Stawki VAT na artykuły spożywcze obowiązujące w Polsce są w zgodzie z unijną dyrektywą

Jeśli Polska posługuje się własną definicją środków spożywczych dla opodatkowania ich stawkami obniżonymi, ale nie przekracza przy tym zakresu danej kategorii towarów, to nie można uznać, że przepisy krajowe naruszają przepisy dyrektywy.

Sprawa dotyczyła interpretacji indywidualnej wydanej dla spółki, która prowadzi w Polsce sieć sklepów (hipermarketów i supermarketów), w których sprzedawane są przede wszystkim towary ogólnospożywcze. Przedsiębiorstwo po analizie przepisów krajowych oraz ustawodawstwa Unii Europejskiej, w tym Dyrektywy 112, nabrało wątpliwości, czy faktycznie polskie regulacje określające zakres stosowania obniżonej stawki VAT dla dokonywania dostaw (sprzedaży) środków spożywczych są legalne z perspektywy prawa wspólnotowego.

Zdaniem spółki ograniczenia w stosowaniu obniżonej stawki VAT (8 proc. i 5 proc.) dla dostaw (sprzedaży) środków spożywczych w polskim ustawodawstwie są sprzeczne z Dyrektywą 112 oraz ogólnymi zasadami systemu VAT sformułowanymi przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W ocenie przedsiębiorstwa ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) nie wprowadziła prawidłowo opcji o zastosowaniu obniżonych stawek dla dostaw środków spożywczych, ponieważ wewnętrzna klasyfikacja PKWiU stanowi główne kryterium klasyfikacji środków spożywczych dla celów określenia właściwej stawki VAT i dodatkowo dla niektórych wyrobów wprowadzone zostały jeszcze inne warunki ograniczające zastosowanie stawki obniżonej, niewynikające z dyrektywy VAT. W konsekwencji spółka ma prawo do stosowania obniżonej stawki VAT na wszystkie sprzedawane środki spożywcze bezpośrednio na podstawie art. 98 ust. 2 oraz załącznika nr III poz. 1 Dyrektywy 112. Minister finansów nie zgodził się z tym.

Sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę spółki. W ocenie sądu I instancji zgodzić się należy z argumentem spółki, że przewidziane w prawie krajowym warunki zastosowania stawki obniżonej muszą być zgodne z zasadą neutralności podatkowej, a więc nie mogą powodować odmiennego traktowania pod względem podatkowym konkurencyjnych towarów czy usług. Jednak, podkreślił sąd, wniosek spółki dotyczył opodatkowania stawką obniżoną wszystkich sprzedawanych przez nią towarów uznanych za środki spożywcze. Samo selektywne opodatkowanie środków spożywczych stawką obniżoną zasady neutralności nie narusza - wyjaśnił krakowski sąd.

Naczelny Sąd Administracyjny, do którego spółka złożyła kasację, utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie.

Skoro przepisy dyrektywy przewidują możliwość stosowania przez państwo członkowskie nie jednej, ale dwóch stawek obniżonych, nie ograniczając różnicowania tych stawek w ramach jednej kategorii, to prawidłowa jest ocena, że państwo członkowskie ma swobodę co do stosowania stawek obniżonych. Granicą tej swobody jest niepowiększanie zakresu kategorii, do których mogą mieć zastosowanie stawki obniżone, oraz nienaruszenie neutralności podatkowej. W sytuacji gdy Polska posługuje się własną definicją środków spożywczych, dla stosowania obniżonych stawek, ale nie przekracza zakresu danej kategorii, to nie można tylko z tego powodu uznać, że przepisy krajowe naruszają przepisy dyrektywy w zakresie opcji stosowania obniżonych stawek VAT.

Ponadto spółka nie zadała pytania odnoszącego się do konkretnych środków spożywczych, pytając ogólnie, czy ma prawo stosować stawki obniżone do wszystkich sprzedawanych środków spożywczych ze względu na niezgodność, jej zdaniem, regulacji krajowej z przepisami dyrektywy. Podobny pogląd NSA wyraził w wyroku z 24 lipca 2013 r. (sygn. akt I FSK 226/13).

Wyrok NSA z 1 października 2013 r. (sygn. akt I FSK 972/13), prawomocny

Oprac. Przemysław Molik

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2013/232/i02.2013.232.07100030b.101.gif@RY2@

Dorota Pokrop dyrektor w dziale doradztwa podatkowego EY

Zgodnie z przepisami unijnymi państwa mają wybór, co do których towarów stosować obniżone stawki VAT. Sęk w tym, że - jak wielokrotnie wskazywał Trybunał Sprawiedliwości UE (dalej: TSUE) - warunki zastosowania obniżonej stawki muszą być zgodne z zasadą neutralności podatkowej. Nie mogą więc powodować odmiennego traktowania konkurencyjnych towarów czy usług. Kwestia obniżonych stawek jest tematem sporów z fiskusem już od kilku lat. Są podatnicy, którzy próbują argumentować, że polskie podejście w wyborze towarów opodatkowanych stawką 8 proc. jest zbyt wąskie, przez co niezgodne z dyrektywą. Na tej bazie wnioskują, że wszelkie artykuły spożywcze powinny być - na zasadzie bezpośredniego stosowania przepisów wspólnotowych - opodatkowane niższą stawką VAT. Sprawą tą zajął się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 października 2013 r., sygn. akt I FSK 972/13, w którym wyjaśnił, że zastosowana w polskich przepisach ustawy o VAT obniżona stawka do niektórych produktów spożywczych nie narusza przepisów dyrektywy VAT. Państwa członkowskie mają bowiem prawo do selektywnego wprowadzenia obniżonej stawki VAT, pod warunkiem że będzie ona zastosowana wobec produktów wymienionych w regulacjach wspólnotowych. Dodatkowo nie może tu dochodzić do naruszenia zasady neutralności. Wydaje się, że osiągnięcie 8-proc. stawki VAT na wszystkie artykuły spożywcze będzie niezwykle trudne. Ale nawet w przywołanym negatywnym dla podatnika wyroku NSA można znaleźć argumenty za szerszym niż obecnie stosowaniem stawki 8-proc. VAT. Dotyczy to tych towarów opodatkowanych stawką 23-proc., w odniesieniu do których wyroby substytucyjne opodatkowane są stawką niższą, przez co są tańsze i bardziej konkurencyjne.