Jakie sankcje grożą za nieewidencjonowanie sprzedaży i niewydanie paragonu

adwokat w MDDP

@RY1@i02/2010/158/i02.2010.158.086.010b.001.jpg@RY2@

Fot. Archiwum

Rafał Mikulski, adwokat w MDDP

W przypadku braku ewidencji z użyciem kasy podatnik nie może dokonywać sprzedaży. Przepisy wykonawcze przewidują zwolnienia czasowe dla niektórych grup podatników i niektórych czynności z obowiązku prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących.

Niezainstalowanie w ustawowym terminie kasy rejestrującej prowadzi do zastosowania sankcji. W przypadku stwierdzenia, że podatnik narusza obowiązek ewidencjonowania sprzedaży za pomocą kas rejestrujących, naczelnik urzędu skarbowego lub organ kontroli skarbowej ustala dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości odpowiadającej 30 proc. kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Decyzja ustalająca obejmuje okres do momentu rozpoczęcia prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas. Nie ustala się dodatkowego zobowiązania podatkowego w stosunku do osób fizycznych, które za ten sam czyn ponoszą odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe albo za przestępstwo skarbowe.

Zakres nałożonej na podatnika sankcji odnosi się jedynie do tej części podatku naliczonego związanej z zakupami towarów, których sprzedaż powinna być następnie zaewidencjonowana w kasie fiskalnej.

Naruszenie obowiązków prawidłowego ewidencjonowania sprzedaży może również prowadzić do nałożenia sankcji karnych. Zagrożeniem karnym będzie grzywna za wykroczenie skarbowe lub za przestępstwo skarbowe.

Omawiana instytucja z art. 111 ust. 2 ustawy o VAT przed 1 grudnia 2008 r. nie zawierała wyłączenia możliwości wymierzenia dwóch sankcji za ten sam czyn: z art. 111 ust. 2 ustawy o VAT oraz na podstawie kodeksu karnego skarbowego. Brak takiej możliwości był interpretowany z zasad ogólnych prawa, a został potwierdzony w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, w szczególności w wyroku z 4 września 2007 r. (sygn. akt P 43/06) dotyczącym dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT. Trybunał podkreślił, że niedopuszczalne jest stosowanie wobec tej samej osoby za ten sam czyn jednocześnie sankcji administracyjnej i karnej skarbowej. Kumulowanie odpowiedzialności stanowi bowiem wyraz nadmiernego fiskalizmu i nie uwzględnia w żadnym stopniu interesu podatnika, który poniósł wskazaną karę administracyjną. Jednocześnie trybunał podkreślił, że dotychczasowe przepisy w zakresie dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT różnicują sytuację prawną podatników niebędących osobami fizycznymi od podatników będących osobami fizycznymi prowadzącymi działalność gospodarczą. Jedynie bowiem ci ostatni mogą ponosić odpowiedzialność za przestępstwa i wykroczenia karne skarbowe. Taka sytuacja prowadzi do naruszenia zasady równości wobec prawa.

Omawiane zagadnienie było przedmiotem niedawnego wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z 29 lipca 2010 r. (nr C-188/09) w sprawie Profaktor Kulesza, Frankowski, Jóźwiak, Orłowski sp. j. Trybunał uznał w nim, że przewidziany w polskim prawie obowiązek ewidencjonowania sprzedaży za pomocą kas fiskalnych jest zgodny z I i VI Dyrektywą i stanowi sankcję administracyjną. Jednocześnie trybunał przesądził, że instytucja ta nie narusza zasady proporcjonalności.

em