Jak skorzystać z ulgi na złe długi w VAT

Obecna sytuacja ekonomiczna sprawia, że wielu przedsiębiorców rezygnuje z zakupu samochodu lub ma kłopoty z jego nabyciem. Częstym powodem jest niewystarczająca płynność powodująca utrudnienia w uzyskaniu kredytu czy podpisaniu umowy leasingu lub po prostu chęć redukcji

Ulga na złe długi w VAT daje podatnikom, którzy dokonali sprzedaży opodatkowanej VAT, prawo do obniżenia VAT należnego wykazanego z tytułu tej sprzedaży, w przypadku nieotrzymania przez podatnika zapłaty od kontrahenta (lub otrzymania jedynie części zapłaty).

Obecne regulacje

Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami w zakresie korzystania z ulgi na złe długi, podatnik może skorygować podatek należny z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju w przypadku wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona (art. 89a ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; dalej ustawa o VAT). Zgodnie z brzmieniem ust. 1a art. 89a ustawy o VAT nieściągalność wierzytelności uważa się za uprawdopodobnioną w przypadku, gdy wierzytelność nie została uregulowana w ciągu 180 dni od upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze.

Warto w tym miejscu zauważyć także, że uprawdopodobnienie nieściągalności dla celów stosowania ulgi nie ma żadnego związku z przepisami ustaw o podatkach dochodowych, które również odwołują się do uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności, odwołując się do konkretnych dokumentów, jakimi podatnik powinien dysponować. Z punktu widzenia ulgi na złe długi w VAT liczy się tylko upływ 180 dni od uzgodnionego terminu płatności.

Warunki konieczne

W ust. 2 art. 89a ustawy o VAT ustawodawca przewidział kilka warunków, od których skorzystanie z ulgi jest uzależnione. Z ulgi można korzystać, tylko jeżeli dostawa towaru lub świadczenie usług jest dokonana na rzecz podatnika, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, zarejestrowanego jako podatnik VAT czynny, niebędącego w trakcie postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji. Ponadto na dzień dokonania korekty wierzyciel i dłużnik muszą być podatnikami zarejestrowanymi jako podatnicy VAT czynni.

Warunkiem koniecznym jest także to, aby wierzytelności zostały uprzednio wykazane w deklaracji jako obrót opodatkowany i podatek należny oraz aby wierzytelności nie zostały zbyte.

Ważne jest też, aby od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie upłynęły 2 lata, licząc od końca roku, w którym została wystawiona. Czyli w przypadku przedmiotowych faktur ABC miałoby prawo do skorzystania z ulgi najpóźniej do końca 2014 roku (podobnie byłoby ze wszystkimi fakturami wystawionymi w 2012 r.).

Procedura

Obecnie pierwszym krokiem do skorzystania z ulgi jest zawiadomienie dłużnika o zamiarze skorygowania podatku należnego. Dłużnik po otrzymaniu takiego zawiadomienia ma 14 dnia na uregulowanie należności w jakiejkolwiek formie (art. 89a ust. 2 ustawy o VAT).

Jeżeli dłużnik nie ureguluje należności w tym terminie, podatnik może dokonać korekty podatku należnego w rozliczeniu za okres rozliczeniowy, w którym upłynął termin 14-dniowy na uregulowanie należności. Należy pamiętać, że warunkiem dokonania korekty jest uzyskanie przez wierzyciela potwierdzenia odbioru przez dłużnika wspomnianego zawiadomienia. Korekty nie można dokonać wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym wierzyciel uzyskał potwierdzenie odbioru przez dłużnika zawiadomienia (art. 89a ust. 3 ustawy o VAT).

Składając deklarację podatkową, w której podatnik dokonuje korekty, podatnik jest ponadto zobowiązany zawiadomić o korekcie, właściwy dla podatnika urząd skarbowy wraz z podaniem kwot korekty podatku należnego (art. 89a ust. 5 ustawy o VAT). Następnie w ciągu 7 dni od dnia dokonania korekty podatku należnego podatnik obowiązany jest również zawiadomić dłużnika o tej czynności oraz przesłać kopię zawiadomienia do właściwego dla podatnika urzędu skarbowego (art. 89a ust. 6 ustawy o VAT).

