Ściągawka: VAT od samochodów. Jak się rozliczać we wszystkich możliwych wariantach

TRZY PYTANIA DO EKSPERTA

Skończy się patologiczny boom na auta z kratką

@RY1@i02/2014/062/i02.2014.062.071000400.803.jpg@RY2@

Tomasz Grunwald partner i szef zespołu ds. VAT w KPMG w Polsce

Co zmieni się w odliczeniu VAT od aut firmowych?

Zgodnie z deklarowanymi intencjami resortu finansów wprowadzane obecnie zmiany do podatku od towarów i usług w zakresie rozliczeń wydatków samochodowych mają mieć charakter docelowy. Opierają się one na podstawowym mechanizmie zaakceptowanego przez Brukselę uproszczenia, w którym z jednej strony fiskus nie daje przedsiębiorcom prawa do odliczenia połowy podatku naliczonego przy nabyciu (wzięciu w leasing) samochodów, ale w zamian godzi się z tym, by przedsiębiorcy korzystający z samochodów służbowych zarówno w celach biznesowych, jak i prywatnych nie opodatkowywali podatkiem należnym tej konsumpcji. Biorąc pod uwagę techniczne trudności z oszacowaniem podstawy opodatkowania przy korzystaniu z samochodu służbowego w celach prywatnych, a także kłopoty z egzekucją tego obowiązku, zaproponowane rozwiązanie ma logiczne uzasadnienie.

Czy dobre rozwiązania wprowadzono też dla tych podatników, którzy używają auta tylko do celów biznesowych?

Z tym jest gorzej, ponieważ na osoby, które zamierzają wykorzystywać samochody wyłącznie w celach gospodarczych, nowelizacja nałożyła szczególne obowiązki. W tym przypadku wprowadzane wymogi formalne oraz sankcje za choćby incydentalne skorzystanie z samochodu dla celów niegospodarczych wydają się być zbyt formalistyczne i surowe. Dobrze, że projekt przewiduje jednolite traktowanie samochodów osobowych i małych samochodów ciężarowych. Ta zmiana jest racjonalna i likwiduje patologiczny boom na samochody z kratką na polskich drogach.

Co zmiany oznaczają dla przedsiębiorców?

Wprowadzane od 1 kwietnia regulacje oznaczają, że ci, którzy nabędą samochody po tym terminie, będą mieli szansę na stosowanie z pewnością nieidealnych, ale miejmy nadzieję stabilnych zasad rozliczania VAT w tym zakresie. Natomiast ci wszyscy, którzy nabyli samochody przed 1 kwietnia 2014 r., będą musieli zmierzyć się ze zmianą zasad rozliczania podatku naliczonego od wydatków związanych z korzystaniem z samochodów, a dotyczyć to będzie zarówno rat leasingowych, jak i wydatków na paliwo, a także na części zamienne i usługi. Ponadto trzeba się będzie zmierzyć w niektórych przypadkach z podatkiem należnym z tytułu korzystania z samochodu służbowego w celach prywatnych. Mając świadomość, jak różnorodne i skomplikowane mogą to być sytuacje, przygotowaliśmy tabelkę prezentującą w możliwie prosty sposób zasady rozliczania VAT w najbardziej typowych sytuacjach. Mam nadzieję, że będzie ona pomocna i ułatwi życie podatnikom.

Kiedy ewidencja nie będzie potrzebna

Nie trzeba będzie prowadzić ewidencji przebiegu, by odliczyć *⁾

50 proc. VAT m.in. przy zakupie:

- quadów,

- motocykli,

- samochodów osobowych (w tym z homologacja ciężarową N1),

- samochodów demonstracyjnych i testowych,

- vanów i pikapów z więcej niż jednym rzędem siedzeń,

- ambulatoriów/laboratoriów służby zdrowia,

- pojazdów pożarniczych kempingowych, sanitarnych, oczyszczania dróg, zimowego utrzymania dróg, radiofonicznych/telewizyjnych, pogotowia technicznego/warsztatów,

- pomocy drogowej,

- sklepów/barów,

- laboratoriów technicznych.

