Poradnia podatkowa

Jakie są skutki przekazania firmie prywatnego samochodu

Jak rozliczyć WNT i sprzedaż pojazdu w kraju

Czy przysługuje prawo do odliczenia przy zakupie paliwa

Organy podatkowe w większości stoją na stanowisku, że w przypadku obniżenia podatku należnego o całą kwotę podatku naliczonego od wykorzystywanego przez firmę towaru korekta powinna zostać dokonana. Stanowisko to organy podatkowe opierają na art. 91 ust. 7 ustawy o VAT. Zgodnie z nim przepisy ust. 1 - 6 wspomnianego artykułu (dotyczące korekty podatku naliczonego, w tym związanego z zakupem środków trwałych) stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy podatnik miał prawo do obniżenia kwot podatku należnego o całą kwotę podatku naliczonego od wykorzystywanego przez siebie towaru lub usługi i dokonał takiego obniżenia albo nie miał takiego prawa, a następnie zmieniło się prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tego towaru lub usługi.

W świetle art. 91 ust. 2 i 7a ustawy o VAT korekta ta powinna uwzględniać 5-letni horyzont czasowy oraz stosowanie proporcji. Przepisy te przewidują, że w przypadku towarów i usług, które są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, a także gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli zostały zaliczone do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych nabywcy, z wyłączeniem tych, których wartość początkowa nie przekracza 15 tys. zł, korekty, o której mowa w ust. 1, podatnik dokonuje w ciągu 5 kolejnych lat, a w przypadku nieruchomości i praw wieczystego użytkowania gruntów - w ciągu 10 lat, licząc od roku, w którym zostały oddane do użytkowania.

Roczna korekta w przypadku, o którym mowa powyżej, dotyczy jednej piątej, a w przypadku nieruchomości i praw wieczystego użytkowania gruntów - jednej dziesiątej kwoty podatku naliczonego przy ich nabyciu lub wytworzeniu. W przypadku środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, których wartość początkowa nie przekracza 15 tys. zł, przepis art. 91 ust. 1 stosuje się odpowiednio, z tym że korekty dokonuje się po zakończeniu roku, w którym zostały oddane do użytkowania.

Wynika z tego, że spółka powinna skorygować 3/5 odliczonego wcześniej podatku naliczonego, traktując go jako nieodliczalny (w związku z dokonaną sprzedażą zwolnioną pojazdu).

Stanowisko takie potwierdza m.in. interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie (z 9 stycznia 2008 r., nr IPPP1/443-630/07-04/AW), w której stwierdzono, że

,,(...) Wnioskodawca zachowuje prawo dokonania odliczenia podatku naliczonego przy zakupie środka trwałego, ale w części dotyczącej okresu wykorzystywania go do celów związanych z czynnościami opodatkowanymi. Natomiast od momentu dokonania sprzedaży samochodu, jako towaru zwolnionego, traci prawo do odliczenia podatku naliczonego w części dotyczącej pozostałego - z 5-letniego - okresu korekty. Tym samym zastosowanie będą miały powołane wyżej przepisy art. 91 ust. 1 - 5 ustawy o VAT. Oznacza to, że wnioskodawca będzie miał obowiązek dokonania jednorazowej korekty odpowiedniej części kwoty podatku odliczonego z tytułu nabycia przedmiotowego samochodu w miesiącu dokonania sprzedaży. Jeśli sprzedaż przedmiotowego samochodu nastąpi w 2007 roku, czyli w trzecim roku korekty, spółka powinna dokonać korekty podatku naliczonego w wysokości 3/5 kwoty odliczonego podatku (...). Natomiast jeśli sprzedaż nastąpi w 2008 roku, odpowiednio 2/5 kwoty podatku odliczonego (...)".

W rozpatrywanym przypadku podatnik powinien uwzględnić korektę w deklaracji VAT za kwiecień 2012 r. Należy też sporządzić korektę tej deklaracji, zmniejszając za ten okres podatek naliczony w odpowiedniej proporcji - 3/5. Korekta deklaracji powinna zostać złożona razem z pismem uzasadniającym jej przyczynę.

