Zbigniew Ziobro strzela ślepakami

Minister sprawiedliwości - prokurator generalny Zbigniew Ziobro złożył do TK wniosek, w którym domaga się uznania, że uchwała Sejmu z listopada 2010 r. w sprawie wyboru na trzech sędziów TK narusza konstytucję. Eksperci podają w wątpliwość zasadność tego wniosku. I ostrzegają: gdyby trybunał przychylił się do tez w nim stawianych, mielibyśmy do czynienia z niewyobrażalnym wręcz chaosem prawnym. A biorąc pod uwagę skład, jaki został wyznaczony do rozpatrzenia wniosku, ich obawy mogą się potwierdzić. Nad sprawą mają się bowiem pochylić Julia Przyłębska, Mariusz Muszyński oraz Michał Warciński. W składzie znaleźli się więc jedynie ci sędziowie, którzy zostali wybrani do TK głosami PiS.

Chybione argumenty

Jak można przeczytać w uzasadnieniu wniosku, sejmowa uchwała z 2010 r. miałaby naruszać konstytucję z tego powodu, że dokonano nią wyboru jednocześnie trzech sędziów trybunału. Tymczasem, jak wskazuje Ziobro, art. 194 ust. 1 konstytucji jasno stanowi, że sędziowie TK są wybierani przez Sejm w sposób indywidualny. Eksperci są jednak zgodni, że tezy stawiane przez prokuratora generalnego nie wytrzymują krytyki.

- Wniosek jest bez sensu, choć ma pozory prawnego wywodu. Najważniejszy zarzut w nim postawiony, a więc braku indywidualnych głosowań - w świetle sejmowej dokumentacji - jest po prostu fałszywy - komentuje prof. Ewa Łętowska, sędzia TK w stanie spoczynku.

Podobnie uważa Krajowa Rada Sądownictwa, która w wydanym w piątek stanowisku również wskazuje, że przeprowadzone w 2010 r. przez Sejm głosowania miały charakter indywidualny. "Fakt indywidualnego wyboru sędziów TK dokonanego 26 listopada 2010 r. potwierdzają również wyniki tych głosowań, w których wzięło udział 380 posłów (...)" - zauważa rada. I wskazuje, że za wyborem Krystyny Pawłowicz głosowało 140 posłów, za wyborem Stanisława Rymara - 203 posłów, za wyborem Piotra Tulei - 348 posłów, za wyborem Andrzeja Wróbla - 40 posłów, a za wyborem Marka Zubika - 200 posłów.

- Wymóg indywidualizacji jest tu zachowany, bo głos oddaje się na każdego z kandydata z listy, a nie głosuje en bloc - kwituje prof. Łętowska.

Dopiero potem Sejm podjął uchwałę, w której potwierdził wybór wszystkich trzech sędziów TK.

Opłakane skutki

Eksperci zwracają uwagę na trudne do przewidzenia negatywne skutki, jakie mogłoby wywołać orzeczenie trybunału przyznające rację Ziobrze.

- Konsekwencją tego byłoby zakwestionowanie dotychczasowego dorobku TK, zgodnie z którym trybunał nie może oceniać tego rodzaju uchwał Sejmu - ocenia dr Tomasz Zalasiński, konstytucjonalista, radca prawny z kancelarii DZP. Wówczas bowiem należałoby przyjąć, iż w wydawaniu wyroków przez TK brały udział osoby, które nie były sędziami.

Że taki właśnie cel chce osiągnąć Zbigniew Ziobro, może świadczyć fragment uzasadnienia wniosku, w którym jest mowa o tym, że "orzeczenia wydane przez takie składy (a więc z udziałem Rymara, Zubika lub Tulei - red.) mogą być uznane za wadliwe, a takie nie powinny funkcjonować w polskim porządku prawnym".

Co więcej, w dłuższej perspektywie czasowej może nie chodzić tylko o orzecznictwo z ostatnich siedmiu lat. Zakwestionowany przez Zbigniewa Ziobrę tryb wyboru sędziów TK był bowiem stosowany nie tylko w 2010 r., ale zawsze wtedy, gdy trzeba było obsadzić więcej niż jedno miejsce w trybunale.

Idąc tokiem rozumowania prokuratora generalnego, należałoby oprotestować wszystkie wybory sędziów dokonywane w latach 1997, 2001 i 2006. Wówczas Sejm również wybierał do trybunału więcej niż jedną osobę. - Można zatem pytać, dlaczego PG się ogranicza do wyborów z 2010 r. - zauważa prof. Łętowska.

Gdyby jednak TK przychylił się do wniosku prokuratora generalnego, a ten na tej podstawie zaczął kwestionować status wszystkich sędziów TK, którzy zostali wybrani w zakwestionowany sposób, to konsekwencje tego dla porządku prawnego mogłyby być naprawdę opłakane.

- Mogłoby się okazać, że kilka lat działalności TK zostałoby poddane w wątpliwość. To byłby ogromny problem - podkreśla dr Zalasiński.

Zakwestionowanie dotychczasowego orzecznictwa TK odbiłoby się negatywnie m.in. na sądach. A to dlatego, że lwia część wyroków trybunału zapadała na skutek skarg złożonych przez obywateli. I takie wyroki, w których stwierdzono niekonstytucyjność określonych norm, były później podstawą do wznawiania postępowań przed sądami powszechnymi. Także sądy powszechne co roku zadają trybunałowi dziesiątki pytań prawnych. I po otrzymaniu odpowiedzi orzekają zgodnie z wyrokami TK.

Obawy studzi dr hab. Ryszard Piotrowski, konstytucjonalista z Uniwersytetu Warszawskiego. - Dużo będzie zależało od samego trybunału, który może zastrzec, że jego wyrok będzie wywoływał skutki jedynie na przyszłość. I to mogłoby nas uratować przed powstaniem chaosu prawnego - tłumaczy ekspert. ⒸⓅ

@RY1@i02/2017/010/i02.2017.010.00000020b.801.jpg@RY2@

fot. Jan Bielecki/East News

Efektem działań Ziobry może być wielki chaos prawny

Współpraca Piotr Szymaniak

Małgorzata Kryszkiewicz

malgorzata.kryszkiewicz@infor.pl