*) dotyczy pojazdów do 3,5 tony włącznie

Rozmawiał Przemysław Molik

EKSPERCI RADZĄ

Od kiedy należy stosować ograniczenie w odliczeniu VAT przy wydatkach eksploatacyjnych

@RY1@i02/2014/062/i02.2014.062.071000400.104.jpg@RY2@

Paweł Przydatek ekspert podatkowy w zespole ds. VAT w KPMG w Polsce

Wątpliwość może budzić to, czy z tytułu opłat za naprawy i konserwacje naliczanych za luty czy marzec 2014 r., a udokumentowanych fakturami otrzymanymi przez podatnika już po 1 kwietnia 2014 r., firma ma prawo do odliczenia pełnego VAT, czy tylko w wysokości 50 proc. Zgodnie bowiem z art. 86a ust. 10 i 10a ustawy o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) prawo do odliczenia VAT naliczonego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych przez podatnika towarów i usług powstał bowiązek podatkowy, lecz nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę lub dokument celny.

Czytając literalnie zapisy art. 86a wspomnianej ustawy, można dojść do wniosku, że skoro prawo do odliczenia powstaje dopiero po spełnieniu się obu warunków, tj. obowiązku podatkowego u sprzedawcy i otrzymania faktury przez nabywcę, to ziszczenie się drugiej przesłanki w kwietniu 2014 r. powoduje, iż dopiero wtedy podatnik uzyskuje prawo do odliczenia, w konsekwencji powinien stosować przepisy ważne na moment, w którym uzyskał to prawo.

Takie podejście powodowałoby jednak, że usługi wykonane jeszcze przed zmianą przepisów nie dawałyby podatnikowi pełnego prawa do odliczenia VAT naliczonego. Można jednak argumentować również, iż ustalanie prawa do odliczenia VAT powinno być dokonywane na podstawie przepisów obowiązujących w momencie, kiedy czynność została wykonana (tj. kiedy powstał od niej obowiązek podatkowy). Jeśli więc usługi serwisowe zostały wykonane w lutym czy marcu 2014 r. (przed zmianą przepisów), to późniejsze otrzymanie faktury nie powinno mieć już wpływu na samą wysokość przysługującego do odliczenia podatku. Moment wpływu faktury powinien wyznaczać tylko to, kiedy prawo to podatnik może zrealizować.

Do jakich wydatków związanych z eksploatacją i używaniem pojazdów będą stosowane limity w odliczeniu VAT po 1 kwietnia 2014 r.

@RY1@i02/2014/062/i02.2014.062.071000400.805.jpg@RY2@

Agnieszka Smolińska-Wiśnioch starszy menedżer w zespole ds. VAT w KPMG w Polsce

Na skutek zmian w ustawie o VAT podatnicy, którzy samochody firmowe wykorzystują do użytku mieszanego (tj. do celów biznesowych oraz prywatnych), będą musieli liczyć się z limitami przy odliczenia VAT od wydatków na eksploatację i używanie samochodów. Obecnie, co do zasady, podatnikom przysługuje pełne prawo do odliczenia VAT od wszelkich napraw czy innych wydatków związanych z używaniem samochodów (z wyjątkiem paliwa). Zgodnie z art. 86a ust. 2 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm. w brzmieniu od 1 kwietnia 2014 r.) odliczenie VAT w wysokości 50 proc. będzie przysługiwało od wydatków z tytułu nabycia lub importu paliw silnikowych, oleju napędowego i gazu, wykorzystywanych do napędu tych pojazdów, usług naprawy lub konserwacji tych pojazdów oraz innych towarów i usług związanych z eksploatacją lub używaniem tych pojazdów (przy czym, w zakresie paliw podatnicy uzyskają możliwość odliczenia 50 proc. VAT dopiero od 1 lipca 2015 r., z wyjątkami).

Potencjalne wątpliwości mogą powstać odnośnie do tego, jakie dokładnie wydatki związane z samochodami powinny podlegać ograniczonemu odliczeniu VAT. Sformułowanie zastosowane przez ustawodawcę, tj. "wydatki związane z eksploatacją i używaniem pojazdów" należy rozumieć szeroko. W konsekwencji, począwszy od 1 kwietnia 2014 r., podatnicy, którzy wykorzystują samochody firmowe do użytku mieszanego, będą obowiązani ograniczyć odliczenie VAT do 50 proc. od wszelkich wydatków dotyczących: napraw, zakupu części zamiennych, płynów (olejów, spryskiwaczy), wymiany opon, przeglądów okresowych, myjni, a także opłat za autostrady oraz opłat za wynajem parkingu. Jako potwierdzenie powyższego stanowiska mogą posłużyć orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, które zapadły co prawda na gruncie przepisów podatku dochodowego odnośnie do kosztów używania samochodów osobowych na podstawie umowy najmu, ale znajdują odpowiednie zastosowanie. Zgodnie z orzeczeniami NSA (np. wyrok z 17 października 2012 r., sygn. akt II FSK 467/11, z 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2447/11): "do wydatków z tytułu kosztów używania samochodu można zakwalifikować wszelkiego rodzaju wydatki eksploatacyjne, w odróżnieniu jednak od wydatków ponoszonych na uzyskanie samego tytułu prawnego, umożliwiającego używanie samochodu. O ile zatem wydatki na zakup paliwa, opłaty za autostrady, parkingi itp. należą do kosztów używania samochodu, o tyle wydatki ponoszone z tytułu czynszu najmu samochodu do kosztów jego używania już nie należą".

	Samochód nabyty/przyjęty do używania do 31.03.2014 r. - zasady odliczenia VAT do 31.03.2014 r.
	60% (nie więcej niż 6000 zł)	BRAK	100% 2	BRAK	NIE
	Samochód nabyty/przyjęty do używania po 1.04.2014 r. - zasady odliczenia VAT po 1.04.2014 r.
	50%	50%, ale dopiero od 1 lipca 2015 r.	50%	BRAK	NIE
	Samochód nabyty/przyjęty do używania do 31.03.2014 r. - zasady odliczenia VAT po 1.04.2014 r.
		50%, ale dopiero od 1 lipca 2015 r.	50%	BRAK	NIE
	50%
	Samochód nabyty/przyjęty do używania do 31.03.2014 r. - zasady odliczenia VAT do 31.03.2014 r.
	60% (nie więcej niż 6000 zł)	BRAK	100% 2	BRAK
	Samochód nabyty/przyjęty do używania po 1.04.2014 r. - zasady odliczenia VAT po 1.04.2014 r.
	100%	100%	100%	Prowadzenie ewidencji przebiegu pojazdu Złożenie informacji do US o pojeździe Ustalenie zasad używania
	Samochód nabyty/przyjęty do używania do 31.03.2014 r. - zasady odliczenia VAT po 1.04.2014 r.
		100%	100%	Prowadzenie ewidencji przebiegu pojazdu Złożenie informacji do US o pojeździe Ustalenie zasad używania
	100%
	Samochód nabyty/przyjęty do używania od 1.01.2011 r. do 31.12.2013 r. - zasady odliczenia VAT od 1.01.2014 r. do 31.03.2014 r.
		100%	100%	BRAK	TAK, ale tylko w przypadku pojazdów w leasingu (najmie)
	100%
	Samochód nabyty/przyjęty do używania od 1.01.2014 r. do 31.03.2014 r. - zasady odliczenia VAT od 1.01.2014 r. do 31.03.2014 r.
	100%	100%	100%	BRAK	TAK
	Samochód nabyty/przyjęty do używania po 1.04.2014 r. - zasady odliczenia VAT po 1.04.2014 r.
	50%	50% 4	50%	BRAK	NIE
	Samochód nabyty/przyjęty do używania od 1.01.2011 r. do 31.12.2013 r. - zasady odliczenia VAT po 1.04.2014 r.
		50% 4	50%	BRAK	TAK, ale tylko w przypadku pojazdów w leasingu (najmie)
	100% 5
	Samochód nabyty/przyjęty do używania od 1.01.2014 r. do 31.03.2014 r. - zasady odliczenia VAT po 1.04.2014 r.
		50% 4	50%	BRAK	TAK
	100% 5
	Samochód nabyty/przyjęty do używania od 1.01.2011 r. do 31.12.2013 r. - zasady odliczenia VAT od 1.01.2014 r. do 31.03.2014 r.
		100%	100%	BRAK
	100%
	Samochód nabyty/przyjęty do używania od 1.01.2014 r. do 31.03.2014 r. - zasady odliczenia VAT od 1.01.2014 r. do 31.03.2014 r.
	100%	100%	100%	BRAK
	Samochód nabyty/przyjęty do używania po 1.04.2014 r. - zasady odliczenia VAT po 1.04.2014 r.
	100%	100%	100%	Prowadzenie ewidencji przebiegu pojazdu. Złożenie informacji do US o pojeździe Ustalenie zasad używania
	Samochód nabyty/przyjęty do używania od 1.01.2011 r. do 31.12.2013 r. - zasady odliczenia VAT po 01.04.2014 r.
		100%	100%	Prowadzenie ewidencji przebiegu pojazdu. Złożenie informacji do US o pojeździe Ustalenie zasad używania
	100%
	Samochód nabyty/przyjęty do używania od 01.01.2014 r. do 31.03.2014 r. - zasady odliczenia VAT po 01.04.2014 r.
		100%	100%	Prowadzenie ewidencji przebiegu pojazdu. Złożenie informacji do US o pojeździe Ustalenie zasad używania
	100%
	Samochód nabyty do 31.03.2014 r. - zasady odliczenia VAT do 31.03.2014 r.
	100%	100%	100%	BRAK
	Samochód nabyty po 1.04.2014 r. - zasady odliczenia VAT po 1.04.2014 r.
	100%	100%	100%	Ustalenie zasad używania
	Samochód nabyty do 31.03.2014 r. - zasady odliczenia VAT po 1.04.2014 r.
		100%	100%	Ustalenie zasad używania

