodność danych zawartych w rejestrze ze stanem faktycznym oraz wywiązywanie się przedsiębiorcy z obowiązku sporządzania i przekazywania sprawozdań. Te kwestie będą mogły być weryfikowane zarówno w trakcie kontroli zaplanowanej jak i przeprowadzanej poza planem.

Procedura związana z przebiegiem kontroli oraz jej skutków nie ulegnie zmianom. Jeśli okaże się, że właściciel żłobka lub klubu dziecięcego nie spełnia standardów dotyczących opieki, zostanie zobowiązany do usunięcia nieprawidłowości w wyznaczonym terminie. Od otrzymania informacji w tej sprawie ma siedem dni na pisemne zgłoszenie zastrzeżeń co do ustaleń poczynionych w trakcie kontroli. Jeżeli gmina nie uwzględni ich w części lub w całości, prowadzący placówkę otrzyma jej pisemne stanowisko.

Jednocześnie gmina może sprawdzić, czy i w jakim zakresie zalecenia pokontrolne zostały zrealizowane. Konsekwencją nieusunięcia w wyznaczonym terminie stwierdzonych nieprawidłowości jest wykreślenie przez wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) z rejestru żłobka lub klubu dziecięcego, co w efekcie oznacza, że nie może on dalej prowadzić działalności.

OPINIE EKSPERTÓW

Czas na objęcie żłobków subwencją

@RY1@i02/2017/159/i02.2017.159.18300120a.803.jpg@RY2@

Marzena Mierkiewicz wiceprezes Stowarzyszenia Żłobków Niepublicznych ProRodzina

Zmiany wprowadzone do ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 stanowią ważny krok w budowie stabilnego wsparcia dla rodzin z małymi dziećmi. W nowelizacji dostrzegamy wiele pozytywnych rozwiązań. Należy do nich poszerzenie katalogu kierunków pedagogicznych, które będą dawały uprawnienia do pracy w żłobkach i klubach dziecięcych, co pozwoli znaleźć zatrudnienie większej liczbie osób. Jasne uregulowanie zasad żywienia w żłobkach likwiduje dowolność i daje poczucie bezpieczeństwa zarówno rodzicowi, jak i prowadzącemu żłobek. Również zmiany dotyczące odbiorów lokali przeznaczonych na żłobki i kluby dziecięce są korzystne, bo obecnie obowiązujące przepisy zostawiały pole do interpretacji i powodowały, że w różnych regionach kraju placówki były dopuszczane do podjęcia działalności na różnych zasadach. W dalszej perspektywie może to wpłynąć pozytywnie na tworzenie małych, kameralnych placówek poprzez optymalizację kosztów najmu i utrzymania lokali.

Natomiast w odniesieniu do opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 organizowanej przez prywatnych przedsiębiorców najważniejszym warunkiem tworzenia nowych placówek jest planowe, systematyczne i przewidywalne dofinansowanie do codziennego utrzymania miejsc w tych instytucjach, pozwalające na obniżenie opłat dla rodziców. Przesunięcie środków z Funduszu Pracy na dofinansowanie rozwoju instytucji opieki jest dobrym posunięciem. Liczymy jednak, że kolejnym krokiem będzie rozpoczęcie prac nad subwencją opiekuńczą na wzór oświatowej. ⒸⓅ

Zwolnienia podatkowe będą zachęcać do zakładania placówek

@RY1@i02/2017/159/i02.2017.159.18300120a.804.jpg@RY2@

Piotr Hanuszewski ekspert podatkowy w zespole ds. PIT w KPMG

Ustawa z 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin zawiera pakiet przepisów mających na celu ułatwienie zakładania i prowadzenia żłobków i klubów dziecięcych. Obejmują one zarówno uproszczenie istniejących procedur administracyjnych, jak również wiele zwolnień podatkowych. W ustawie o podatkach i opłatach lokalnych znalazło się nowe zwolnienie, zgodnie z którym żłobki i kluby dziecięce oraz prowadzące je podmioty są zwolnione z podatku od nieruchomości w zakresie nieruchomości zajętych na ich prowadzenie. Tym samym ustawodawca zrównał status przedszkoli oraz żłobków i klubów. Dotychczas budynki przeznaczone na opiekę nad najmłodszymi podlegały opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości z uwzględnieniem regulacji właściwych dla budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Inną nową ulgą jest zwolnienie żłobków i klubów dziecięcych oraz prowadzących je podmiotów z opłat z tytułu trwałego zarządu, użytkowania i użytkowania wieczystego nieruchomości, które stanowią własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, zajętych na działalność związaną z prowadzeniem miejsc opieki.

