Jak prawidłowo skorzystać ze zwolnienia podmiotowego w VAT

Czy nowa firma korzysta z preferencji

@RY1@i02/2012/187/i02.2012.187.18300150e.813.jpg@RY2@

Podatnicy rozpoczynający wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu VAT zasadniczo są zwolnieni z konieczności rozliczania tego podatku. Jest to tzw. zwolnienie podmiotowe. Nowe firmy mogą korzystać z tej preferencji, jeżeli przewidywana przez nie wartość sprzedaży nie przekroczy równowartości 150 tys. zł w proporcji do okresu prowadzonej działalności gospodarczej w roku podatkowym. Aby wyliczyć wartość sprzedaży, należy pomnożyć 150 tys. zł przez liczbę dni prowadzenia działalności do końca roku i otrzymaną kwotę podzielić przez 365 dni.

Jeżeli faktyczna wartość sprzedaży w proporcji do okresu prowadzenia firmy przekroczy w trakcie roku przysługującą podatnikowi kwotę zwolnienia, to traci ono moc z momentem przekroczenia kwotowego progu. W takiej sytuacji opodatkowaniu VAT podlega nadwyżka sprzedaży ponad wartość limitu, a obowiązek podatkowy powstanie w momencie jego przekroczenia. Aby uchwycić moment, w którym przedsiębiorca traci prawo do zwolnienia podmiotowego, ma on obowiązek prowadzenia dziennej ewidencji sprzedaży.

Podatnik zwolniony podmiotowo nie składa deklaracji VAT ani nie wystawia faktur. Na życzenie klientów wystawia rachunki. Taki podatnik z jednej strony sprzedaje swoje towary lub świadczy usługi bez naliczania VAT ale z drugiej - nie ma prawa do odliczenia podatku, jaki zapłacił, dokonując zakupów na potrzeby swojej działalności gospodarczej.

Korzystanie ze zwolnienia podmiotowego to prawo, a nie obowiązek podatnika. Może on więc zrezygnować z tego przywileju i od początku prowadzenia działalności rozliczać VAT. W tym celu musi złożyć w urzędzie skarbowym zgłoszenie rejestracyjne VAT-R.

Podstawa prawna

Art. 113 ust. 10 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Czy istotny jest rodzaj usługi

@RY1@i02/2012/187/i02.2012.187.18300150e.814.jpg@RY2@

Zwolnienie podmiotowe nie ma charakteru bezwzględnego. Ograniczenia w jego stosowaniu dotyczą kilku grup przedsiębiorców. Zwolnienie nie ma zastosowania przede wszystkim do podatników, dokonujących dostaw określonych towarów. Dotyczy to: wyrobów z metali szlachetnych lub z udziałem tych metali, towarów opodatkowanych akcyzą (z wyjątkiem energii elektrycznej i wyrobów tytoniowych), nowych środków transportu, terenów budowlanych oraz przeznaczonych pod zabudowę.

Kolejna grupa wyłączeń obejmuje osoby świadczące usługi prawnicze oraz w zakresie doradztwa, a także usługi jubilerskie. Zwolnienia podmiotowego nie stosuje się ponadto do importu towarów i usług, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca (np. dostawy złomu oraz odpadów wymienionych w załączniku nr 11 do ustawy o VAT), a także świadczenia usług, dla których zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 8 ustawy o VAT podatnikiem jest ich usługobiorca (przenoszenie uprawnień do emisji do powietrza gazów cieplarnianych).

Podatnik zamierza świadczyć usługi jubilerskie, a zatem nie będzie miał możliwości stosowania zwolnienia podmiotowego z VAT. Tacy przedsiębiorcy z chwilą rozpoczęcia wykonywania wymienionych czynności są czynnymi podatnikami VAT, niezależnie od wysokości uzyskanych obrotów. Mają oni obowiązek - przed dniem wykonania pierwszej czynności opodatkowanej - złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie rejestracyjne na druku VAT-R.

Podstawa prawna

Art. 96 ust. 1, art. 113 ust. 13 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Czy można wrócić do zwolnienia

@RY1@i02/2012/187/i02.2012.187.18300150e.815.jpg@RY2@

Podatnik, który utracił prawo do zwolnienia podmiotowego z VAT lub z niego zrezygnował, może ponownie skorzystać z tej preferencji, nie wcześniej jednak niż po upływie roku, licząc od końca roku, w którym utrata prawa do zwolnienia nastąpiła. Oczywiście ,warunkiem jest również to, aby wartość sprzedaży opodatkowanej (bez podatku) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym kwoty limitu, określonej dla zwolnienia podmiotowego, tj. 150 tys. zł. Podkreślić należy, że powrót do zwolnienia możliwy jest wyłącznie od początku danego roku podatkowego, tj. od 1 stycznia. Nie jest więc dopuszczalny wybór zwolnienia od dowolnego miesiąca (kwartału) danego roku podatkowego.