Wszystkie te czynności mają na celu poinformowanie dłużnika o chęci dokonania korekty przez jego wierzyciela, co zobowiązuje także dłużnika do dokonania korekty odliczonego podatku VAT, w rozliczeniu za okres, w którym dłużnik odliczył VAT naliczony (art. 89b ust. 1 ustawy o VAT).

W przypadku gdy po dokonaniu korekty należność zostanie uregulowana w jakiejkolwiek formie, podatnik obowiązany jest zwiększyć podatek należny w rozliczeniu za okres, w którym należność została uregulowana. W przypadku częściowego uregulowania należności podatek należny zwiększa się w odniesieniu do tej części (art. 89a ust. 4 ustawy o VAT). Podobnie, w takich okolicznościach dłużnik ma prawo do zwiększenia kwoty VAT naliczonego w rozliczeniu za okres, w którym uregulował należność (art. 89b ust. 4 ustawy o VAT).

Nowe zasady

Znowelizowane przepisy, które wejdą w życie od 1 stycznia 2013 r., przewidują wiele zmian w zakresie korzystania z ulgi na złe długi, które mają na celu poprawę sytuacji wierzycieli.

Przede wszystkim został skrócony ze 180 dni do 150 dni okres, po którym nieściągalność wierzytelności uznaje się za uprawdopodobnioną dla celów VAT. Korekty będzie więc można dokonać szybciej.

Ponadto znacznemu ograniczeniu ulegną obowiązki, jakie będzie musiał wypełnić wierzyciel zanim dokonana pomniejszenia VAT należnego. Obecnie podatnik chcący dokonać korekty VAT należnego musi zadbać o wiele formalności:

wzawiadomić dłużnika o chęci skorzystania z ulgi,

wpoczekać na otrzymanie potwierdzenia, że dłużnik otrzymał to zawiadomienie,

wpoczekać kolejne 14 dni na ewentualne dokonanie zapłaty przez dłużnika,

wzłożyć deklarację, w której uwzględni korektę,

ww ciągu 7 dni zawiadomić dłużnika o dokonanej korekcie,

wprzesłać kopię tego zawiadomienia do urzędu skarbowego.

Po zmianach wierzyciel nie będzie musiał zawiadamiać dłużnika o chęci skorzystania z ulgi i tym samym czekać na potwierdzenie odebrania przez dłużnika zawiadomienia. Prawo do dokonania korekty będzie przysługiwało już w rozliczeniu za okres, w którym wierzytelność zostanie uznana za uprawdopodobnioną (tj. od terminu płatności minie więcej niż 150 dni). Wierzyciel nie będzie miał także obowiązku zawiadamiania dłużnika o dokonanej korekcie.

W praktyce zgodnie z nowymi przepisami jeżeli od terminu płatności minie 150 dni, podatnik będzie mógł uwzględnić korektę VAT należnego w deklaracji składanej za okres, w którym 150-dniowy termin upłynął i zawiadomić o tej korekcie urząd skarbowy.

Z punktu widzenia dłużnika jego sytuacja ulegnie jednak znacznemu pogorszeniu, ponieważ nie będzie on zawiadamiany przez wierzyciela o chęci skorzystania z ulgi, tylko sam będzie musiał dokonać korekty odliczonego VAT w rozliczeniu za okres, w którym upłynie 150-dniowy termin od uzgodnionego terminu płatności. Co więcej, jeżeli dłużnik nie dokona tej korekty, wówczas naczelnik urzędu skarbowego lub organ kontroli skarbowej ustali dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 30 proc. kwoty podatku wynikającego z nieuregulowanych faktur, który nie został skorygowany.

Przepisy przejściowe

Nowelizacja ustawy o VAT przewiduje także przepisy przejściowe, zgodnie z którymi nowe regulacje będą co do zasady miały zastosowanie tylko do wierzytelności powstałych po 31 grudnia 2012 r. Jednakże nowe przepisy będzie się stosować także do wierzytelności powstałych przed dniem wejścia w życie nowelizacji ustawy o VAT, których nieściągalność została zgodnie z nowymi przepisami uprawdopodobniona po 31 grudnia 2012 r.

Nowe regulacje będą więc miały zastosowanie także do tych wierzytelności, w stosunku do których 31 grudnia 2012 r. mija 150. dzień od ustalonego terminu płatności (art. 23 ustawy z 16 listopada 2012 r. o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce; dalej nowelizacja ustawy o VAT). Czyli, nowe przepisy można stosować także do wierzytelności, w których termin płatności przypadał nie wcześniej niż 3 sierpnia 2012 r.

