Od których nieodpłatnych usług jest VAT

ekspert w KDA Kancelaria Doradców i Audytorów w Poznaniu

Do 31 marca 2011 r. nieodpłatne świadczenie usług niebędące dostawą towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług, jeżeli nie były związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, a podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych z tymi usługami, w całości lub w części, traktowało się jak odpłatne świadczenie usług.

Od 1 kwietnia 2011 r. za odpłatne świadczenie usług uznaje się również:

a) użycie towarów stanowiących część majątku przedsiębiorstwa podatnika do celów innych niż działalność gospodarcza jego przedsiębiorstwa, w tym w szczególności do celów osobistych podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tych towarów,

b) nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług do celów innych niż działalność gospodarcza przedsiębiorstwa podatnika.

W zmodyfikowanym przepisie nie znajdziemy już sformułowania "jeżeli nie są związane z prowadzonym przedsiębiorstwem" - odwołuje się on bowiem do kryterium celów innych niż działalność przedsiębiorstwa podatnika, co istotnie rozszerza zakres usług, które będą traktowane jak usługi odpłatne w rozumieniu ustawy o VAT. Ta regulacja została rozbita na dwa przypadki uzależnione od tego, co jest przedmiotem czynności.

Jeżeli czynność dotyczy użycia towarów - za nieodpłatne świadczenie usług zostanie uznane każde użycie towarów na cele inne niż działalność gospodarcza, pod warunkiem jednak że podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia VAT naliczonego przy nabyciu tych towarów.

W przypadku natomiast świadczenia usług na rzecz pracowników lub na cele osobiste bez znaczenia pozostaje prawo do odliczenia VAT. Za usługi odpłatne w rozumieniu ustawy uznaje się każde takie nieodpłatne świadczenie usług do celów innych niż działalność gospodarcza przedsiębiorstwa podatnika, nawet jeżeli podatnikowi nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu tych usług. W konsekwencji każde nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste podatnika lub jego pracowników do innych celów niż działalność gospodarcza jest uznawane za czynność opodatkowaną VAT.

Gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi.

Oznacza to, że w przypadku refakturowania usług na rzecz pracowników zastosowanie powinna znaleźć stawka (lub zwolnienie) widniejąca na fakturze wystawionej na pracodawcę. Przepis ten ma za zadanie eliminować sytuacje, w których powstają wątpliwości co do prawidłowości zastosowania stawki z faktury pierwotnej (np. taka sytuacja miała miejsce po zmianie zakresu zwolnień z VAT od 1 stycznia 2011 r. w odniesieniu do refakturowania pakietów medycznych). Od 1 kwietnia 2011 r. przy refakturowaniu usług powinna, co do zasady, obowiązywać taka sama stawka VAT, jaka wynika z faktury dokumentującej nabycie usług przez przedsiębiorcę.

Oprac. EM

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).