Jak opodatkowana jest sprzedaż towarów używanych

radca prawny, partner zarządzający w Kancelarii BSO Prawo & Podatki

@RY1@i02/2010/026/i02.2010.026.086.012a.001.jpg@RY2@

Krzysztof Bramorski, radca prawny, partner zarządzający w Kancelarii BSO Prawo & Podatki

W ustawie o podatku od towarów i usług znajdują się dwie definicje towaru używanego. Po pierwsze, przez towary używane rozumie się ruchomości, których okres używania przez podatnika dokonującego ich dostawy wyniósł co najmniej pół roku po nabyciu prawa do rozporządzania tymi towarami jak właściciel (art. 43 ust. 2). Towarem używanym na gruncie przepisów ustawy o VAT będą zatem jedynie towary ruchome, natomiast regulacja ta nie odnosi się do nieruchomości.

Po drugie, dla potrzeb szczególnej procedury przewidującej opodatkowanie marży - przez towary używane rozumie się ruchome dobra materialne nadające się do dalszego użytku w ich aktualnym stanie lub po naprawie, inne niż dzieła sztuki, przedmioty kolekcjonerskie, antyki oraz inne niż metale szlachetne lub kamienie szlachetne. Stanowi o tym art. 120 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT.

Przepis art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy wskazuje, że zwalnia się z VAT dostawę towarów używanych, pod warunkiem że w stosunku do tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Sprzedaż towaru używanego korzysta zatem ze zwolnienia z opodatkowania VAT, jeśli zostaną spełnione łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze, mając na uwadze definicję towaru używanego zawartą w art. 43 ust. 2 ustawy, podatnik przed dokonaniem dostawy danego towaru musi rozporządzać nim przez co najmniej pół roku jak właściciel. Oznacza to, że okres dysponowania towarem na podstawie np. umowy najmu, leasingu operacyjnego nie będzie się liczył do sześciomiesięcznego okresu używania uprawniającego do zastosowania zwolnienia przedmiotowego. Drugą przesłanką jest brak na gruncie obowiązujących przepisów prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Natomiast do skorzystania ze zwolnienia nie uprawnia okoliczność, gdy podatnik miał takie prawo, ale z niego nie skorzystał.

Ponadto zgodnie z par. 13 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia ministra finansów z 28 listopada 2008 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o VAT, zwalnia się od VAT dostawę samochodów osobowych i innych pojazdów samochodowych przez podatników, którym przy ich nabyciu przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego, o którym mowa w art. 86 ust. 3 ustawy (tzn. odliczenie częściowe), jeżeli te samochody i pojazdy są towarami używanymi w rozumieniu art. 43 ust. 2 ustawy. Zwolnienie nie przysługuje natomiast, gdy podatnik miał prawo do pełnego odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu samochodu.

W przypadku podatnika wykonującego czynności polegające na dostawie towarów używanych, nabytych uprzednio przez tego podatnika dla celów prowadzonej działalności lub importowanych w celu odprzedaży, podstawą opodatkowania podatkiem jest marża stanowiąca różnicę między całkowitą kwotą, którą ma zapłacić nabywca towaru, a kwotą nabycia pomniejszoną o kwotę podatku (art. 120 ust. 4).

Szczególna procedura opodatkowania marży ma zastosowanie do dostawy towarów używanych, które podatnik nabył od podmiotów wskazanych w art. 120 ust. 10 ustawy (ogólnie chodzi tu o podmioty niebędące w ogóle podatnikami VAT; podmioty korzystające ze zwolnienia podmiotowego od tego podatku; bądź podatników VAT, jeżeli dostawa towarów była zwolniona przedmiotowo jako towary używane na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 lub opodatkowana na zasadzie marży).

Zasadniczo marża podlega opodatkowaniu 22-proc. stawką. Jedynie w przypadku eksportu towarów używanych zastosowanie będzie miała stawka 0 proc.

Podatnik stosujący w zakresie dostaw towarów używanych opodatkowanie marży nie ma prawa do odliczania podatku naliczonego związanego z zakupem tych towarów. Ponadto podmiot ten nie może oddzielnie wykazywać na wystawianych przez siebie fakturach podatku od dostawy towarów (wykazuje wartość brutto sprzedaży), a zatem także nabywca takiego towaru nie będzie mógł dokonać odliczenia podatku.

Istnieje możliwość wyboru ogólnych zasad opodatkowania zamiast procedury marży, jednak w przypadku podatników, którzy zasadniczo zajmują się sprzedażą towarów używanych (np. prowadzących komisy, lombardy), zastosowanie procedury opodatkowania marży jest niewątpliwie dużo korzystniejsze, i to właśnie te podmioty będą z niej przede wszystkim korzystały.

Nie. Jak wskazano powyżej, procedura opodatkowania marży dotyczy dostaw towarów nabytych m.in. od podatników zwolnionych od opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy. Oznacza to, że procedura opodatkowania marży nie może być stosowana do pośrednictwa w obrocie używanymi samochodami nabywanymi od podatników VAT, którym przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu tych samochodów.

Sprzedaż towarów przez osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem. W tej sytuacji nie ma znaczenia, czy towary te spełniają definicję towarów używanych, czy też nie. Niewątpliwie działalnością taką nie będzie sprzedaż rzeczy należących do majątku osobistego osoby fizycznej.

Natomiast na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, trzeba pamiętać, że zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d) ustawy jednym ze źródeł przychodów jest odpłatne zbycie innych rzeczy, jeżeli zbycie to nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej (a zatem może być to sprzedaż własnych rzeczy niezakupionych w celu ich odsprzedaży) i zostało dokonane przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie.

Opodatkowaniem podatkiem od czynności cywilnoprawnych podlegają m.in. umowy sprzedaży. Same przepisy ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych nie zawierają definicji towaru używanego, natomiast przewidziano zwolnienie z PCC sprzedaży rzeczy ruchomych, których podstawa opodatkowania nie przekracza 1 tys. zł (bez względu na okres używania czy też posiadania). Należy także pamiętać, że PCC nie podlegają czynności cywilnoprawne, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest:

● opodatkowana podatkiem od towarów i usług,

● zwolniona z VAT (poza pewnymi wyjątkami niedotyczącymi jednak sprzedaży rzeczy ruchomych).

Oznacza to, że dokonując zakupu towaru od podatnika VAT na kupującym, bez względu na wartość przedmiotu transakcji, nie będzie ciążył obowiązek zapłaty PCC, w tym także, gdy towar ten będzie zwolniony z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy (a zatem jako towar używany).

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).