Rozliczenie ABC

W rozpatrywanym przypadku pierwsza z faktur miała termin płatności przypadający przed 3 sierpnia 2012 r., a druga po tej dacie. W konsekwencji, w odniesieniu do pierwszej faktury ABC będzie musiała skorzystać z ulgi na obecnych zasadach, a w odniesieniu do drugiej faktury możliwe będą nowe zasady.

W przypadku faktury z 17 lipca 2012 r., z terminem płatności na 31 lipca 2012 r., 180. dzień przypada w styczniu 2013 r., ale 150. dzień od terminu płatności upłynie w grudniu 2013 r. Z kolei w przypadku faktury z 28 lipca 2012 r. z terminem płatności na 11 sierpnia, 150. dzień od terminu płatności upłynie w styczniu 2013 r.

W przypadku pierwszej z faktur ABC będzie musiała zatem stosować zasady obowiązujące do końca 2012 r., w konsekwencji będzie musiała zawiadomić dłużnika o chęci skorzystania z ulgi, poczekać 14 dni na otrzymanie zapłaty, uzyskać potwierdzenie otrzymania przez dłużnika zawiadomienia oraz zawiadomić go o dokonaniu korekty w terminie 7 dni od złożenia deklaracji oraz przesłać kopię tego zawiadomienia do urzędu skarbowego.

W przypadku drugiej z faktur ABC będzie stosować już nowe zasady obowiązujące od 1 stycznia 2013 r., w konsekwencji nie będzie wykonywać wskazanych czynności, jak w przypadku pierwszej faktury. W rozliczeniu za styczeń 2013 r., w którym upłynie 150. dzień od ustalonego terminu płatności, ABC dokona korekty VAT należnego bez zawiadamiania dłużnika o chęci dokonania takiej korekty oraz zawiadamiania o jej dokonaniu.

SCHEMAT I CHRONOLOGIA KOREKTY SPÓŁKI ABC

1) Faktura z 17 lipca 2012 r. - rozliczenie ulgi na dotychczasowych zasadach:

a) 180. dzień od terminu płatności przypada w styczniu 2013 r., 150 dzień przypada w grudniu 2012 r.,

b) ABC wysyła zawiadomienie o zamiarze dokonania korekty do dłużnika i urzędu skarbowego w styczniu 2013 r.

c) dłużnik otrzymuje zawiadomienie w lutym 2013 r.

d) ABC uzyskuje potwierdzenie otrzymania zawiadomienia przez dłużnika w lutym 2013 r.

e) 14 dzień od otrzymania zawiadomienia mija w marcu 2013 r.

f) ABC dokonuje korekty w rozliczeniu za marzec 2013 r.

w Rozliczenie bez korekty: VAT należny 20 000 zł - VAT naliczony 18 000 zł = VAT do zapłaty 2000 zł

w Rozliczenie z uwzględnieniem korekty: VAT należny po korekcie 17 700 zł (20 000 zł - 2300 zł*) - VAT naliczony 18 000 zł = VAT do zwrotu 300 zł

g) ABC zawiadamia dłużnika o dokonanej korekcie w terminie 7 dni od dnia złożenia deklaracji i przesyła kopię zawiadomienia do urzędu skarbowego

*odliczeniu podlega tylko część VAT, która pozostała do zapłaty

2) Faktura z 28 lipca 2012 r. - rozliczenie ulgi na nowych zasadach:

a) 150. dzień od terminu płatności przypada w styczniu 2013 r. więc korekta jest dokonywana w rozliczeniu za styczeń 2013 r.

w Rozliczenie bez korekty: VAT należny 18 000 zł - VAT naliczony 17 500 zł = VAT do zapłaty 500 zł

w Rozliczenie z uwzględnieniem korekty: VAT należny po korekcie 16 850 zł (18 000 zł - 1 150 zł) - VAT naliczony 17 500 zł = VAT do zwrotu 650 zł

@RY1@i02/2012/239/i02.2012.239.071000900.803.jpg@RY2@

Remigiusz Fijak

doradca podatkowy w ABC Tax

Podstawa prawna

Art. 89a i 89b ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.). Art. 11 pkt 8 i 9 ustawy z 16 listopada 2012 r. o redukcji  niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce (Dz.U. poz. 1342).