Jak mały podatnik powinien stosować metodę kasową

● faktura z 30 grudnia 2012 r. (1000 zł netto + 230 zł VAT), za którą zgodnie z uzyskanymi od kontrahenta informacjami otrzyma zapłatę dopiero w kwietniu 2012 r.,

● faktura z 4 stycznia 2013 r. (2000 zł netto + 460 zł VAT) wystawiona na rzecz osoby fizycznej, która zobowiązała się zapłacić za dostarczony towar dopiero w październiku 2013 r.,

● faktura z 7 stycznia 2013 r. (3000 zł netto + 690 zł VAT) wystawiona na rzecz kontrahenta będącego podatnikiem VAT, który ma uregulować należność dopiero w październiku 2013 r.

Zgodnie z art. 2 pkt 25 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT)za małego podatnika uznaje się podatnika VAT, u którego wartość sprzedaży (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 1 200 000 euro, oraz podatnika prowadzącego przedsiębiorstwo maklerskie, zarządzającego funduszami inwestycyjnymi, będącego agentem, zleceniobiorcą lub inną osobą świadczącą usługi o podobnym charakterze, z wyjątkiem komisu - jeżeli kwota prowizji lub innych postaci wynagrodzenia za wykonane usługi (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 45 000 euro.

Przeliczenia powyższych kwot wyrażonych w euro dokonuje się przy zastosowaniu średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku podatkowego, w zaokrągleniu do 1000 zł. Zważywszy, że kurs ten (na 1 października 2012 r.) wynosił 4,1020 PLN/EUR, powyższe limity wyniosą za 2012 rok odpowiednio 4 922 000 zł oraz 185 000 zł. Jeżeli podatnik podatku od towarów i usług nie przekroczył tych limitów w 2012 roku, może być uznawany za małego podatnika w 2013 roku.

Z pismem do naczelnika

Mały podatnik ma możliwość wyboru kasowej metody rozliczeń. Podatnik chcący skorzystać z tej metody powinien zawiadomić o swoim wyborze na piśmie naczelnika urzędu skarbowego w terminie do końca miesiąca poprzedzającego okres, za który będzie stosował tę metodę. Zatem jeśli podatnik chciałby zacząć korzystać z metody kasowej np. od kwietnia, powinien zawiadomić o tym naczelnika urzędu skarbowego najpóźniej do końca marca.

Zmiany od 1 stycznia 2013 r.

Metoda kasowa polega na tym, że obowiązek podatkowy nie jest rozpoznawany u małego podatnika w momencie wystawienia przez niego faktury VAT, tylko w dniu uregulowania należności przez kontrahenta. Co istotne, nowelizacja ustawy o VAT, która weszła w życie od 1 stycznia 2013 r., wprowadza istotne zmiany w zakresie rozpoznawania przez małego podatnika obowiązku podatkowego w VAT, które mają na celu polepszenie sytuacji małych podatników, mających problemy ze ściąganiem należności od kontrahentów.

Do końca 2012 roku obowiązywało bowiem 90-dniowe ograniczenie czasowe co do możliwości przesunięcia obowiązku podatkowego do momentu otrzymania zapłaty, tj. obowiązek podatkowy u małego podatnika powstawał z dniem uregulowania całości lub części należności, nie później niż 90. dnia, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi. Oznacza to, że jeżeli od dnia wydania towaru lub wykonania usługi mijało 90 dni, mały podatnik musiał rozpoznać obowiązek podatkowy w VAT, nawet jeżeli nie otrzymał jeszcze zapłaty od kontrahenta.

Natomiast zgodnie ze znowelizowanymi przepisami obowiązek podatkowy u małego podatnika, który wybrał metodę kasową, powstaje z dniem otrzymania całości lub części zapłaty, przy czym zostało zniesione całkowicie ograniczenie czasowe, jeżeli sprzedaż jest dokonywana na rzecz podatnika VAT czynnego. W praktyce więc, jeżeli kontrahent dokonał sprzedaży na rzecz partnera biznesowego będącego podatnikiem VAT, to będzie wykazywał obowiązek podatkowy od tej transakcji dopiero jeżeli kontrahent dokona zapłaty całości lub części należności. Dopóki mały podatnik nie otrzyma zapłaty, nie będzie musiał sam płacić VAT z tej transakcji.

Jeżeli natomiast sprzedaż byłaby dokonana na rzecz innego podmiotu (niebędącego podatnikiem VAT), wówczas wprowadzono 180-dniowe ograniczenie czasowe. Oznacza to, że jeżeli mały podatnik dokonałby sprzedaży np. na rzecz osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, to obowiązek podatkowy rozpozna w 180. dniu, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi, jeżeli do tego czasu nie otrzyma zapłaty.

Przepisy przejściowe

Nowelizacja ustawy o VAT wprowadziła także przepisy przejściowe. Zgodnie z nimi do czynności wykonanych przez małego podatnika przed 1 stycznia 2013 r. obowiązek podatkowy powstaje zgodnie dotychczasowymi regulacjami. Do dostaw towarów zrealizowanych do końca 2012 roku oraz do usług wykonanych do końca 2012 roku należy więc stosować dotychczasowe przepisy (z 90-dniowym terminem).

