RPO kwestionuje pobieranie narządów bez zgody zmarłego
Brakuje przepisów kompleksowo regulujących kwestie transplantacji narządów od osób zmarłych, a funkcjonujący w Polsce model tzw. zgody domniemanej stoi w sprzeczności z Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka – takie wnioski sformułował rzecznik praw obywatelskich w piśmie skierowanym do Ministerstwa Zdrowia. Jednocześnie wskazał na potrzebę podjęcia działań legislacyjnych zmierzających do włączenia rodziny zmarłego w proces decydowania o losie narządów i tkanek pochodzących z jego ciała.
W argumentacji przesłanej do resortu zdrowia stwierdzono, że w większości krajów Europy przyjęto dwa, odmienne od polskiego, modele decydowania o transplantacji narządów albo tkanek od zmarłego. Pierwszy z nich zakłada konieczność uzyskania wyraźnej zgody od przyszłego dawcy na pobranie narządów po jego śmierci. Drugi model pozwala na uzyskanie analogicznej zgody od rodziny i najbliższych zmarłego.
W Polsce kwestię pobierania narządów od zmarłych reguluje ustawa o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 1185). Na jej gruncie przyjęto, funkcjonujący również we Francji i Włoszech, model tzw. zgody domniemanej, co oznacza, że narządów nie wolno pobrać, tylko jeśli zmarły jeszcze za życia wyraźnie zaznaczył, że sobie tego nie życzy. W praktyce, jak wyjaśniło MZ w odpowiedzi na interpelację posłanki Urszuli Pasławskiej z 2021 r., transplantacji można dokonać niejako automatycznie, jeśli sprzeciw zmarłego nie widnieje w Centralnym Rejestrze Sprzeciwów bądź nie został wyrażony pisemnie albo ustnie w obecności świadków. Posłanka PSL pytała wówczas o to, dlaczego w internetowym serwisie pacjenta nie ma opcji wpisania zgody na transplantację narządów. Odpowiedziano jej, że prawo nie przewiduje takiej konieczności, wystarczy brak sprzeciwu.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.