Doręczanie przesyłek sądowych przez operatorów pocztowych - swoboda czy cichy powrót do monopolu?

Od 1 stycznia 2014 r. przesyłki nadawane przez sądy i prokuratury obsługuje po raz pierwszy w historii konsorcjum operatorów prywatnych (patrz wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 7 października 2013 r., sygn. akt KIO 2184/13 - dalej wyrok KIO). W mediach nieustannie obecna jest w związku z tym wyborem fala krytyki w zdecydowanej większości nieuzasadnionej. Tymczasem swoboda wyboru operatora pocztowego wynika nie tyle z samej ustawy z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2012 r. poz. 1529 - dalej u.p.p.), ale przede wszystkim wprost z przepisów ustaw szczegółowych (art. 39 kodeksu postępowania administracyjnego - dalej k.p.a., art. 131 § 1 kodeksu postępowania cywilnego - dalej k.p.c., art. 131 § 1 kodeksu postępowania karnego - dalej k.p.k., art. 144 Ordynacji podatkowej - dalej o.p., art. 65 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej p.p.s.a.). Zasady i sposób doręczenia przesyłki pocztowej adresatowi przewidziano w u.p.p. oraz sprecyzowano w rozporządzeniu ministra administracji i cyfryzacji z 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (Dz.U. z 2013 r. nr 545 - dalej rozporządzenie), ale adresatem rozporządzenia jest jedynie operator wyznaczony i dotyczy ono jedynie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych. Pożądane jest, aby przynajmniej niektóre zasady doręczania przesyłek przewidziane w rozporządzeniu obowiązywały wszystkich operatorów pocztowych. W wypowiedziach medialnych nie zauważa się też różnic pomiędzy dokumentem potwierdzenia nadania przesyłki a dokumentem potwierdzenia odbioru przesyłki. Dowodem doręczenia przesyłki rejestrowanej wysyłanej do adresata w ramach procedur sądowych jest bowiem prawidłowo wypełniony dokument potwierdzenia odbioru, a nie dokument potwierdzenia nadania przesyłki. Dokumenty potwierdzenia odbioru bez względu na to, który operator pocztowy je wydaje, mają identyczną (taką samą) moc.

Dokument potwierdzenia nadania przesyłki dowodzi jedynie, że przesyłka została nadana u określonego operatora, w określonej dacie, i służy nadawcy do wykazania, że dochował przewidzianego w prawie terminu na wykonanie danej czynności, ale w żaden sposób nie przesądza o fizycznym doręczeniu przesyłki adresatowi. Zauważyć należy, że w dalszym ciągu obowiązuje archaiczny i w mojej ocenie niekonstytucyjny (zasady: demokratycznego państwa prawnego, równości, ograniczania wolności działalności gospodarczej) przepis art. 17 u.p.p., który przewiduje, że jedynie potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej wydane przez operatora wyznaczonego ma moc dokumentu urzędowego. W wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z 7 października 2013 r. (sygn. akt KIO 2184/13) uznano za niedopuszczalne wymaganie od wykonawców przez zamawiającego usługi pocztowe, aby spełniali oni wymóg przewidziany w art. 17 u.p.p. Mając zatem na uwadze, że zamawiający reprezentujący w przetargu sądy i prokuratury umieścił w specyfikacji istotnych warunków zamówienia wymóg preferujący operatora wyznaczonego, a tym samym dyskryminujący pozostałych operatorów (art. 17 u.p.p.), najdelikatniej rzecz ujmując, zaskakujące są twierdzenia niektórych komentatorów, jakoby przetarg na przesyłki sądowe i prokuratorskie został napisany pod konsorcjum, które go wygrało.

Zwrócić należy też uwagę, że procedury szczególne niejednolicie regulują kwestie związane z doręczaniem (np. różne miejsca doręczenia, różne osoby uprawnione do odbioru pisma w ramach doręczenia zastępczego, różnice i niedoprecyzowania w awizowaniu) i w interesie wszystkich operatorów jest wystąpienie ze wspólnym wnioskiem o ujednoliceniem procedur doręczania przewidzianych w k.p.a., o.p., p.p.s.a., k.p.c. i k.p.k. Ponadto, swoboda wyboru operatora nie jest adresowana do stron postępowania, za wyjątkiem procedury karnej. Wynika to z: art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., art. 83 § 3 p.p.s.a., art. 12 § 6 pkt 2 o.p., art. 165 § 2 k.p.c. Sąd czy organ może do strony bez żadnych przeszkód wysyłać pismo za pośrednictwem któregokolwiek operatora, ale strona nie może z takiej swobody skorzystać bez narażenia się na niedochowanie terminu przewidzianego na dokonanie danej czynności. Tak niekonsekwentne rozwiązanie uznać należy za niekonstytucyjne (niezgodność z zasadami: równości, demokratycznego państwa prawnego, ograniczania wolności działalności gospodarczej). W postępowaniu podatkowym ustawodawca pozwala nawet na zapłatę podatku gotówką w każdej placówce pocztowej, co będzie uważane za zapłatę podatku w terminie (art. 60 § 1 pkt 1), ale nie na złożenie pisma z analogicznym skutkiem. Poza tym znowelizowany art. 165 § 2 k.p.c. przewiduje, iż oddanie pisma procesowego w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej jest także równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Artykuł 57 § 5 pkt 2 k.p.a., art. 83 § 3 p.p.s.a., art. 12 § 6 pkt 2 o.p. muszą być zatem niezwłocznie zmienione, ze względu na obowiązujący zakaz dyskryminacji z powodu przynależności państwowej. Pełną swobodę wyboru operatora wprowadzono od 9 listopada 2013 r., nowelizując art. 124 k.p.k. Termin jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane m.in. w placówce podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji na terenie Unii Europejskiej. Rząd musi być zatem konsekwentny i powinien zaproponować analogiczną nowelizację art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., art. 83 § 3 p.p.s.a., art. 12 § 6 pkt 2 o.p. i art. 165 § 2 k.p.c. oraz usunięcie monopolu operatora wyznaczonego utrzymywanego przez art. 17 u.p.p.

@RY1@i02/2014/037/i02.2014.037.000000400.803.jpg@RY2@

dr Rafał Szczęsny partner zarządzający w Kancelarii Kobiela Szczęsny

dr Rafał Szczęsny

partner zarządzający w Kancelarii Kobiela Szczęsny

@RY1@i02/2014/037/i02.2014.037.000000400.804.jpg@RY2@