Tabelę opracowali dla Tygodnika Podatki i Księgowość:

Tomasz Grunwald, partner i szef zespołu ds. VAT w KPMG w Polsce, Agnieszka Smolińska-Wiśnioch, starszy menedżer w zespole ds. VAT w KPMG w Polsce, Paweł Przydatek, ekspert podatkowy w zespole ds. VAT w KPMG w Polsce

¹ Oznacza wykorzystanie samochodu zarówno w działalności gospodarczej, jak i do celów prywatnych.

² W przypadku samochodów używanych na podstawie umowy leasingu (najmu, dzierżawy) pełne odliczenie przysługuje pod warunkiem, że wydatki eksploatacyjne wynikają z odrębnej umowy od umowy leasingu (najmu, dzierżawy).

³ Pojazdy samochodowe, w których liczba miejsc (siedzeń) łącznie z miejscem dla kierowcy wynosi:

a) 1 - jeżeli dopuszczalna ładowność jest równa lub większa niż 425 kg,

b) 2 - jeżeli dopuszczalna ładowność jest równa lub większa niż 493 kg,

c) 3 lub więcej - jeżeli dopuszczalna ładowność jest równa lub większa niż 500 kg.

⁴ Prawo do odliczenia VAT od paliwa w wysokości 50 proc., już od 1 kwietnia 2014 r., dla pojazdów samochodowych innych niż samochody osobowe o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony, w których liczba miejsc (siedzeń) łącznie z miejscem dla kierowcy wynosi 3 lub więcej - jeżeli dopuszczalna ładowność jest większa niż 500 kg.

⁵ Dotyczy pojazdów używanych na podstawie umowy zawartej w okresie do 31 marca 2014 r., pod warunkiem że pojazdy zostaną wydane podatnikowi przed 1 kwietnia 2014 r. oraz umowa leasingu (najmu, dzierżawy) zostanie zarejestrowana u właściwego naczelnika urzędu skarbowego najpóźniej 2 maja 2014 r.

⁶ Dotyczy podatników, dla których odprzedaż lub oddanie w odpłatne używanie na podstawie umowy najmu (lub umowy o podobnym charakterze) stanowi przedmiot ich działalności.

Oprac. Przemysław Molik

@RY1@i02/2014/062/i02.2014.062.071000400.806.jpg@RY2@

O zasadach rozliczania VAT od samochodów obowiązujących od 1 kwietnia pisaliśmy w specjalnym dodatku w KiP nr 52 z 17 marca 2014 r.