Jakie są zasady stosowania 0-proc. stawki VAT

menedżer w zespole VAT firmy Deloitte

Od wejścia Polski do Unii Europejskiej minęło ponad 6 lat, pomimo to rozliczanie wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów (WDT) nadal sprawia wiele problemów podatnikom. Spowodowane to jest przede wszystkim rygorystycznym podejściem organów podatkowych. Na szczęście praktyka ta jest łagodzona przez bardziej liberalne stanowisko prezentowane przez sądy administracyjne.

Obecnie obowiązująca ustawa o VAT daje podatnikom dość dużą swobodę w zakresie zbierania dowodów uprawniających do zastosowania stawki VAT 0 proc. do WDT. Podstawowymi dokumentami w tym zakresie są (zgodnie z art. 42 ust. 3 ustawy o VAT):

● dokumenty przewozowe otrzymane od przewoźnika (spedytora) odpowiedzialnego za wywóz towarów z terytorium Polski, z których jednoznacznie wynika, że towary zostały dostarczone do miejsca ich przeznaczenia na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium Polski (np. dokument CMR z potwierdzeniem odbioru w miejscu docelowym),

● kopia faktury,

● specyfikacja poszczególnych sztuk ładunku.

Na podstawie art. 42 ust. 11 ustawy o VAT podatnicy mogą stosować również inne dokument potwierdzające wywóz towarów poza Polskę, np. potwierdzenie dokonania zapłaty za towar, korespondencję handlową z nabywcą czy też potwierdzenie przyjęcia towarów przez nabywcę.

Warto jednak podkreślić, że niektóre organy podatkowe interpretują te przepisy (przede wszystkim art. 42 ust. 3 i 11 ustawy o VAT) zawężająco. Uznają one, że dokumenty dodatkowe takie jak potwierdzenie zapłaty mogą być użyte dopiero wtedy, gdy podatnik ma dokument przewozowy, który nie potwierdza jednoznacznie, że towar został dostarczony do innego kraju UE. Jeśli firma nie ma dokumentacji transportowej w ogóle, wówczas stwierdzają, że niemożliwe jest zastosowanie stawki VAT 0 proc.

Takie podejście oznacza negatywne konsekwencje dla wielu podatników. W praktyce często się zdarza, że dokument przewozowy żądany przez organy zaginie lub w ogóle nie występuje (np. w sytuacji wysyłki towarów za pośrednictwem firm kurierskich). Wtedy zastosowanie stawki 0 proc. nie byłoby możliwe nawet jeśli fakt dostarczenia towarów jest bezsporny.

Przedstawione powyżej podejście organów podatkowych jest jednak uznawane za nieprawidłowe przez sądy administracyjne. W licznych wyrokach sądy wskazują na orzecznictwo ETS, które jednoznacznie podkreśla, że brak spełnienia warunków formalnych (takich jak odpowiednia dokumentacja) nie może powodować opodatkowania WDT, jeśli jest bezsporne, że towar rzeczywiście został dostarczony do innego kraju UE. W konsekwencji polskie organy podatkowe nie mogą wymagać określonego dokumentu, odrzucając jednocześnie inne dowody, które potwierdzają fakt dokonania WDT.

Miejmy nadzieję, że stanowisko prezentowane przez sądy administracyjne zostanie również szeroko zaakceptowane przez organy podatkowe.

Oprac. Aleksandra Tarka

Ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).