Asesorzy nie są zagrożeni

Ani z dotychczasowego orzecznictwa, ani z projektów ustaw przygotowywanych czy to przez Stowarzyszenie Sędziów Polskich „Iustitia”, czy przez partie polityczne nie wynika, aby konieczna była ponowna weryfikacja powołań na urząd asesora sądowego. A to dlatego, że rola Krajowej Rady Sądownictwa w procesie mianowania takich osób, w przeciwieństwie do procedury nominacji na urząd sędziego, jest marginalna.

Techniczna rola KRS

Asesorzy sądowi, podobnie jak sędziowie, są powoływani przez prezydenta na wniosek KRS (patrz: grafika). Dlatego też w środowisku prawniczym od dawna toczy się dyskusja na temat, czy powołania asesorów powinny być traktowane jako wadliwe, tak jak to jest w przypadku sędziów powołanych z udziałem kontestowanej i przez wielu uważanej za upolitycznioną KRS. Swoje stanowisko w tej kwestii wyrażały już sądy, w tym również Sąd Najwyższy. Ten ostatni w jednym ze swoich najświeższych orzeczeń stwierdził, że choć zarówno w trybie powoływania asesorów, jak i sędziów bierze udział KRS, to nie można stawiać między tymi procedurami znaku równości. Dlatego też, zdaniem SN, sam fakt, że w procesie tym uczestniczyła obecna, niedająca gwarancji niezależności od władzy wykonawczej i ustawodawczej KRS, nie przesądza z automatu, że każde powołanie asesora jest wadliwe (postanowienie SN z 10 października 2023 r., sygn. akt II KK 364/23). Z kolei Sąd Okręgowy w Łodzi uznał sygn. akt (III Ca 987/20), że w przypadku asesorów w ogóle nie należy przeprowadzać tzw. testu niezależności, o którym mowa w uchwale trzech połączonych izb SN sygn. akt (BSA I-4110-1/20). „Analizowane przez Sąd Najwyższy zasady i przepisy odnoszą się do procedury powołania sędziów, nie zaś mianowania asesora sądowego” – zaznaczono. Przypomniano również, że choć asesorzy są mianowani przez prezydenta na wniosek KRS, to jednak jej udział w tym procesie sprowadza się jedynie do podjęcia ewentualnej uchwały o sprzeciwie wobec mianowania. Jeżeli taka uchwała nie zostanie podjęta, rada ma obowiązek wystąpić o mianowanie asesora.