Kiedy asesor zostanie powołany na sędziego

Internauta GP nawiązuje do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 5 maja 2009 r., na skutek którego niedługo przestaną obowiązywać przepisy regulujące instytucję asesora sądowego, co jest równoznaczne z tym, że nie będą oni mogli już orzekać w sądach.

- Co stanie się z osobami, które są jeszcze w trakcie asesury - pyta pan Jerzy z Zielonej Góry.

4 marca 2009 r. wchodzi w życie ustawa o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Przewiduje ona, że osoba mianowana na stanowisko asesora sądowego w okresie od 5 listopada 2005 r. do 4 listopada 2007 r., która ukończyła 28 lat oraz pracowała w charakterze asesora sądowego co najmniej 1 rok - może zostać powołana na stanowisko sędziego sądu rejonowego pod warunkiem, że spełnia inne wymagania niezbędne do otrzymania nominacji. Musi więc posiadać obywatelstwo polskie i pełnię praw publicznych, być nieskazitelnego charakteru, ukończyć studia prawnicze i aplikacje sądową i być zdolną do pełnienia obowiązków sędziego ze względu na stan zdrowia. Co ważne, ustawodawca jedynie w tym wyjątkowym przypadku zrezygnował z nieprzekraczalnej do tej pory cenzury wieku 29 lat, które musi ukończyć każdy ubiegający się o stanowisko sędziego.

Zgodnie z ustawą z dniem 5 maja 2009 r. ustanie powierzenie asesorom sądowym pełnienia czynności sędziowskich. Jednocześnie może zdarzyć się, że nie zdążą oni do tego czasu uzyskać nominacji sędziowskiej. Niezależnie od tego stosunki pracy zawiązane na podstawie mianowania przed dniem 4 marca 2009 r. będą trwały nadal i wygasną dopiero po upływie 4 lat od dnia mianowania. W tym czasie dotychczasowi asesorzy będą upoważnieni do pełnienia funkcji referendarza sądowego. Nie będą w związku z tym rzecz jasna korzystać z atrybutu niezawisłości sędziowskiej. Oznacza to, że minister sprawiedliwości za zgodą kolegium sądu okręgowego będzie mógł rozwiązać z nimi stosunek pracy. Asesorzy zachowają swoje zasadnicze wynagrodzenie, które przysługiwało im na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów.

5 maja 2009 r. wejdą w życie kolejne przepisy ustawy o Krajowej Szkole, które określą wymogi dla pozostałych kandydatów. Zgodnie z nimi, powołanie otrzymają osoby spełniające ogólne wymagania na stanowisko sędziego sądu rejonowego i przepracują w charakterze asesora sądowego co najmniej 3 lata. Z kolei osoby, które ukończyły aplikację sądową na starych zasadach i zdały egzaminy sędziowskie przed 5 maja 2009 r. będą mogły zostać powołane na sędziego, gdy wykażą się odpowiednią praktyką. Zgodnie z ustawą o Krajowej Szkole będzie nią zatrudnienie na stanowisku referendarza sądowego lub asystenta sędziego co najmniej przez okres 2 lat w pełnym wymiarze czasu pracy. W przypadku wykonywania pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy okres wydłuża się proporcjonalnie. Do egzaminu sędziowskiego będą mogły podejść także osoby bez ukończonej aplikacji sądowej czy prokuratorskiej. W stosunku do nich będzie obowiązywał jednak wymóg co najmniej 6-letniego zatrudnienia jako referendarz sądowy czy asystent sędziego. Warunkiem powołania na sędziego sądu rejonowego będzie zajmowanie powyższych stanowisk w okresie 3 lat przed dniem zgłoszenia na wolne stanowisko sędziowskie.