Wyrok czy niewyrok, czyli o różnicy między składem ustrojowym a składami orzekającymi

Koronnym argumentem mającym uzasadniać tezę, w myśl której wyrok TK z 9 marca 2016 r. (K 47/15) stanowi tylko opinię, rodzaj komunikatu bądź nieokreśloną bliżej pod względem prawnym wypowiedź części członków tego organu, jest wyrażane - co prawda głównie przez polityków - przekonanie o niedochowaniu wymagania ukształtowanego w art. 194 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem TK "składa się z 15 sędziów wybieranych indywidualnie przez Sejm na 9 lat spośród osób wyróżniających się wiedzą prawniczą". Jak wiadomo, wydając wspomniany wyrok, Trybunał - kierując się treścią art. 195 ust. 1 in fine konstytucji (przewidującego podległość sędziów TK jedynie temu aktowi) - odwołał się bezpośrednio do postanowień ustawy zasadniczej, uwzględniając zarazem tryb działania uregulowany ustawą z 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. poz. 1064 ze zm.), w wersji sprzed jej nowelizacji w grudniu 2015 r. Posunięcie to wytłumaczono koniecznością uniknięcia sytuacji, w której akt będący przedmiotem kontroli konstytucyjności wyznacza jednocześnie podstawy prawne orzekania. Uznanie bowiem jego niekonstytucyjności sprawiłoby, że i zapadłe w tych okolicznościach orzeczenie TK byłoby dotknięte kwalifikowaną wadą prawną. Powstałoby w ten sposób błędne koło, spowodowane tym, co w logice definiuje się jako "sprzeczność w założeniu" (contradictio in se). Zaaprobowanie jej, czyli dopuszczenie do wyraźnej lub oczywistej sprzeczności w rezultacie działania (contradictio explicita) podważałoby sens uruchomionej procedury kontrolnej, stawiając tym samym pod znakiem zapytania nie tylko legalność, ale i racjonalność poczynań trybunału.