W opisanym przypadku powrót do zwolnienia podmiotowego możliwy był od początku roku podatkowego, tj. od 1 stycznia 2012 r. Ponieważ jednak w bieżącym roku przedsiębiorca nadal jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT, nie może w trakcie roku podatkowego stać się podatnikiem zwolnionym z VAT. W tej sytuacji, o ile osiągnięty przez niego obrót w 2012 r. nie przekroczy kwoty 150 tys. zł, będzie mógł dokonać wyboru zwolnienia z VAT od 1 stycznia 2013 r.

O ponownym wyborze zwolnienia należy poinformować właściwego naczelnika urzędu skarbowego, deklarując zmianę w zgłoszeniu rejestracyjnym VAT-R, co wynika z art. 96 ust. 12 ustawy o VAT. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli dane zawarte w zgłoszeniu rejestracyjnym ulegną zmianie, podatnik jest obowiązany zgłosić zmianę do naczelnika urzędu skarbowego w terminie 7 dni, licząc od dnia, w którym nastąpiła zmiana. Uaktualnione zgłoszenie rejestracyjne będzie więc trzeba złożyć do 7 stycznia 2013 r.

Podstawa prawna

Art. 96 ust. 12, art. 113 ust. 11 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Czy jest opłata za rejestrację

@RY1@i02/2012/187/i02.2012.187.18300150e.816.jpg@RY2@

Podatnik, który ma prawo do zwolnienia podmiotowego w VAT, może (ale nie musi) poinformować o tym fakcie urząd skarbowy. Wówczas organ podatkowy zarejestruje go jako podatnika VAT zwolnionego. Od potwierdzenia rejestracji podatnika podatku od towarów i usług jako podatnika zwolnionego - tak jak w przypadku rejestracji podatnika VAT czynnego - pobierana jest opłata skarbowa w wysokości 170 zł.

Podstawa prawna

Poz. 16 w części I załącznika do ustawy z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. nr 225, poz. 1635 z późn. zm.).

Czy VAT naliczony można odliczyć

@RY1@i02/2012/187/i02.2012.187.18300150e.817.jpg@RY2@

Z momentem przekroczenia limitu zwolnienia powstanie obowiązek podatkowy w VAT, a opodatkowaniu podlegać będzie nadwyżka sprzedaży ponad kwotę zwolnienia. Za zgodą naczelnika urzędu skarbowego, podatnik może pomniejszyć kwotę podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących zakupy dokonane przed dniem utraty zwolnienia podmiotowego. W tym celu podatnik musi sporządzić spis z natury zapasów towarów handlowych posiadanych w dniu utraty zwolnienia z VAT lub na dzień rezygnacji ze zwolnienia. Spis należy złożyć najpóźniej w terminie 14 dni od dnia utraty zwolnienia - wraz z wnioskiem o wyrażenie zgody na zmniejszenie podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Sprawa załatwiana jest w drodze decyzji. Na jej wydanie naczelnik urzędu skarbowego ma miesiąc od daty złożenia wniosku przez podatnika, a w przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej - dwa miesiące.

Jeżeli naczelnik urzędu skarbowego wyrazi zgodę na odliczenie VAT, podatnik powinien wykazać kwotę podatku naliczonego w deklaracji podatkowej nie później niż w rozliczeniu za okres, w którym dokonano spisu z natury. Jeżeli podatnik nie uwzględni tej kwoty w podanym terminie, może tego dokonać w deklaracji podatkowej za jeden z dwóch następnych okresów rozliczeniowych. W przypadku braku pomniejszenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego we wskazanych terminach, podatnik może dokonać obniżenia podatku należnego przez dokonanie korekty deklaracji podatkowej za okres, w którym dokonano spisu z natury, nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym dokonano spisu.

Na tych samych zasadach o możliwość odliczenia VAT naliczonego mogą ubiegać się podatnicy, rezygnujący ze zwolnienia podmiotowego.

Podstawa prawna

Art. 113 ust. 5 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Czy liczy się sprzedaż z VAT

@RY1@i02/2012/187/i02.2012.187.18300150e.818.jpg@RY2@

Zwalnia się z VAT podatników, u których wartość sprzedaży opodatkowanej nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty 150 tys. zł. Do wartości sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku, a ponadto odpłatnej dostawy towarów oraz odpłatnego świadczenia usług zwolnionych od podatku, a także towarów, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji.

Podatnik świadczy odpłatnie usługi zwolnione z podatku (kursy na kat. B, C i E) i usługi opodatkowane (kursy na kat. A), a więc tylko te drugie powinny być brane pod uwagę przy ustalaniu wartości sprzedaży opodatkowanej, która ma wpływ na prawo do zwolnienia podmiotowego. Jeśli wartość ta, zgodnie z przewidywaniami podatnika, wyniesienie 100 tys. zł, to będzie oznaczać, że limit zwolnienia, który wynosi 150 tys. zł, nie zostanie przekroczony. W konsekwencji, przedsiębiorca w 2013 r. nadal będzie mógł korzystać ze zwolnienia podmiotowego z VAT.

Podstawa prawna

Art. art. 43 ust. 1 pkt 29 lit. a, art. 113 ust. 1 i 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl