Zwrot różnicy VAT zabezpieczy kredyt, ale pożyczki już nie

Przy zakupie nieruchomości o znacznej wartości kupujący często korzystają z kredytów. To fakt. Z kolei przy tego typu transakcjach niejednokrotnie mamy do czynienia z sytuacją, gdy w danym okresie rozliczeniowym kwota podatku naliczonego jest wyższa od kwoty podatku należnego i podatnikowi przysługuje zwrot różnicy na wskazany rachunek bankowy (art. 87 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o VAT; t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.). To też fakt. Czy fakty te coś łączy?

Otóż od 1 stycznia 2013 r. kredytodawcy mają do dyspozycji nowy instrument służący zabezpieczeniu przysługujących im wierzytelności. Od tego dnia zwrot różnicy podatku naliczonego i należnego może bowiem zostać dokonany nie tylko na rachunek podatnika (tu: kupującego nieruchomość), lecz również na wskazany przez niego rachunek banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej (art. 87 ust. 2 ustawy o VAT). W tym celu podatnik powinien złożyć do naczelnika urzędu skarbowego pisemne i nieodwołalne upoważnienie organu podatkowego do przekazania zwrotu różnicy na wskazany rachunek banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej. Należy je złożyć w terminie złożenia deklaracji podatkowej oraz musi być potwierdzone przez bank lub spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową udzielających kredytu.

Możliwość dokonania przez organ podatkowy zwrotu różnicy podatku bezpośrednio na rzecz kredytodawcy należy ocenić pozytywnie. Istnieją jednak obawy, że instrument ten będzie miał wąski zakres zastosowania. Zgodnie z literalnym brzmieniem art. 87 ust. 2 ustawy o VAT zwrot różnicy podatku na rzecz podmiotu innego niż podatnik może zostać wykorzystany jako zabezpieczenie wyłącznie w odniesieniu do wierzytelności z tytułu kredytu, ale już nie z tytułu pożyczki. Omawiane zabezpieczenie może ponadto zostać ustanowione jedynie na rzecz banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej. Powstaje w związku z tym pytanie, czy zabezpieczenie to można ustanowić: a) na rzecz banku mającego siedzibę w innym kraju członkowskim Unii Europejskiej i udzielającego kredytu w ramach działalności transgranicznej, skoro podmiot taki nie jest w rozumieniu prawa bankowego bankiem, lecz instytucją kredytową, b) na rzecz krajowego oddziału instytucji kredytowej (np. polski oddział banku austriackiego). Ustanowienie tego zabezpieczenia na rzecz instytucji kredytowej oraz oddziału instytucji kredytowej powinno być dopuszczalne. W przeciwnym razie przepis art. 87 ust. 2 ustawy o VAT godziłby w nieuzasadniony sposób w swobodę świadczenia usług w ramach UE. Ponadto nie jest jasne, czy zwrot różnicy podatku może zostać dokonany na rachunek kredytodawcy prowadzony przez inny bank i czy rachunek ten musi być prowadzony przez bank mający siedzibę w Polsce, co może mieć istotne znaczenie właśnie przy działalności transgranicznej. Mimo tych wątpliwości spodziewać się można, że zwrot różnicy podatku bezpośrednio na rzecz kredytodawcy będzie stanowił atrakcyjny sposób zabezpieczenia wierzytelności kredytowych co najmniej w obrocie prawnym bez elementu transgranicznego. Należy mieć również nadzieję, że instytucja ta zostanie przez ustawodawcę potraktowana jako przyczynek do prac nad wprowadzeniem do ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) instytucji przelewu wierzytelności publicznoprawnych, znanej innym porządkom prawnym.

@RY1@i02/2013/105/i02.2013.105.07100020b.802.jpg@RY2@

Maciej Chrzan radca prawny w kancelarii prawnej Jara & Partners Sp.k. w Warszawie

Maciej Chrzan

radca prawny w kancelarii prawnej Jara & Partners Sp.k. w Warszawie