Wstęp - Nowelizacja prawa wyborczego

Kandydat na członka obwodowej komisji wyborczej powinien spełnić wiele wymogów. Musi mieć prawo do wybierania. Nie może kandydować w wyborach, pełnić funkcji komisarza wyborczego, pełnomocnika komitetu, urzędnika wyborczego lub męża zaufania. Wykluczone jest powołanie na członka komisji kogoś, kto jest w bliskich relacjach z kandydatem w wyborach, a więc jego małżonka, wstępnego, zstępnego, brata czy siostry, małżonka zstępnego lub przysposobionego albo pozostającego z nim w stosunku przysposobienia. Komisje obwodowe są powoływane przez komisarzy wyborczych spośród kandydatów zgłoszonych przez pełnomocników wyborczych komitetów wyborczych lub upoważnione przez nie osoby. Komentowana nowelizacja wprowadziła regulację, zgodnie z którą przy obsadzie miejsc w komisjach wyraźnie uprzywilejowane będą komitety wyborcze utworzone przez partie polityczne bądź koalicje partii politycznych, z których list w ostatnich wyborach wybrano radnych do sejmiku województwa lub posłów do Sejmu. Te komitety będą mogły obsadzić aż 6 miejsc w każdej komisji, pozostałe komitety – tylko 3. Gdyby kandydatów na członków komisji brakowało (nie będzie ich 9), kodeks wyborczy wskazuje, że komisja musi składać się z minimum 5 osób. Jeśli kandydatów będzie więcej, zostaną wybrani w drodze losowania.

W dalszej kolejności omawiamy przepisy regulujące funkcjonowanie Krajowego Biura Wyborczego. Tu najważniejsza zmiana dotyczy zasad powoływania szefa tego urzędu. Zgodnie z nową regulacją minister właściwy do spraw wewnętrznych (po zasięgnięciu opinii szefa Kancelarii Sejmu, szefa Kancelarii Senatu oraz szefa Kancelarii Prezydenta) przedstawia Państwowej Komisji Wyborczej trzech kandydatów. W przypadku uzasadnionych zastrzeżeń do przedstawionych kandydatów PKW powinna niezwłocznie poinformować o tym ww. ministra, który wskazuje (w tym samym trybie) dwóch nowych kandydatów. Ustawa zawiera jednak bardzo ważne ograniczenie – w przypadku niepowołania przez PKW nowego szefa KBW we wskazanym terminie 30 dni powołuje go niezwłocznie minister.

Komentowana nowelizacja kodeksu wyborczego wprowadziła poważne zmiany w strukturze administracji wyborczej. Dotyczy to również najniższych szczebli administracji, która zajmuje się organizacją wyborów w gminach. Zgodnie z nowymi przepisami przewiduje się powołanie w każdej gminie urzędników wyborczych, którzy utworzą korpus urzędników wyborczych. Do ich zadań należeć będzie przede wszystkim zapewnienie sprawnego funkcjonowania obwodowych komisji wyborczych. Chodzi m.in. o: przygotowanie wyborów w obwodowych komisjach wyborczych i nadzór nad ich przebiegiem, organizowanie i prowadzenie szkoleń dla członków komisji, dostarczenie kart do głosowania właściwym komisjom. W tej części komentarza przedstawiamy także niektóre zmiany wynikające z ostatniej nowelizacji kodeksu wyborczego z 15 czerwca 2018 r. Została ona już opublikowana w Dzienniku Ustaw (poz. 1349) i wejdzie w życie 20 lipca 2018 r. ©℗

TYDZIEŃ Z KOMENTARZAMI – baza publikacji

Dotychczas w tygodniku Samorząd i Administracja komentowaliśmy ustawy:

• z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych

• z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej

• z 22 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych

• z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

• z 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy

• z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (chodzi o program 500+)

• z 10 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o działalności leczniczej oraz niektórych innych ustaw

• z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej

• z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

• z 14 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki oraz ustawy o zmianie ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej.

Przeoczyłeś tygodnik? Znajdziesz go w wydaniach DGP na www.edgp.gazetaprawna.pl

Wykaz skrótów

JST – jednostka (lub jednostki) samorządu terytorialnego

KBW – Krajowe Biuro Wyborcze

konstytucja – ustawa z 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm.)

k.p. – ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 917 ze zm.)

k.w. – ustawa z 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 754 ze zm.)

PKW – Państwowa Komisja Wyborcza

p.p. – ustawa z 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1481 ze zm.)

uchwała PKW z 19 lutego 2018 r. – uchwała PKW z 19 lutego 2018 r. w sprawie określenia liczby, trybu i warunków powoływania urzędników wyborczych (M.P. poz. 526 ze zm.)

u.z.u.o.p. – ustawa z 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz.U. poz. 130)

załącznik do uchwały PKW z 12 marca 2018 r. – załącznik do uchwały PKW z 12 marca 2018 r. w sprawie określenia szczegółowego zakresu zadań urzędników wyborczych, sposobu ich realizacji oraz zasad wynagradzania za ich realizację, a także zasad zwolnienia od pracy zawodowej na czas wykonywania obowiązków urzędnika wyborczego w wyborach organów jednostek samorządu terytorialnego (M.P. poz. 567 ze zm.)