Czy absolwenci prawa mogą być pełnomocnikami stron w sądzie

POLA KOMPROMISU

@RY1@i02/2009/202/i02.2009.202.183.0010.101.gif@RY2@

Joanna Agacka-Indecka, prezes Naczelnej Rady Adwokackiej

Fot. Wojciech Górski

Kwestia rozszerzenia prawa do reprezentacji przed sądem jest dyskusyjna. Przygotowanie skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego czy Sądu Najwyższego jest przecież bardzo trudnym zadaniem, wymagającym bogatego doświadczenia. Najlepiej je zdobyć przez aplikację zawodową i ćwiczenia z patronami.

@RY1@i02/2009/202/i02.2009.202.183.0010.102.gif@RY2@

Daniel Krajewski, prezes Stowrzyszenia Doradców Prawnych

Fot. Wojciech Górski

Dziś magistrowie prawa mogą reprezentować strony przed sądem tylko wtedy, jeżeli należą do jednej z dwóch korporacji: adwokatów lub radców prawnych. Moim zdaniem prawnicy spoza korporacji powinni uzyskać prawo do reprezentacji w majątkowych sprawach cywilnych i administracyjnych.

W każdej rynkowej konkurencji zwycięża jakość. Klienci, skuszeni niższa ceną, być może mogą wybrać tańsza usługę, ale jeśli nie będzie jej towarzyszyła fachowość w wykonywaniu usług - klient zrezygnuje z takiego taniego usługodawcy. Aplikacje, czyli praktyczna nauka zawodu od doświadczonych prawników, dają najlepszą gwarancję, że prawnik zyska atrybut fachowości w rynkowej grze o klienta.

Obowiązkowe aplikacje ograniczają konkurencję. Egzaminy na aplikację stanowią powtórkę egzaminów składanych w trakcie studiów. W państwach Unii, w których przewiduje się obowiązkowe pięcioletnie prawnicze studia magisterskie, zasadą jest brak egzaminów wstępnych na aplikacje. Nie widzę powodu, aby w Polsce miało być inaczej.

Zmiany nie obniżą na pewno jakości usług świadczonych przez adwokatów czy radców prawnych. Co do jakości usług magistrów prawa można mieć wiele wątpliwości związanych z ich brakiem doświadczenia. Słyszy się już głosy sędziów narzekających na brak profesjonalizmu i kłopoty w prowadzeniu rozpraw z udziałem nieprofesjonalnych pełnomocników.

W krajach Unii prawnicy spoza korporacji reprezentują już od dawna strony przed sądem w sprawach cywilnych i nikt tam nie twierdzi, że jakość usług została zagrożona. Nie zapominajmy, że prawnicy spoza korporacji to w większości ludzie z praktyką i specjalizacją, wielu z nich to doskonali fachowcy. Historia ekonomii uczy, iż zawsze tam, gdzie pojawiała się konkurencja, jakość usług rosła, a cena spadała.

Oczekujemy od ministra takiej polityki egzaminacyjnej, która służyłaby rzeczywistemu otwarciu zawodów prawniczych poprzez rzetelny egzamin na aplikację promujący cechy, które tworzyć będą w przyszłości dobrego adwokata czy radcę prawnego. W wyniku reformy szeregi adwokatury zwiększą się w tym roku już o niemal 30 proc. Na podobną skalę zjawisko wystąpi u radców prawnych.

O otwarciu danego zawodu możemy mówić wtedy, kiedy każdy chętny może go bez przeszkód wykonywać. Tymczasem nasze reformy z 2005 roku nic takiego nie wprowadziły. Pozostawiono egzaminy wstępne na aplikacje oraz utrzymano zasadę, zgodnie z którą podstawową formą dojścia do egzaminu zawodowego jest 3,5-letnia aplikacja.

Niezależnie od sytuacji gospodarczej, kto nie może konkurować jakością, obniża ceny. Kto zaś oferuje usługi na najwyższym poziomie - nie musi bać się taniej, ale niepewnej dla klienta konkurencji.

Zwiększenie liczby osób świadczących daną usługę co do zasady zawsze prowadzi do obniżenia cen na rynku. Warto podkreślić, że prawnicy spoza korporacji nie będą związani zakazem reklamy, więc będą mogli ze sobą konkurować na uczciwych zasadach tak jak inni przedsiębiorcy.

Adwokaci mają obowiązkowe ubezpieczenie OC, co tworzy jasną sytuację w relacjach z naszymi klientami. Osoby reprezentowane przez magistrów prawa są w gorszym położeniu.

Polacy nie mają praktycznie żadnej wiedzy na temat prawa. Reprezentując się samemu w sądzie, szkodzą sobie. Znaczne zwiększenie liczby prawników mogących występować przed sądem i spadek cen usług spowoduje, że staną się one bardziej dostępne. Tym samym interesy społeczeństwa będą lepiej chronione.

Przygotowały: Małgorzata Kryszkiewicz i Katarzyna Wójcik-Adamska