Podstawa prawna

Art. 86 ust. 1, art. 91 ust. 1 - 7a ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Dostawa towarów używanych korzysta ze zwolnienia przedmiotowego, jeżeli w stosunku do tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Z opisanego w pytaniu stanu faktycznego wynika, że prawo to częściowo przysługiwało spółce. Zakres tego zwolnienia został rozszerzony przez rozporządzenie ministra finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Zgodnie z tym rozporządzeniem zwolnieniu podlega również dostawa samochodów osobowych i innych pojazdów samochodowych przez podatników, którym przy ich nabyciu przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego w wysokości 60 proc. kwoty podatku:

określonej w fakturze lub

wynikającej z dokumentu celnego, z uwzględnieniem kwot wynikających z decyzji, o których mowa w art. 33 ust. 2 i 3 oraz art. 34 ustawy o VAT, lub

należnego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, lub

należnego od dostawy towarów, dla której podatnikiem jest nabywca

- nie więcej jednak niż 6 tys. zł, jeżeli te samochody i pojazdy są towarami używanymi w rozumieniu art. 43 ust. 2 ustawy o VAT, czyli są to ruchomości, których okres używania przez podatnika dokonującego ich dostawy wyniósł co najmniej pół roku po nabyciu prawa do rozporządzania tymi towarami jak właściciel.

Wynika z tego, że spółka nie musi naliczać podatku, ale również nie ma i nie może wystawiać faktury z tego tytułu. Przepisy prawa podatkowego nie przewidują żadnego formalnego dokumentu przewidzianego w przepisach prawa podatkowego dla takiej sytuacji. Warto zatem spisać protokół przekazania. Spółka może też zawrzeć ze wspólnikami umowę darowizny, jeżeli zdecydują się oni opodatkować podatkiem dochodowym tę darowiznę.

Należy podkreślić, że spółka jawna nie jest podatnikiem podatku dochodowego, lecz są nim wspólnicy. W świetle przepisów prawa handlowego spółka posiada jednak odrębny majątek. Praktyka organów podatkowych zmierza do tego, żeby opodatkowywać sytuację przesunięcia majątku z jednoosobowej działalności gospodarczej do majątku prywatnego takiej osoby - co jest sytuacją mniej to uzasadniającą niż sytuacja opisana w pytaniu.

W opisanym przypadku należałoby opodatkować tę darowiznę u wspólników - jako nieodpłatne świadczenie, przyjmując za podstawę opodatkowania wartość przedmiotowego samochodu na moment dokonania darowizny. Wspólnicy natomiast, rozliczając podatek dochodowy z udziału w spółce, nie będą mogli rozpoznać tej darowizny jako kosztu uzyskania przychodu.

Podstawa prawna

Art. 43 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Par. 13 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia ministra finansów z 22 grudnia 2010 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 246, poz. 1649).

Art. 11 ust. 1, art. 23 ust. 1 pkt 11 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).

W tym przypadku mamy do czynienia z nabyciem wewnątrzwspólnotowym. Trzeba będzie więc wystawić fakturę wewnętrzną, policzyć na niej podatek należny (który jest jednocześnie podatkiem naliczonym). Transakcję tę należy również rozliczyć w deklaracji oraz złożyć informację podsumowującą. Sprzedaż powinna być opodatkowana stawką 23-proc. Inaczej byłoby w sytuacji, gdyby na fakturze zamiast adnotacji ,,par. 25 Umst" była ,,par. 25a ust". Oznaczałoby to, że sprzedaż w Niemczech została opodatkowana marżą i wówczas nie mielibyśmy do czynienia z wewnątrzwspólnotowym nabyciem towarów.

Niezależnie od tego sprzedaż samochodów po ich naprawie jest przedmiotem opodatkowania VAT w kraju. Należy przy tym zastosować stawkę 23-proc., gdyż nie ma tu żadnych przesłanek, które pozwalałyby na zastosowanie stawki 0-proc.

Bez znaczenia jest przy tym fakt, że samochody były przetrzymane przez co najmniej 6 miesięcy. Nie staną się one przez to towarem używanym (musiałyby być faktycznie używane przez podatnika). Poza tym podatnik nabywa te samochody z prawem do odliczenia podatku naliczonego, a więc zwolnienia nie można zastosować.

Podstawa prawna

Art. 9, art. 41 ust. 1, art. 146a pkt 1, art. 43 ust. 1 pkt 2, ust. 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Podatnikowi VAT powinno zasadniczo przysługiwać prawo do odliczenia VAT naliczonego przy zakupie paliwa do napędu samochodów, gdy paliwo to było wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych (art. 86 ust. 1 ustawy o VAT). ,,Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest bezpośredni i bezsporny związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi. Zasada ta wyklucza możliwość dokonania odliczenia podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku oraz niepodlegających temu podatkowi" - stwierdził dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy w interpretacji indywidualnej z 7 stycznia 2011 r. (nr ITP-P2/443-985c/10/PS).

