Oświadczenie o rezygnacji ze zwolnienia to zbyteczny formalizm

Ustawa z 11 marca 2004 r. o VAT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) kompleksowo reguluje sposób opodatkowania dostawy nieruchomości VAT. Może być on zależny od tego, czy nieruchomość jest zabudowana, czy nie, od przeznaczenia niezabudowanego gruntu, czy też od statusu budynków położonych na gruncie będącym przedmiotem dostawy. Szczególnie istotne i skomplikowane jest ustalenie statusu dla celów VAT budynków będących przedmiotem dostawy. W szczególności, zgodnie z przepisami ustawy o VAT, dostawa budynków może być opodatkowana VAT, zwolniona z VAT albo zwolniona z VAT z prawem wyboru rezygnacji ze zwolnienia i w konsekwencji opodatkowaniem transakcji tym podatkiem.

Należy zauważyć, iż nawet sama poprawna analiza statusu budynków będących przedmiotem dostawy i odpowiednie jej opodatkowanie przez sprzedającego niekoniecznie będzie prowadziło do poprawnego opodatkowania transakcji. Uwaga ta dotyczy w szczególności zwolnienia z VAT transakcji dostawy budynków z prawem wyboru rezygnacji ze zwolnienia z opodatkowania VAT transakcji. W szczególności, zgodnie z art. 43 ust 10 i 10a ustawy o VAT, wybór rezygnacji ze zwolnienia z VAT dla dostawy budynków następuje poprzez złożenie do urzędu skarbowego właściwego dla nabywcy zgodnego oświadczenia podpisanego przez obie strony transakcji. Oświadczenie to należy złożyć przed dniem dokonania dostawy budynków. Treść postanowień art. 43 ust 10 i 10a ustawy o VAT stanowi implementację do polskiego porządku prawnego postanowień art. 137 ust. 1 dyrektywy VAT (Dz.Urz. L nr 347/1 z 11 grudnia 2006 r.), zgodnie z którym państwa członkowskie mogą przyznać podatnikom prawo wyboru opodatkowania transakcji dostaw budynków lub ich części oraz związanego z nimi gruntu innych niż dostawy, o których mowa w art. 12 ust. 1 lit. a dyrektywy VAT. Jednocześnie, na podstawie art. 137 ust. 2 dyrektywy VAT, państwa członkowskie mogą określić szczegółowe zasady korzystania z prawa wyboru, jak też ograniczyć zakres tego prawa.

Wydaje się, że nałożenie na podatników obowiązku złożenia wspomnianego oświadczenia przed datą dokonania dostawy w celu skorzystania z opcji opodatkowania VAT dostawy budynków jest nadmiernym formalizmem polskiego ustawodawcy. W praktyce może się bowiem okazać, iż o sposobie opodatkowania dostawy budynków nie będą decydować status budynków czy też wola stron transakcji, lecz dopełnienie przez nie formalnego obowiązku złożenia dokumentu o charakterze wyłącznie informacyjnym (oświadczenie nie wszczyna jakiegokolwiek postępowania kończącego się wydaniem decyzji czy też postanowienia). W konsekwencji obowiązek złożenia tego zaświadczenia może zostać uznany za swego rodzaju zasadzkę nałożoną przez ustawodawcę na przedsiębiorców. Z uwagi bowiem na swój charakter prawny, termin do złożenia oświadczenia nie ulega przywróceniu, co potwierdził dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z 15 września 2011 r. (nr IBPP1/443-970/11/LSz). W rezultacie, wskutek niedopełnienia formalnego obowiązku, wbrew intencji przedsiębiorcy, do transakcji dostawy budynku może znaleźć zastosowanie zwolnienie z VAT, naruszając zasadę neutralności VAT dla przedsiębiorców. Wobec deklarowanego przez ustawodawcę zamiaru usuwania barier prowadzenia działalności przez przedsiębiorców i wobec braku praktycznego znaczenia oświadczenia o rezygnacji ze zwolnienia VAT dla dostawy budynku (decyzja podatnika w tym zakresie będzie przecież wynikać z samej treści aktu notarialnego i wystawionej faktury), należałoby postulować usunięcie z ustawy o VAT obowiązku uprzedniego informowania urzędu skarbowego o rezygnacji ze zwolnienia jako obowiązku znacznie utrudniającego prowadzenie działalności i mogącego spowodować dla przedsiębiorcy skutki finansowe niewspółmierne do wagi obowiązku.

@RY1@i02/2013/174/i02.2013.174.07100020b.802.jpg@RY2@

Tomasz Rysiak radca prawny, Kancelaria Prawnicza Magnusson

Tomasz Rysiak

radca prawny, Kancelaria Prawnicza Magnusson