Wybór metody kasowej we wcześniejszych latach pozostaje wiążący także od stycznia 2013 r. Gdyby jednak mały podatnik chciał zrezygnować z tej metody już od początku roku, mógł to zrobić, składając pisemne zawiadomienie o tym zamiarze do naczelnika urzędu skarbowego w terminie do 15 stycznia 2013 r. (art. 22 ust. 4 ustawy nowelizującej). Gdyby natomiast podatnik VAT nie korzystał z tej metody wcześniej, to mógł z niej skorzystać od początku roku, pod warunkiem zawiadomienia o tym zamiarze naczelnika urzędu skarbowego w terminie do 15 stycznia 2013 r. (art. 22 ust. 5 ustawy nowelizującej).

Okresy kwartalne i odliczenie VAT

Warto wskazać, że jednym ze skutków wyboru rozliczania się przez małego podatnika metodą kasową jest obowiązek składania deklaracji podatkowych za okresy kwartalne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym kwartale (art. 99 ust. 2 ustawy o VAT).

Ponadto wybór metody kasowej determinuje także moment odliczenia podatku od towarów i usług przez małego podatnika. Zasadą jest odliczenie VAT w okresie rozliczeniowym, w którym otrzymano fakturę VAT. Zgodnie z przepisami obowiązującymi do końca 2012 roku mały podatnik VAT, który wybrał metodę kasową, mógł natomiast odliczyć VAT dopiero w rozliczeniu za kwartał, w którym uregulował całą należność wynikającą z otrzymanej od kontrahenta faktury, nie wcześniej jednak niż z dniem otrzymania faktury (art. 86 ust. 16 ustawy o VAT).

Co istotne, zgodnie ze znowelizowanymi regulacjami w tym zakresie także częściowe uregulowanie należności wynikającej z otrzymanej od kontrahenta faktury daje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego odpowiadającą części uregulowanej należności. Dotychczas częściowe uregulowanie należności nie dawało takiego prawa.

Nowe i stare zasady

Odnosząc się do faktur wskazanych przez podatnika w stanie faktycznym, do pierwszej z nich powinny znaleźć zastosowanie przepisy w dotychczasowym brzmieniu. Do pozostałych natomiast już nowe regulacje.

W przypadku pierwszej faktury w dalszym ciągu liczy się 90. dzień od wydania towaru/wykonania usługi. Jeżeli dostawa miała miejsce w grudniu 2012 r., to 90. dzień minie w marcu 2013 r., w związku z tym, jeżeli do końca marca podatnik nie otrzyma zapłaty, to i tak będzie zobowiązany do rozliczenia VAT z tej faktury w rozliczeniu za pierwszy kwartał 2013 r.

Z kolei druga faktura będzie już rozliczana na nowych zasadach, w związku z tym w przypadku sprzedaży na rzecz osoby fizycznej konieczne będzie sprawdzenie, czy podatnik otrzyma zapłatę przed 180. dniem od wydania towaru. W przypadku dostawy ze stycznia 2013 r. 180. dzień będzie przypadał w lipcu 2013 r., w konsekwencji, jeżeli w pierwszym albo w drugim kwartale bieżącego roku podatnik nie otrzyma zapłaty, to będzie zobowiązany do rozliczenia transakcji w trzecim kwartale 2013 r., nawet jeżeli zapłata nie zostanie dokonana do tego czasu.

Natomiast jeśli chodzi o trzecią fakturę, sprzedaż była dokonywana na rzecz podatnika VAT. W konsekwencji dopiero jak kontrahent ten ureguluje należność, powstanie obowiązek podatkowy u sprzedawcy. Jeżeli zapłata będzie dokonana np. w październiku 2013 r., to podatnik rozliczy transakcję w czwartym kwartale.

Znowelizowane regulacje mają więc na celu opóźnienie obowiązkowego wykazywania VAT w przypadku braku zapłaty przez kontrahenta, który nie jest czynnym podatnikiem VAT, a także zniesienie tego obowiązku w przypadku dokonania sprzedaży na rzecz czynnego podatnika VAT. Przenosząc to na grunt przedstawionego pytania, należy uznać, że gdyby nie było nowelizacji przepisów w omawianym zakresie, podatnik musiałby rozliczyć VAT w przypadku drugiej i trzeciej faktury w rozliczeniu za drugi kwartał, w którym przypadałoby 90 dni od wydania towaru.

Rozliczenie podatnika

Deklaracja VAT za I kwartał

Podstawa opodatkowania - 1000 zł

VAT należny - 230 zł

Deklaracja VAT za III kwartał

Podstawa opodatkowania - 2000 zł

VAT należny - 460 zł

Gdyby obowiązywały dotychczasowe regulacje, transakcja musiałaby zostać rozliczona w II kwartale

Deklaracja VAT za IV kwartał

Podstawa opodatkowania - 3000 zł

VAT należny - 690 zł

Gdyby obowiązywały dotychczasowe regulacje, transakcja musiałaby zostać rozliczona w II kwartale

WAŻNE

Jeżeli mały podatnik dokona sprzedaży np. na rzecz osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, to obowiązek podatkowy rozpozna w 180. dniu, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi, jeżeli do tego czasu nie otrzyma zapłaty

@RY1@i02/2013/024/i02.2013.024.07100090a.806.jpg@RY2@

@RY1@i02/2013/024/i02.2013.024.07100090a.807.jpg@RY2@

Remigiusz Fijak, doradca podatkowy w ABC Tax

Remigiusz Fijak

doradca podatkowy w ABC Tax

Podstawa prawna

Art. 21; art. 86 ust. 16 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.). Art. 11 pkt 2; art. 22 ustawy z 16 listopada 2012 r. o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce (Dz.U., poz. 1342).