Uwaga na raporty w sprawie odpadów

Z końcem lutego minął czas na złożenie raportu do Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami. Obowiązek dotyczył wszystkich firm niezależnie od wielkości, które na swoim terenie mają instalacje, np. ciepłownie, lakiernie, klimatyzacje, a także służbowe auta. Do 15 marca z kolei firmy muszą złożyć zbiorcze zestawienie o ilości wytworzonych odpadów oraz sprawozdanie w zakresie gospodarki opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Raporty należy przesłać do właściwego marszałka województwa. A złożyć je powinna każda firma gospodarująca odpadami, z wyłączeniem przedsiębiorstw odbierających odpady komunalne. Dokumenty, na podstawie których są sporządzane sprawozdania, przechowuje się przez pięć lat.

Jeśli w razie kontroli inspektor środowiska ujawni brak sprawozdania, nakłada karę w wysokości 500 zł. Dodatkowo zobowiązuje przedsiębiorcę do jego złożenia w terminie 14 dni. - Niezastosowanie się do tej wytycznej powoduje, że przy następnej kontroli kara wzrasta do 2 tys. zł. Może być wymierzana wielokrotnie, ale łączna wysokość nie może przekroczyć 8,5 tys. zł - mówi Anna Wójcik-Przybył, kierownik ds. ochrony środowiska i ADR Stena Recycling.

Eksperci przyznają, że kary nie są wystarczające do tego, by zmusić firmy do przestrzegania przepisów prawa. Choć wielu przedsiębiorców, jak zaznaczają nie robi tego nie dlatego, że nie chcą, ale dlatego, że nie wiedzą. Obowiązków w zakresie raportowania jest bardzo wiele. Tylko zatrudnienie specjalisty gwarantuje, że wszystkie zostaną spełnione. To jednak wiąże się z wydatkiem rzędu 3-4 tys. zł netto. Na tym koszty się nie kończą. Trzeba jeszcze zainwestować w stanowisko pracy dla takiej osoby i coroczne szkolenia, bo przepisy stale się zmieniają.

Tańszym rozwiązaniem jest outsourcing usług. - Dzięki niemu zyskuje się dostęp do fachowca, który wie, jak i kiedy sporządzić sprawozdania. Skorzystanie z takich usług wiąże się z wydatkiem ok. 1 tys. zł miesięcznie. Koszty zależą przede wszystkim od zakresu obowiązków środowiskowych, które wynikają ze stopnia oddziaływania przedsiębiorstwa na środowisko - komentuje Anna Wójcik-Przybył.

Dane dostępne w urzędach marszałkowskich wskazują na to, że nie wszyscy przedsiębiorcy wypełniają obowiązki raportowe z dziedziny środowiska.

- W 2015 r. złożono 128 sprawozdań, podczas gdy w 2014 r. było ich 250 - słyszymy od Małgorzaty Pisarewicz, rzecznik Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego. Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego informuje, że w 2015 r. sprawozdania o odpadach przekazały 10 773 firmy. Rok wcześniej - 11 084. - Do tej pory przekazaliśmy do WIOŚ w sumie 2842 zbiorcze zestawienia za lata 2012-2014, w przypadku których zasadne było wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej - słyszymy w UMWM.

Kara finansowa to jednak niejedyna konsekwencja. Dużo poważniejszych mogą oczekiwać przedsiębiorcy mający wdrożony system zarządzania ISO. - Niezłożenie sprawozdania może skutkować zawieszeniem certyfikatu - zauważa Anna Wójcik. Potwierdza to Adam Sznajder, ekspert z firmy ADEES, specjalizującej się w doradztwie przy wdrażaniu systemów zarządzania. - Firmy z ISO co roku przechodzą audyt w celu przedłużenia ważności działania systemu. Jeśli podczas takiej kontroli audytor wykryje niezgodności ze stanem faktycznym, nakaże ich naprawienie w ciągu 14 dni. W tym terminie przedsiębiorca ma obowiązek dostarczyć dokument potwierdzający skorygowanie błędu. Niezrobienie tego oznacza zawieszenie certyfikatu ISO - komentuje Adam Sznajder.

A to z kolei może skutkować utratą kontraktów. Nie tylko przez duże firmy, ale i mniejsze. Od tych bowiem systemów wymagają więksi kooperanci.

Poza tym, jak zauważają eksperci, odwieszenie systemu jest kosztowne i czasochłonne. Wiąże się z koniecznością przeprowadzenia specjalnego audytu. A to oznacza już wydatek nawet rzędu kilku tysięcy złotych.

Największe ryzyko utraty certyfikatu istnieje w zakresie systemu zarządzania środowiskowego według normy ISO 14001, potwierdzającego wspomaganie przez firmę ochrony środowiska i zapobieganie zanieczyszczeniom. Podczas kontrolowaniu tego systemu najłatwiej ujawnić niedociągnięcia związane ze składaniem sprawozdań i raportów z dziedziny środowiska. - Przy innej są one mniej oczywiste. Jednak audytorzy mają wiedzę, jakie obowiązki musi wypełniać przedsiębiorca. Dlatego ryzyko jest zawsze - komentuje Adam Sznajder.

Eksperci przypominają o konieczności złożenia jeszcze jednego sprawozdania - w zakresie opłat za korzystanie ze środowiska. Do końca marca muszą go wysłać wszyscy ci przedsiębiorcy, którzy w jakikolwiek sposób oddziałują na środowisko. Opłaty należy wyliczyć we własnym zakresie według stawek publikowanych co roku przez resort środowiska. W tym roku na przykład za umieszczanie odpadów na składowisku trzeba zapłacić 284,71 zł za każdy megagram, a za pobór wody podziemnej 4,23 zł za każdy metr sześcienny.

Jak wskazuje pracownik Wydziału Ochrony Środowiska w UM Województwa Zachodniopomorskiego, jeśli suma wszystkich opłat nie przekroczy 800 zł w skali roku przedsiębiorca nie musi dokonywać wpłaty na rachunek urzędu. Ma natomiast obowiązek przesłać ewidencję sporządzoną w tym zakresie. Warto zauważyć, że pod koniec ubiegłego roku weszły nowe przepisy wprowadzające ułatwienia dla przedsiębiorców. Zgodnie z nimi jeśli suma opłat nie przekracza 100 zł firma nie ma obowiązku wysyłania też ewidencji. Musi jednak ją sporządzić i przetrzymywać u siebie na wypadek kontroli.

Patrycja Otto

patrycja.otto@infor.pl