Niestety, spełnienie powyższych warunków stanowi jedynie pierwszy etap rozpatrywania kolejnych ograniczeń nałożonych przez przepisy ustawy o VAT. Przepisy wprowadzone 1 stycznia 2011 r. czasowo (w latach 2011 - 2012) ograniczają prawo do odliczenia VAT od zakupu paliw.

Oznacza to, że od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2012 r. w przypadku zakupu paliwa do samochodów z kratką do odliczenia VAT nie wystarczy wykazanie przez podatnika, że nabyte paliwo ma związek z prowadzoną działalnością.

Omawiane przepisy przejściowe co do zasady przewidują zakaz odliczania VAT od paliw do napędu samochodów osobowych oraz innych pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony (art. 3 ust. 1 w zw. z art. 4 ustawy o zmianie ustawy o VAT). Zasady tej nie stosuje się jednak do:

1) pojazdów samochodowych mających jeden rząd siedzeń, który oddzielony jest od części przeznaczonej do przewozu ładunków ścianą lub trwałą przegrodą, klasyfikowanych na podstawie przepisów prawa o ruchu drogowym do podrodzaju: wielozadaniowy, van;

2) pojazdów samochodowych mających więcej niż jeden rząd siedzeń, które oddzielone są od części przeznaczonej do przewozu ładunków ścianą lub trwałą przegrodą i u których długość części przeznaczonej do przewozu ładunków, mierzona po podłodze od najdalej wysuniętego punktu podłogi pozwalającego postawić pionową ścianę lub trwałą przegrodę pomiędzy podłogą a sufitem do tylnej krawędzi podłogi, przekracza 50 proc. długości pojazdu; dla obliczenia proporcji, o której mowa w zdaniu poprzednim, długość pojazdu stanowi odległość pomiędzy dolną krawędzią przedniej szyby pojazdu a tylną krawędzią podłogi części pojazdu przeznaczonej do przewozu ładunków, mierzona w linii poziomej wzdłuż pojazdu pomiędzy dolną krawędzią przedniej szyby pojazdu a punktem wyprowadzonym w pionie od tylnej krawędzi podłogi części pojazdu przeznaczonej do przewozu ładunków;

3) pojazdów samochodowych, które mają otwartą część przeznaczoną do przewozu ładunków;

4) pojazdów samochodowych, które mają kabinę kierowcy i nadwozie przeznaczone do przewozu ładunków jako konstrukcyjnie oddzielne elementy pojazdu;

5) pojazdów samochodowych będących pojazdami specjalnymi w rozumieniu przepisów prawa o ruchu drogowym o przeznaczeniach wymienionych w załączniku do niniejszej ustawy;

6) pojazdów samochodowych konstrukcyjnie przeznaczonych do przewozu co najmniej 10 osób łącznie z kierowcą - jeżeli z dokumentów wydanych na podstawie przepisów prawa o ruchu drogowym wynika takie przeznaczenie (art. 3 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o VAT).

Spełnienie wymagań dla pojazdów samochodowych określonych w pkt 1 - 4 stwierdza się na podstawie dodatkowego badania technicznego przeprowadzonego przez okręgową stację kontroli pojazdów, potwierdzonego zaświadczeniem wydanym przez tę stację, oraz dowodu rejestracyjnego pojazdu zawierającego właściwą adnotację o spełnieniu tych wymagań (art. 3 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy o VAT).

W przypadku gdy w pojazdach wymienionych w pkt 1 - 4 zostały wprowadzone zmiany, w wyniku których pojazd nie spełnia wymagań do odliczenia VAT od paliwa nabytego do ich napędu, podatnik jest obowiązany do skorygowania kwoty podatku naliczonego w rozliczeniu za okres, w którym dokonał jego odliczenia.

Zatem podatnikowi będzie przysługiwało prawo do odliczeń VAT od zakupu paliwa jedynie wówczas, gdy spełni powyższe wymagania. Przy czym przepisy w tej kwestii rozciągają się nie tylko na prawo do odliczenia w danym momencie (tj. spełnienia warunków), ale i wstecznie (od daty gdy dokonano zmian uniemożliwiających spełnienie wymagań).

Podstawa prawna

Art. 86 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Katarzyna Czajkowska-Matosiuk