Zmiany należy zdecydowanie ocenić jako pozytywne. Są ważnym krokiem związanym z ułatwieniem prowadzenia żłobków i klubów dziecięcych, powinny również skutkować zmniejszeniem obciążeń publicznoprawnych dla ich właścicieli. Mogą stanowić kolejny impuls do podjęcia takiej działalności. Można się też spodziewać, że przełożą się pośrednio na zmniejszenie obciążeń finansowych rodziców, na których właściciele placówek mogli przenosić koszt podatku od nieruchomości oraz innych należności poprzez zwiększenie ponoszonych przez nich opłat.

Regulacje dotyczące zwolnień z podatków oraz innych opłat wejdą w życie 1 stycznia 2018 r. Będą obejmowały zarówno żłobki i kluby dziecięce, które funkcjonowały przed tą datą, jak i powstałe po wejściu w życie nowych przepisów. Ustawodawca zdecydował się objąć zmianami placówki prywatne i publiczne. ⒸⓅ

Ile kosztuje założenie żłobka lub klubu malucha

Lokale służące do opieki nad dziećmi muszą spełniać określone wymogi sanitarne i przeciwpożarowe, trzeba więc liczyć się ze związanymi z tym wydatkami (np. koszt badania wody wynosi ok. 500 zł). Wybraną siedzibę trzeba następnie zaadaptować i umeblować. Pokaźne kwoty pochłania zakup odpowiednich wykładzin oraz mebli, które muszą posiadać odpowiednie atesty potwierdzające ich dostosowanie do potrzeb dzieci w określonym wieku.

A te - jak wyjaśnia Laura Klekocka, założycielka klubu malucha Mysiolandia w Świdnicy - kosztują często 2-3 razy więcej niż normalne, nierzadko nawet lepszej jakości. Za meblościankę kupioną od firmy zapewniającej odpowiednie atesty przyjdzie zapłacić nie 2 tys., ale 6 tys. zł. Klub malucha lub żłobek należy również wyposażyć w zabawki i pomoce dydaktyczne, należy też pamiętać o zakupie przewijaków, wanienek, nocników, pieluch itd.

Łączny koszt przygotowania placówki waha się, w zależności od wielkości miasta, od 70 do 90 tys. zł. Większe kwoty wchodzą w grę, gdy chce się przyjmować dzieci niepełnosprawne. Wówczas dochodzą koszty budowy ramp wjazdowych i dostosowania toalet.

Kalkulując wydatki, nie można zapomnieć o comiesięcznych opłatach. Czynsze, w zależności od wielkości pomieszczenia, miasta i lokalizacji, kształtują się od ok. 1 tys. zł do 2,5 tys. zł. Pensja pracownika to ok. 1600-2000 zł.

Trzeba też wziąć pod uwagę to, że nowa placówka nie od razu wypełni się dziećmi. Warto więc dysponować rezerwą finansową, która zapewni płynność w początkowym okresie. Względne bezpieczeństwo gwarantuje kwota 40 tys. zł.

oprac.

Są pieniądze do wzięcia z Malucha+ i Brukseli

By założyć placówkę opieki dla maluchów, nie trzeba wykładać wszystkich funduszy z własnej kieszeni. Przedsiębiorcy mogą skorzystać ze specjalnych dotacji na ten cel. Z pomocą przychodzą nie tylko środki unijne, ale również rządowy program

Założenie żłobka lub klubu dziecięcego wiąże się z koniecznością poniesienia znacznych nakładów finansowych związanych głównie z odpowiednim dostosowaniem lokalu. Jest to jednocześnie jedna z istotnych barier, które blokują powstawanie nowych placówek i problem ten dotyczy nie tylko prywatnego sektora prywatnego. Jednak przedsiębiorcy zainteresowani utworzeniem żłobka lub klubu dziecięcego mogą ubiegać się o środki na ten cel, które pochodzą z różnych źródeł.

1. PROGRAM MALUCH+

Jest prowadzony przez Ministerstwo Rodziny od początku funkcjonowania ustawy z 4 lutego 2011 r. i sprowadza się do ogłaszanych co roku konkursów, w których można ubiegać się o dotację z budżetu państwa na:

wzałożenie żłobka lub klubu dziecięcego - w tym m.in. na przebudowę, dostosowanie pomieszczeń lokalu do wskazanych przepisami standardów sanitarnych i przeciwpożarowych oraz zakup wyposażenia;

wpokrycie bieżących miesięcznych kosztów ich funkcjonowania - na jedno miejsce/dziecko.

Maluch+ jest skierowany nie tylko do gmin, ale też do osób fizycznych, prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej. W ciągu kilku lat, które minęły od pierwszej edycji programu, kolejne konkursy ulegały znacznym modyfikacjom - np. w tym roku przedsiębiorcy po raz pierwszy mogli aplikować o dotacje na założenie placówki. Przy edycji na rok 2018 r. zasadniczą zmianą będzie znacznie większy budżet. W tegorocznej było to łącznie 151 mln zł, natomiast w przyszłym roku aż 500 mln zł. Tak duży wzrost jest możliwy przede wszystkim dzięki przeznaczeniu na ten cel dodatkowych 250 mln zł z Funduszu Pracy (pozostałe 99 mln zł to zwiększenie rezerwy celowej budżetu państwa na program Maluch+).

Na razie nic nie wiadomo o sposobie dzielenia pieniędzy z wyższej puli, wysokości dotacji i kryteriach ich uzyskania. Niemniej znowelizowane przepisy wskazują, że uwzględniany zostanie brak instytucji opieki w danej gminie oraz sytuacja na rynku pracy. Szczegółowe informacje w tej sprawie znajdą się w ogłoszeniu konkursowym, które Ministerstwo Rodziny opublikuje na swojej stronie pod koniec 2017 r.

2. PIENIĄDZE Z UNII EUROPEJSKIEJ

Drugim istotnym źródłem, z którego przedsiębiorcy mogą uzyskać dofinansowanie na tworzenie i funkcjonowanie miejsc opieki, są środki z UE przyznawane w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO) w każdym z 16 województw. Zajmują się tym urzędy marszałkowskie, przy czym w poszczególnych województwach występują istotne różnice dotyczące terminów organizowania konkursów, projektów, na które można uzyskać dofinansowanie, wymaganej dokumentacji i kryteriów uzyskania pieniędzy. Warto więc śledzić informacje pojawiające się na stronach RPO w każdym z nich.

!Nowe przepisy zakładają, że wysokość dotacji nie może łącznie przekroczyć 80 proc. kosztów realizacji inwestycji. Co najmniej 20 proc. musi dołożyć właściciel.

W województwach: lubelskim, świętokrzyskim, zachodniopomorskim, pomorskim, wielkopolskim, małopolskim, podlaskim i warmińsko-mazurskim, nabory w konkursach przewidzianych na 2017 r. już się zakończyły. Najbliższe, w których będzie można otrzymać dofinansowanie na zakładanie żłobków i klubów dziecięcych, są planowane na rok 2018 - w styczniu w woj. świętokrzyskim albo dopiero w 2019 r. - tak będzie w Małopolsce.

Ale są i takie województwa, w których konkursy będą jeszcze ogłaszane lub zostały ogłoszone i wyznaczono termin aplikowania o dofinansowanie.

@RY1@i02/2017/159/i02.2017.159.18300120a.805(c).jpg@RY2@

Gdzie można się starać o środki z RPO

3. DOTACJA CELOWA Z BUDŻETU GMINY

Właściciel żłobka lub klubu dziecięcego może też otrzymywać dotację z pieniędzy gminy, na której terenie prowadzi działalność. Takie dofinansowanie ma częściowo pokrywać miesięczne koszty pobytu dziecka, ale nie jest obowiązkowe, tylko fakultatywne. Dlatego osoba, która prowadzi lub zamierza założyć placówkę, powinna w urzędzie gminy (miasta) dowiedzieć się, czy może na nie liczyć.

Reguły udzielania dofinansowania określa art. 60 ustawy żłobkowej. Zgodnie z nim dotacja przysługuje przedsiębiorcy na każde dziecko objęte opieką, a jej wysokość oraz zasady ustalania i rozliczania są określane przez radnych w uchwale. Jednak po 1 stycznia 2018 r. wspomniany artykuł nie będzie już mówił o dotacji na każde dziecko. Natomiast w uchwale radni oprócz wysokości, zasad ustalania oraz rozliczania, będą mogli wskazywać również kategorię dzieci, na które dofinansowanie będzie przysługiwać np. że dotacja będzie wypłacana na te, które uczęszczają do żłobka lub klubu dziecięcego, ale mieszkają na terenie innego samorządu. Jednak równie dobrze w uchwale będzie mógł się znaleźć zapis, że na te maluchy nie będzie przysługiwać dofinansowanie (przy obecnym brzmieniu art. 60 nie można tego robić).

- W zależności od tego, jakie kategorie dzieci będą wskazywane w uchwałach rady gminy, niektórzy właściciele placówek mogą stracić dotacje na część podopiecznych. Co jednak istotne, stosowane w nich kryteria nie mogą mieć charakteru dyskryminacyjnego i będą podlegać ocenie organów nadzorczych czyli wojewodom - wyjaśnia Katarzyna Przyborowska, radca prawny z Kancelarii Lege Artis.

WAŻNE

Nowelizacja nakłada na właściciela żłobka lub klubu dziecięcego obowiązek zapewniania opiekunom i wolontariuszom, cyklicznie co dwa lata, nieodpłatnego szkolenia z zakresu udzielania pierwszej pomocy, Ale osoby obecnie zatrudnione na tych stanowiskach muszą odbyć pierwszy taki kurs do 1 stycznia 2020 r.