Jak doradcy mogą informować o swoich usługach

Reklama usług otwiera doradcom podatkowym nowe możliwości informowania klientów oraz walki rynkowej. Nie będzie to jednak taka walka jak w przypadku np. sprzedawców proszków do prania czy jogurtów. Zakaz reklamy został zlikwidowany, ale doradcy w dalszym ciągu nie będą mieli dowolności w tym zakresie. Wszystkich: zarówno doradców podatkowych, jak i firmy doradztwa podatkowego wpisane na listę osób prawnych uprawnionych do wykonywania doradztwa podatkowego, obowiązują zasady etyki ustalone przez krajowy zjazd doradców podatkowych. Warto zaznaczyć, że obecne zasady dotyczą bardziej możliwości informowania o usługach niż o reklamie.

Dzięki zniesieniu zakazu reklamy będzie możliwe nawiązanie konkurencji w większym niż dotychczas wymiarze z osobami uprawnionymi do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych.

Ustawowy zakaz reklamy sformułowany w art. 38 ustawy o doradztwie podatkowym był ewenementem wśród ustaw dotyczących prawniczych zawodów regulowanych. Zakazu takiego nie ma ani w ustawie o radcach prawnych, ani w ustawie o adwokaturze. Na mocy art. 1 pkt 20 ustawy z 19 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o doradztwie podatkowym oraz niektórych innych ustaw zakaz reklamy został uchylony.

Zmiana ta wynika również z dyrektywy usługowej, której przepisy zostały wdrożone do polskich ustaw, w tym m.in. do ustawy o świadczeniu usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2010 r. nr 47, poz. 278). Zgodnie z art. 8 ustawy o świadczeniu usług usługodawca wykonujący zawód regulowany (np. doradca podatkowy, radca prawny) może rozpowszechniać informacje o świadczonej usłudze mające na celu promowanie towarów, usług lub wizerunku, jeżeli informacje te są zgodne z zasadami wykonywania zawodu. Jak widzimy, ustawa o świadczeniu usług odsyła do zasad wykonywania zawodu. W przypadku doradców podatkowych chodzi o zasady etyki ustalone przez zjazd doradców podatkowych.

Zmiany w ustawie o doradztwie podatkowym oraz zmiany wynikające z dyrektywy usługowej łącznie dają doradcom nowe możliwości informowania klientów o świadczonych usługach.

Zasady etyki doradców podatkowych były uchwalane, a następnie zmieniane na kolejnych zjazdach doradców podatkowych. Ostatnie zmiany wprowadzono na III Krajowym Zjeździe Doradców Podatkowych, który odbył się w tym roku. Na stronach internetowych samorząd opublikował tekst jednolity.

W art. 1 - 3 określono przepisy ogólne, do których doradcy podatkowi muszą się stosować. Warto je poznać, bowiem z zasad ogólnych wywodzą się zasady szczegółowe, w tym te dotyczące wprost reklamy i informacji.

Zasady etyki doradców podatkowych wynikają z ogólnych norm moralnych i uregulowań prawnych. Obowiązują wszystkich doradców podatkowych, a także kandydatów odbywających praktyki przed wpisaniem na listę doradców podatkowych. Art. 2 zasad nakłada na doradcę obowiązek przestrzegania zasad etyki. Ponadto każdy doradca ma strzec godności zawodu oraz dbać o jego ochronę.

Kolejny przepis odnosi się do relacji z klientami. Doradca podatkowy powinien kierować się dobrem swoich klientów, poszanowaniem obowiązków wynikających z uczciwości, godności i dobrych obyczajów. Powinien również chronić interesy klientów, ale ochrona nie może usprawiedliwiać naruszenia zasad etyki i godności zawodu.

