Czy spółka odliczy VAT od wydatków poniesionych na pozyskanie kapitału poprzez emisję akcji

MATEUSZ BŁAŻYŃSKI

starszy konsultant w Grant Thornton Frąckowiak

@RY1@i02/2009/238/i02.2009.238.086.005b.001.jpg@RY2@

Mateusz Bażyński, starszy konsultant w Grant Thornton Frąckowiak

Podwyższenie kapitału zakładowego w drodze emisji akcji wiąże się z reguły z koniecznością poniesienia na ten cel określonych wydatków. Są nimi w szczególności koszty doradztwa, wycen, a także opłaty notarialne. Możliwość zaliczenia tych wydatków do kosztów uzyskania przychodów jest przedmiotem sporu między podatnikami a organami podatkowymi. W obecnym stanie prawnym (po 1 grudnia 2008 r.) kwestia ta nie będzie jednak wpływać na możliwość odliczenia VAT naliczonego w związku z poniesieniem wspomnianych wydatków.

Dotychczas w orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd wskazujący na możliwość odliczenia przez spółkę VAT naliczonego w związku z omawianymi wydatkami - niezależnie od możliwości zaliczenia ich do kosztów, jeżeli są związane z wykonywaniem przez spółkę czynności opodatkowanych VAT.

Zdaniem sądów omawiane wydatki pozostają w związku z czynnościami opodatkowanymi. I choć samo podwyższenie kapitału zakładowego spółki nie stanowi czynności opodatkowanej, to czynność ta podejmowana jest w związku z szeroko rozumianą działalnością gospodarczą, a w jej wyniku spółka uzyskuje środki pieniężne wykorzystywane do prowadzenia działalności. Emisja akcji jest jednym ze sposobów pozyskiwania kapitału przez spółkę. Zatem jeżeli przedmiotem prowadzonej przez spółkę działalności są czynności opodatkowane VAT, to wydatki ponoszone na podwyższenie kapitału zakładowego należy uznać za czynności służące prowadzeniu działalności opodatkowanej. Z tego względu podatek naliczony związany z tymi wydatkami będzie podlegać odliczeniu od podatku należnego w takim zakresie, w jakim podatek ten będzie związany ze sprzedażą opodatkowaną.

Ponadto sądy wskazywały, że omawianych wydatków nie należy oceniać, mając na uwadze tylko bezpośrednie ich powiązanie z emisją akcji, a zatem nie można uzależniać prawa do odliczenia VAT od zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów (co przewidywał art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT).

Stanowisko takie wyrażone zostało m.in. w często powoływanym wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 26 maja 2005 r. w sprawie Kretztechnik AG przeciwko Finanzamt Linz (C-465/03). Argumentacja przedstawiona przez ETS została następnie uwzględniona m.in. w wyroku WSA w Warszawie z 2 czerwca 2008 r. (sygn. akt III SA/Wa 269/08), wyroku WSA w Gliwicach z 18 grudnia 2008 r. (sygn. akt III SA/Gl 1358/08), wyroku NSA z 18 lutego 2009 r. (sygn. akt I FSK 1874/07), wyroku NSA z 21 lipca 2009 r. (sygn. akt I FSK 897/08), a także wyroku WSA w Bydgoszczy z 5 sierpnia 2009 r. (sygn. akt I SA/Bd 403/09).

Wątpliwości dotyczące możliwości odliczenia VAT naliczonego od wydatków na emisję akcji rozwiała jednak zmiana ustawy o VAT w omawianym zakresie. Od 1 grudnia 2008 r. przestał obowiązywać art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT, który odmawiał podatnikowi prawa do odliczenia podatku naliczonego, jeżeli wydatki na nabycie towarów i usług nie mogły być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Przepis ten został uchylony jako niezgodny z prawem wspólnotowym, które nie przewiduje takiego ograniczenia. Zatem od 1 grudnia 2008 r., aby stwierdzić, że spółce przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego w związku z wydatkami na podwyższenie kapitału zakładowego w drodze emisji akcji, należy zbadać wyłącznie związek poniesionych wydatków z wykonywaniem przez podatnika czynności opodatkowanych.

Możliwość odliczenia VAT naliczonego w związku z wydatkami na emisję akcji potwierdził na podstawie nowego stanu prawnego m.in. dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji z 16 stycznia 2009 r. (nr IPPP1-443-2030/08-3/MP).

(EM)