Zasady dotyczące informacji i reklamy zostały określone w rozdziale IV. Już w pierwszym punkcie określono, że doradca podatkowy może informować o świadczonych przez siebie usługach. W kolejnych punktach doprecyzowano, że przekazywane informacje powinny być: obiektywne, rzetelne i wyważone, zgodne z normami etycznymi, dobrymi obyczajami oraz godnością zawodu, a także zgodne z obowiązującymi przepisami. Oznacza to, że doradca podatkowy może przekazywać informacje w sposób zgodny z ogólnymi zasadami moralnymi, dobrymi obyczajami, a także godnością zawodu. Informacje te powinny być również zgodne z przepisami prawa podatkowego oraz innymi, które doradca stosuje w swojej pracy. Informacja przekazywana przez doradcę nie może więc wprowadzać odbiorców w błąd.

Dopuszczalnymi informacjami, jak wynika z zasad etyki, są w szczególności: adresy pocztowe (w tym poczty elektronicznej), adresy stron internetowych, numery telefonów i faksów, liczba zatrudnionych doradców podatkowych, informacje o zakresie działalności doradcy podatkowego lub spółki doradztwa podatkowego, w tym o planowanej działalności, organizacji lub udziale w szkoleniach i konferencjach o tematyce podatkowej, prawnej, ekonomicznej lub rachunkowej, a także informacje o przebiegu kariery i tytułach naukowych oraz publikacjach.

Biorąc pod uwagę powyższe wskazania, należy stwierdzić, że katalog określony w powyższym przepisie jest katalogiem otwartym. A zatem możliwe jest podanie również innych informacji, o ile nie naruszają one zasad etyki, w tym negatywnego katalogu.

Co więcej, jak wynika z art. 9a zasad, przy okazji wystąpień publicznych lub publikacji dozwolone jest podawanie tytułu "doradca podatkowy", informacji o praktyce zawodowej oraz karierze naukowej.

Jak wspomnieliśmy, zasady dotyczące informacji obejmują zarówno doradców podatkowych, osoby fizyczne, jak i podmioty prawne świadczące usługi.

Zasady etyki określają również, jakie informacje są niedopuszczalną reklamą. Zgodnie z art. 9 pkt 3 zasad etyki prezentowanie informacji o doradcy podatkowym lub spółce doradztwa podatkowego, jeżeli informacja ta ma charakter wartościujący, zawiera porównania, elementy nakłaniania, obiecywania lub gwarantowania skuteczności, jest naruszeniem zasad etyki.

Niedopuszczalna jest więc reklama porównawcza, która przykładowo wskazuje, że doradca z konkurencji przegrał sprawę klienta w sądzie. Doradca podatkowy nie może również obiecywać w reklamie np., że złożenie skargi na decyzję naczelnika urzędu skarbowego spowoduje jej uchylenie, z czego podatnik będzie miał korzyści.

Przepisy wewnątrzkorporacyjne obejmują swoim zakresem również próby obejścia ograniczeń w zakresie reklamy. Jak wynika z art. 9b zasad, niedopuszczalne jest zachowanie doradcy podatkowego służące obejściu obowiązujących ograniczeń w zakresie reklamy, w szczególności poprzez: stosowanie w informacji elementów ocennych, porównywanie jakości usług z innymi doradcami podatkowymi, wywoływanie nieuzasadnionego oczekiwania co do wyników pracy, powoływanie się na osobiste relacje z podmiotami związanymi z organami publicznymi, zlecanie osobom trzecim rozpowszechniania informacji sprzecznych z zasadami etyki o doradcy podatkowym lub o spółkach doradztwa podatkowego.

W powyższym katalogu, który ma charakter otwarty (jest to więc wyliczenie przykładowe), dookreślono więc, jakie zachowania naruszają zasady etyki. Powyższe zasady szczegółowe doprecyzowują zasadę ogólną, zgodnie z którą zakazana jest reklama mająca charakter wartościujący, porównawczy, nakłaniający oraz zawierająca elementy obiecywania lub gwarantowania skuteczności.

Jak wyjaśniali na łamach "DGP" doradcy podatkowi, o tym, czy reklama jest dozwolona, czy zakazana, decyduje charakter publikacji. Reklama czy informacja obiektywna, rzetelna i wyważona pod względem treści jest więc dopuszczalna. Istotne są również normy estetyki, a także zasada dobrego obyczaju i godności zawodu. A zatem wizualna strona reklamy, czyli to, jak ona wygląda, również nie pozostaje bez znaczenia.

Jak wyjaśniliśmy, doradca podatkowy może w informacji podawać przebieg dotychczasowej kariery doradczej oraz naukowej. Zasady etyki zawierają jednak wyłączenie. Niedopuszczalne jest podawanie, przy okazji informowania o świadczonych przez siebie usługach, informacji o funkcji, którą pełni lub pełnił w samorządzie doradców podatkowych, a także uzyskanych tytułach i wyróżnieniach w samorządzie.

Oznacza to, że doradcy podatkowi mogą podawać informacje o pełnionych funkcjach w samorządzie, jednak nie przy okazji informowania o świadczonych przez siebie usługach. Przykładowo publikując artykuł w prasie specjalistycznej lub codziennej, podawanie funkcji pełnionej w samorządzie jest dozwolone.

Zasady etyki nie określają rodzajów zakazanej reklamy. Wydaje się zatem, że reklama może zostać opublikowana we wszystkich mediach: prasie, radiu, telewizji oraz internecie. Warunkiem jest zachowanie zasad etyki, co oznacza, że nie może to być reklama naruszająca godność zawodu. Pojęcie to jest jednak nieostre i zależy od postrzegania i wrażliwości poszczególnych osób, odbiorców reklamy.

Z wypowiedzi doradców podatkowych wynika, że reklama usług doradczych powinna być merytoryczna i wyważona. Nie ma wątpliwości, że suchy komunikat informujący o tym, jakie usługi świadczy doradca podatkowy i gdzie jest miejsce wykonywania działalności, jest dozwoloną reklamą. Trudno określić, czy godność zawodu doradcy podatkowego narusza rozdawanie ulotek, czy nie. Wydaje się, że w sytuacji, gdy ulotka będzie zawierała jasny, rzetelny komunikat o usługach oraz nazwę firmy i będzie wydrukowana na dobrym papierze, to nie będzie naruszała zasad etyki.

Niedawno w telewizji pojawiła się reklama jednej z firm doradztwa podatkowego, której treścią była nazwa firmy oraz link do jej strony internetowej. Wydaje się, że reklama skonstruowana w ten sposób nie naruszała zasad etyki.

Za naruszenie zasad etyki, w tym przepisów dotyczących reklamy i informacji, doradcy podatkowemu grozi odpowiedzialność dyscyplinarna. Jak wynika z art. 16 zasad etyki, doradca podatkowy ma obowiązek powiadomić podmiot zatrudniający o wszczętym lub toczącym się przeciwko niemu postępowaniu dyscyplinarnym, karnym lub karnym skarbowym, związanym z wykonywanym zawodem.

Natomiast zgodnie z art. 64 ust. 2 ustawy o doradztwie podatkowym karami dyscyplinarnymi są: upomnienie, nagana, zawieszenie prawa do wykonywania zawodu na okres od 6 miesięcy do lat 3 oraz pozbawienie prawa do wykonywania zawodu. Wymierzenie kary pozbawienia prawa do wykonywania zawodu pociąga za sobą skreślenie z listy doradców podatkowych.

Dopuszczalnymi informacjami są w szczególności:

1) adresy pocztowe (w tym poczty elektronicznej),

2) adresy stron internetowych,

3) numery telefonów i faksów,

4) liczba zatrudnionych doradców podatkowych,

5) informacje o zakresie działalności doradcy podatkowego lub spółki doradztwa podatkowego, w tym o planowanej działalności, organizacji lub udziale w szkoleniach i konferencjach o tematyce podatkowej, prawnej, ekonomicznej lub rachunkowej,

6) informacje o przebiegu kariery i tytułach naukowych oraz publikacjach.

Łukasz Zalewski

lukasz.zalewski@infor.pl